Trong cuộc phỏng vấn với Tân Hoa xã ngày 21/7/2026, ông Danimir Mandic – Giám đốc Trung tâm Giáo dục Robot và AI Serbia, đồng thời là Cố vấn Bộ Khoa học, Phát triển Công nghệ và Đổi mới Serbia và Hiệu trưởng Khoa Giáo dục Đại học Belgrade – đánh giá cao tốc độ chuyển đổi kết quả nghiên cứu AI thành giải pháp thực tế tại Trung Quốc. Ông cho rằng ưu thế chính của Trung Quốc là hệ sinh thái đổi mới gắn kết giữa trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp công nghệ, chính quyền và cộng đồng, giúp công nghệ AI mới nhanh chóng đi vào giáo dục, y tế, công nghiệp, nông nghiệp, giao thông, quản lý công và bảo vệ môi trường.

Đầu tư dài hạn và hệ sinh thái mở

Ông Mandic nhấn mạnh Trung Quốc đã đầu tư liên tục và sâu rộng vào hạ tầng số, năng lực tính toán, nghiên cứu khoa học và đào tạo nhân tài. Sự kết hợp giữa đội ngũ nhân lực trình độ cao, năng lực kỹ thuật vững chắc, hệ sinh thái khởi nghiệp sôi động và thể chế hỗ trợ mạnh mẽ đã thúc đẩy nhanh quá trình thương mại hóa các sáng kiến AI.

Đặc biệt, hệ sinh thái AI nguồn mở đang phát triển mạnh tại Trung Quốc đóng vai trò quan trọng trong việc phổ cập AI trên toàn cầu, giúp các nước dễ dàng tiếp cận và ứng dụng công nghệ tiên tiến. Đối với Serbia, công nghệ nguồn mở tạo cơ hội phát triển các giải pháp AI phục vụ cộng đồng nói tiếng Serbia, cho phép các nhà nghiên cứu xây dựng kho ngữ liệu và tập dữ liệu địa phương, hoàn thiện tài nguyên ngôn ngữ và tạo ra ứng dụng AI phù hợp với nhu cầu giáo dục, văn hóa và xã hội của Serbia.

Hợp tác giáo dục và dự án Open-Q

Với sự hỗ trợ của các đối tác Trung Quốc như NetDragon Websoft và Đại học Sư phạm Bắc Kinh, Serbia đã thành lập Trung tâm Giáo dục Robot và AI. Trung tâm này trở thành nền tảng liên ngành kết hợp nghiên cứu khoa học, đổi mới công nghệ, đào tạo giáo viên và thực hành giáo dục AI. Ông Mandic cho biết hai bên đã hợp tác sâu rộng trong lĩnh vực giáo dục thông minh, ứng dụng AI trong giáo dục, xây dựng môi trường học tập số, phát triển chương trình giảng dạy và bồi dưỡng giáo viên chuyên nghiệp.

Một trong những dự án hợp tác quan trọng là hệ sinh thái giáo dục "Open-Q", nhằm xây dựng một hệ thống giáo dục bền vững đáp ứng nhu cầu thực tế của ngành giáo dục Serbia. Hiện đã có hơn 2.000 nhà giáo tham gia các khóa đào tạo liên quan.

Ông Mandic đánh giá mô hình hợp tác bền vững nhất là kết hợp ưu thế công nghệ của Trung Quốc với tri thức, dữ liệu địa phương và đào tạo nhân tài bản địa, qua đó nâng cao năng lực nghiên cứu, đổi mới công nghệ và quản lý vận hành của đối tác. Ông dẫn chứng giải pháp cảnh báo thông minh khí tượng "Mazu" của Trung Quốc như một ví dụ điển hình về ứng dụng AI vào nâng cao khả năng chống chịu thiên tai và thúc đẩy hợp tác quốc tế, đồng thời cho thấy tiềm năng của AI như một sản phẩm công cộng phục vụ phát triển bền vững toàn cầu.

Quản trị AI toàn cầu và vai trò của các nước đang phát triển

Ông Mandic cho rằng Sáng kiến Quản trị AI Toàn cầu do Trung Quốc đề xuất có ý nghĩa thực tiễn quan trọng trong bối cảnh tốc độ phát triển AI vượt xa quá trình hoàn thiện hệ thống quản trị. Các nguyên tắc lấy con người làm trung tâm và hướng thiện của AI mà Trung Quốc đề cao giúp thúc đẩy hợp tác quốc tế về an toàn AI, minh bạch, sở hữu trí tuệ, trách nhiệm giải trình thuật toán, quyền riêng tư và bảo vệ quyền lợi trẻ em cùng các nhóm yếu thế, đồng thời khuyến khích các nước cùng sử dụng AI để giải quyết các thách thức toàn cầu.

Gần đây, lễ ký kết Hiệp định thành lập Tổ chức Hợp tác AI Thế giới đã diễn ra tại Thượng Hải với 29 quốc gia ký kết trở thành thành viên sáng lập. Ông Mandic hy vọng tổ chức này sẽ trở thành nền tảng quan trọng thúc đẩy trao đổi và hợp tác quốc tế, giúp các quốc gia ở các trình độ phát triển khác nhau tham gia bình đẳng hơn vào phát triển và quản trị AI, đặc biệt là tạo điều kiện cho các nước Nam bán cầu trở thành những người tham gia tích cực định hình tương lai AI, thay vì chỉ là người sử dụng công nghệ. Ông bày tỏ kỳ vọng cộng đồng quốc tế tăng cường hợp tác AI trên cơ sở phát triển chung, quản trị chung, tôn trọng lẫn nhau và chia sẻ trách nhiệm.

Ảnh: Cato S / Pexels