OpenAI và Anthropic đang nắm khoảng 80% tổng vốn đầu tư mạo hiểm trong danh sách AI 50 năm 2026 của Forbes, với 242,6 tỷ USD trong tổng số 305,6 tỷ USD mà 50 công ty AI tư nhân huy động được, theo danh sách công bố hồi tháng 4/2026.
AI 50 là bảng xếp hạng thường niên của Forbes dành cho 50 công ty AI tư nhân. Hai công ty này cũng dẫn đầu về doanh thu: OpenAI được cho là vượt mốc 25 tỷ USD doanh thu quy năm (annualized revenue, tức mức doanh thu tính theo năm) tính đến cuối tháng 2/2026, còn Anthropic công bố tốc độ doanh thu quy năm vượt 30 tỷ USD vào đầu tháng 4/2026.
Con số 305,6 tỷ USD phản ánh dòng vốn tổ chức đang dồn mạnh vào lĩnh vực AI. Nhưng với doanh nghiệp đang cân nhắc mua công cụ AI, điểm đáng chú ý hơn là những gì diễn ra phía sau hai "ông lớn": một nhóm công ty AI chuyên sâu theo ngành đang đạt các cột mốc doanh thu và mức độ áp dụng thực tế.
OpenAI và Anthropic hút 80% vốn AI 50
Theo Forbes, OpenAI và Anthropic đã huy động tổng cộng 242,6 tỷ USD, tương đương khoảng 80% toàn bộ số vốn của danh sách AI 50. Cả hai đang đầu tư mạnh vào công cụ lập trình ảnh hưởng trực tiếp tới ngân sách kỹ thuật của doanh nghiệp: Claude Code của Anthropic và Codex của OpenAI cạnh tranh trực tiếp trong quy trình làm việc của lập trình viên, khi trợ lý lập trình đã chuyển từ giai đoạn thử nghiệm thành công cụ cốt lõi.
Trong nhóm này, Cursor — startup được định giá 29,3 tỷ USD và cũng góp mặt trong AI 50 — là một "tay chơi" độc lập phải tạo khác biệt trước các phòng thí nghiệm có nguồn lực lớn hơn nhiều.
| Chỉ số | Số liệu |
|---|---|
| Tổng vốn huy động của 50 công ty AI 50 | 305,6 tỷ USD |
| Vốn của OpenAI và Anthropic | 242,6 tỷ USD (khoảng 80%) |
| Doanh thu quy năm của OpenAI | Hơn 25 tỷ USD (cuối tháng 2/2026) |
| Doanh thu quy năm của Anthropic | Hơn 30 tỷ USD (đầu tháng 4/2026) |
| Định giá Cursor | 29,3 tỷ USD |
Startup AI chuyên ngành: doanh thu thực thay vì chỉ gọi vốn
Điểm đáng chú ý của danh sách năm nay là các công ty ngoài OpenAI và Anthropic đã đạt được những cột mốc kinh doanh cụ thể. Gamma, startup tạo bài thuyết trình bằng AI thành lập được hai năm, được định giá 2,1 tỷ USD và đã vượt mốc 100 triệu USD doanh thu quy năm với chỉ 50 nhân viên — theo Forbes, đây là một trong những doanh nghiệp hiệu quả vốn nhất trong danh sách.
Rogo có trụ sở tại New York (Mỹ) xây dựng phần mềm AI dành riêng cho tài chính, hiện được khoảng 25.000 nhân viên ngân hàng và nhà đầu tư sử dụng để phân tích số liệu. Trong lĩnh vực khám phá thuốc, Chai Discovery — startup mới hai năm tuổi, định giá 1,3 tỷ USD — ứng dụng AI để đẩy nhanh quá trình phát triển dược phẩm. Physical Intelligence, startup robot tại San Francisco (Mỹ), đã huy động 1 tỷ USD để huấn luyện mô hình nền tảng (foundation model) cho robot bằng dữ liệu do con người điều khiển từ xa trong môi trường thực như nhà bếp và không gian công nghiệp.
