Drone Ukraine đã tấn công sâu vào hạ tầng quân sự Nga, đảo ngược cán cân chiến trường, theo phân tích của Tiến sĩ Paul Schwennesen đăng trên GIS Reports ngày 3/8/2026. Tới giữa năm 2026, nhà máy, kho xăng dầu, kho đạn và sở chỉ huy cách tiền tuyến hàng trăm đến hàng nghìn km bị tập kích.

Ukraine đảo ngược ưu thế phong tỏa chiến trường của Nga

Paul Schwennesen, chuyên gia quân sự viết loạt bài “Nhân chứng chiến tranh” từ tiền tuyến Ukraine, cho biết tâm lý chiến trường Ukraine đã thay đổi rõ rệt từ điểm đen tối nhất tháng 1/2026 tới sự lạc quan chỉ vài tháng sau đó. Moskva mất dần ưu thế chiều sâu hoạt động, còn Kyiv chuyển sang bàn về các cơ hội tiến công: đánh sâu hơn vào Nga, cắt rối hậu cần và tạo điều kiện kết thúc chiến tranh có lợi hơn.

Điều làm nên sự thay đổi không chỉ là diễn biến trên tiền tuyến, mà là nhịp vận hành mới trong cuộc chiến trên không: Ukraine sử dụng có hệ thống UAV tầm trung và tầm xa sản xuất trong nước để tập kích cơ sở quân sự Nga vượt xa tiền tuyến. Nhà máy, nhà máy lọc dầu, kho đạn, đường sắt, sở chỉ huy, nhà chứa máy bay và cơ sở công nghiệp quốc phòng cách mặt trận hàng trăm, thậm chí hàng nghìn km đều trở thành mục tiêu của các đợt tấn công drone phối hợp.

Năng lực này dựa trên nền tảng sản xuất UAV nội địa đã nhanh chóng trưởng thành tới mức tự cung tự cấp, cho phép triển khai nhiều loại phương tiện không người lái ở quy mô lớn. Theo tác giả, chiến dịch này đang bào mòn các yếu tố then chốt của nỗ lực chiến tranh Nga và tạo ra hiệu quả tích lũy giống một chiến dịch phong tỏa chiến trường từ trên không kinh điển, nhưng được thực hiện bằng UAV giá rẻ thay vì phi đội ném bom chiến lược. Đây có thể là diễn biến quan trọng nhất kể từ khi Nga thất bại trong việc chiếm Kyiv năm 2022.

Hệ sinh thái drone Ukraine: lợi thế nằm ở sự phối hợp

Nhiều bình luận vẫn tập trung vào drone góc nhìn thứ nhất săn lùng binh sĩ và xe bọc thép. Đây là vũ khí quan trọng, biến các cuộc tấn công tập trung thành lựa chọn cực kỳ tốn kém và giảm khả năng đột phá bằng thiết giáp truyền thống. Tuy nhiên, chuyên gia cho rằng lợi thế thực sự của Ukraine không nằm ở từng công nghệ đơn lẻ mà ở khả năng tích hợp cả một hệ sinh thái UAV hoạt động trên nhiều tầm xa cùng lúc.

UAV FPV tầm ngắn định hình giao chiến gần tiền tuyến; UAV cánh bằng tầm trung tập kích hành lang hậu cần, sở chỉ huy và mạng lưới liên lạc; các hệ thống tầm xa như Lyutyi và dòng FP liên tục đánh trúng cơ sở chiến lược sâu trong lãnh thổ Nga. Sức mạnh nằm ở sự điều phối giữa các lớp UAV này, chứ không phải ở một loại vũ khí riêng lẻ.

Giới lý luận quân sự như B.H. Liddell Hart từng cho rằng chiến thắng không đến từ việc tiêu diệt trực tiếp lực lượng tiền tuyến của đối phương mà đến từ việc phá vỡ hệ thống hậu cần duy trì lực lượng đó. Học thuyết phong tỏa chiến trường từ trên không của phương Tây cũng dựa trên ý tưởng tấn công mạng lưới vận tải, chuỗi cung ứng, trung tâm chỉ huy và khu vực tập kết để hạn chế khả năng chiến đấu ở mặt trận. Trong lịch sử, chiến dịch kiểu này đòi hỏi ưu thế trên không áp đảo mà Ukraine chưa từng có.

