Trận động đất Kumamoto năm 2026 với rung chấn tối đa cấp 7 đã ảnh hưởng trực tiếp đến cụm nhà máy bán dẫn Nhật Bản đang phát triển nhanh tại Kumamoto, nơi đặt nhà máy JASM của TSMC – tập đoàn bán dẫn Đài Loan – và các cơ sở của Sony. Tính đến ngày 3/8, JASM đã khôi phục sản xuất về mức trước động đất, trong khi TSMC công bố quyên góp 250 triệu yên hỗ trợ tái thiết.

Vài năm gần đây, bán dẫn đã trở thành vấn đề an ninh kinh tế và thu hút sự chú ý rộng rãi của xã hội Nhật Bản. Sự cố lần này vì thế khiến giới chức nước này phải tái đánh giá rủi ro đối với chuỗi cung ứng chip nội địa.

Nhà máy JASM của TSMC đã quay lại sản xuất ngày 3/8

Theo nguồn tin, JASM – nhà máy Kumamoto của TSMC – đã đưa hoạt động sản xuất trở lại mức trước động đất vào ngày 3/8. TSMC cũng công bố quyên góp 250 triệu yên cho công tác cứu trợ, tái thiết vùng thiên tai và phát động hoạt động quyên góp từ nhân viên.

Mối lo lớn nhất trong quá trình khôi phục là cơn bão số 13 (tên quốc tế Dolphin), được đánh giá là bão lớn và rất mạnh. Tuy nhiên, theo đường đi dự báo từ các cơ quan khí tượng, bão có khả năng không đổ bộ trực tiếp vào Kumamoto, nên sẽ không ảnh hưởng lớn đến công tác phục hồi của các nhà máy.

Vì sao các nhà máy bán dẫn Nhật Bản phục hồi nhanh hơn hẳn năm 2016?

Khả năng chống chịu động đất của một nhà máy bán dẫn không chỉ đến từ độ vững chãi của tòa nhà. Nguồn tin chỉ ra rằng cấu trúc thiết bị trong phòng sạch (cleanroom – khu vực sản xuất chip được lọc bụi nghiêm ngặt), cách cố định máy móc chế tạo, và thiết kế linh hoạt của hệ thống đường ống hóa chất, khí gas đều là những yếu tố phức tạp, đan xen chặt chẽ với nhau.

So với trận động đất Kumamoto năm 2016, tốc độ phục hồi lần này cho thấy sự tiến bộ rõ rệt. Năm 2016, nhà máy Sony Kumamoto TEC của Sony từng bị hư hại nặng đến mức “nhìn từ phòng sạch thấy cả bầu trời” và phải mất 3,5 tháng để khôi phục hoàn toàn; nhà máy Renesas Kawashiri cũng cần hơn một tháng để trở lại mức sản xuất tính theo lượng wafer (tấm silicon nền dùng để chế tạo chip). Lần này, JASM quay lại mức sản xuất cũ chỉ vài ngày sau động đất, phản ánh các biện pháp ứng phó đã được tiến hóa đáng kể.

Điểm nghẽn của quá trình khôi phục: thiếu kỹ sư thiết bị

Dù nhà máy tiến bộ về thiết kế, việc khôi phục vẫn phụ thuộc lớn vào đội ngũ bảo trì bên ngoài. Trong đợt động đất này, JASM và Sony – hai cơ sở có quy mô lớn – cùng cần hỗ trợ, trong khi số kỹ thuật viên từ các hãng sản xuất thiết bị quang khắc (lithography, dùng để in mạch lên silicon), khắc (etching) và lắng đọng màng (deposition) là có hạn.

Ngay sau thảm họa, nhiều nhà máy đồng loạt gửi yêu cầu kiểm tra và hiệu chỉnh, nên việc điều phối kỹ sư đến trước, đến sau sẽ trực tiếp quyết định tốc độ phục hồi. Đặc biệt, máy quang khắc chỉ có rất ít chuyên gia vận hành, và ngay việc xác nhận tình trạng của một chiếc máy cũng mất nhiều thời gian, buộc các hãng phải tính toán kỹ việc ưu tiên nhà máy nào.

Vì sao người đọc Việt Nam nên quan tâm?

Chip bán dẫn là linh kiện không thể thiếu trong các thiết bị điện tử đang được lắp ráp và sử dụng rộng rãi tại Việt Nam. Những bài học về thiết kế nhà máy chống động đất, bố trí phòng sạch và đường ống dẫn hóa chất tại Kumamoto có thể là tham chiếu hữu ích khi Việt Nam đẩy mạnh thu hút đầu tư vào công nghệ cao. Tuy nhiên, nguồn tin không cho thấy trận động đất này tác động trực tiếp đến thị trường trong nước.

Theo Toyo Keizai Online

Ảnh: Sergei Starostin / Pexels