Fireworks AI được định giá 4 tỷ USD theo hướng tiếp cận khác: cho nhà phát triển truy cập các mô hình tiên tiến nhất mà không cần tự vận hành hạ tầng. Mistral, startup Pháp hiện định giá 14 tỷ USD, bán các mô hình trọng số mở (open-weight, cho phép tải về và tùy chỉnh) cho chính phủ châu Âu và các tập đoàn lớn như Cisco; xuất xứ châu Âu giúp Mistral có lợi thế về tuân thủ và quản trị dữ liệu tại các thị trường có quy định chặt chẽ.
Mua lại, sáp nhập và tân binh định hình lại bản đồ AI
Ba công ty từng nằm trong danh sách AI 50 năm 2025 không còn hoạt động độc lập. xAI đã được SpaceX mua lại, tạo thành thực thể kết hợp được Forbes định giá 1.250 tỷ USD. Google trả 2,4 tỷ USD để tuyển hai nhà đồng sáng lập startup lập trình AI Windsurf và cấp phép công nghệ; phần còn lại của Windsurf sau đó được Cognition — startup tác tử lập trình (coding agent) định giá 10 tỷ USD, lần đầu góp mặt trong AI 50 — mua lại. Trong khi đó, CEO kiêm đồng sáng lập Scale AI Alexandr Wang rời đi để gây dựng phòng thí nghiệm siêu AI của Meta; Scale AI cho biết vẫn hoạt động độc lập và ghi nhận tăng trưởng doanh thu mạnh sau khi Wang rời đi.
Làn sóng mua lại và sáp nhập phản ánh một thực tế: việc huấn luyện mô hình tiên tiến cần nguồn vốn mà chỉ một số ít tổ chức đủ sức duy trì. Điều này đang đẩy ngành AI về cấu trúc hai tầng — một nhóm phòng thí nghiệm nhỏ kiểm soát năng lực mô hình đa năng, còn nhóm lớn hơn là các công ty ứng dụng xây dựng trên nền tảng đó. Với người mua công cụ AI, việc biết nhà cung cấp thuộc tầng nào ngày càng quyết định lộ trình sản phẩm và mức độ rủi ro đối tác.
Forbes xác định 20 gương mặt mới trong danh sách năm nay. Trong đó, Reflection được định giá 8 tỷ USD, xây dựng mô hình mã nguồn mở như một lựa chọn thay thế cho các hệ thống AI Trung Quốc như DeepSeek — yếu tố được chú ý trong các cuộc đánh giá nhà cung cấp nhạy cảm về nguồn gốc chuỗi cung ứng và quản trị dữ liệu. World Labs do giáo sư khoa học máy tính Stanford Fei-Fei Li đứng đầu, tập trung vào trí thông minh không gian (spatial intelligence, khả năng hiểu và tương tác với không gian vật lý), đã huy động hơn 1 tỷ USD. Thinking Machine Labs do cựu Giám đốc công nghệ OpenAI Mira Murati thành lập, huy động 2 tỷ USD.
Forbes cũng lần đầu ra mắt danh sách AI 50 Brink song song với bảng xếp hạng chính, gồm 20 startup giai đoạn đầu chưa đạt quy mô của nhóm 50 công ty hàng đầu. Theo phương pháp công bố, danh sách chính nhận hàng trăm hồ sơ và đánh giá dựa trên triển vọng kinh doanh, tài năng kỹ thuật và mức độ tích hợp AI thông qua thuật toán định lượng cùng hội đồng đánh giá định tính.
Ý nghĩa với người đọc Việt Nam
Sự tập trung vốn vào OpenAI và Anthropic đồng nghĩa các trợ lý AI như ChatGPT, Claude, Codex và Claude Code — vốn ngày càng quen thuộc với người dùng Việt trong học tập, làm việc và lập trình — có thể tiếp tục nhận thêm nguồn lực phát triển. Xu hướng các startup AI chuyên ngành như Rogo (tài chính) hay Chai Discovery (dược phẩm) đạt doanh thu thực cũng cho thấy doanh nghiệp Việt đang có thêm nhiều lựa chọn công cụ AI được thiết kế riêng theo từng lĩnh vực, thay vì chỉ phụ thuộc vào mô hình đa năng.
Theo MarketScale
Ảnh: RDNE Stock project / Pexels