Vì sao lợi thế drone của Ukraine chỉ là cửa sổ hạn hẹp?

Nếu coi Nga là bên đi trước về phong tỏa chiến trường, Ukraine giờ đã sao chép và có phần vượt qua những khái niệm tác chiến mà Moskva khởi xướng. Hệ sinh thái drone đánh chặn của Ukraine phát triển nhanh từ tháng 1/2026 đã làm giảm lợi thế của Nga, đặc biệt trước các đòn tấn công chậm của Shahed, Lancet và Molniya. Đồng thời, Ukraine triển khai các hệ thống đánh xa của riêng mình gồm Lyutyi, FP-1, FP-2 và FP-5 Flamingo.

Chuyên gia chống drone Benjamin Remler, đồng nghiệp của tác giả, nhận định: “Có một giai đoạn kỳ lạ khi Nga giờ đây chịu bất lợi ròng về lực lượng tấn công ở cả chiến trường chiến thuật lẫn chiến lược, trong khi suốt cuộc chiến điều ngược lại mới đúng”. Moskva hiện tạm thời không thể nhanh chóng mở rộng và áp dụng các biện pháp đối phó mà Kyiv đang triển khai.

Tuy nhiên, cựu Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Mykhailo Fedorov, ngay trước khi bị bãi nhiệm, từng nói: “Ngay bây giờ chúng ta có một cửa sổ cơ hội, và trong sáu tháng tới chúng ta sẽ có lợi thế trên chiến trường”. Tác giả cho rằng nhận định này có thể quá lạc quan, bởi Nga vẫn có nguồn nhân lực, năng lực công nghiệp và chiều sâu chiến lược khổng lồ, cùng khả năng đổi mới qua tác chiến điện tử, bom lượn và UAV FPV điều khiển bằng sợi quang.

Các biện pháp đối phó chắc chắn sẽ xuất hiện sau mỗi đột phá, rồi tiếp đó là biện pháp chống đối phó với nhịp độ ngày càng nhanh. Lợi thế hiện tại có thể biến thành thay đổi chiến lược quyết định nếu Ukraine tiếp tục làm suy yếu hậu cần Nga, làm cạn kiệt phòng không và gây gián đoạn tích lũy trước khi Nga phát triển được cách ứng phó hiệu quả.

Ba kịch bản cho chiến dịch drone của Ukraine

Kịch bản có khả năng nhất là Nga tăng cường phòng thủ chống UAV tầm trung và tầm xa trước cuối năm. Các hệ thống vũ khí chống máy bay hiệu quả, sao chép hoặc trực tiếp dựa trên tổ hợp drone đánh chặn tốc độ cao của Ukraine, sẽ sớm vô hiệu hóa lợi thế của Kyiv ở chiều sâu tác chiến. Các phi đội đánh chặn này, có thể nhận hậu thuẫn từ đồng minh thầm lặng như Trung Quốc, sẽ được tích hợp vào lưới phòng thủ nhiều lớp khiến nhà máy lọc dầu và trung tâm hậu cần trở nên khó bị tổn thương hơn.

Kịch bản ít khả năng hơn là Hạm đội Biển Đen của Nga tái xuất hiện trên biển. Bị giam trong ụ tàu bởi drone biển Sea Baby và Magura, Moskva nhiều khả năng sẽ phát triển lá chắn drone đánh chặn để nối lại hoạt động hải quân. Điều này có thể làm thay đổi cán cân chiến lược và đe dọa chiến dịch cô lập Crimea của Ukraine nếu Nga dùng lại tên lửa đạn đạo từ tàu nổi và tàu ngầm.

Kịch bản ít khả năng nhất là Ukraine duy trì lợi thế vượt trội đủ lâu để giáng đòn làm chao đảo hệ thống chính trị Nga. Nếu đẩy nhanh các cuộc tấn công trong cửa sổ khoảng 4 tháng và vượt qua khủng hoảng chính trị nội bộ, Kyiv có thể kích hoạt một cuộc khủng hoảng chính trị ở Nga. Moskva thường mô tả các cuộc tập kích là “đòn tấn công không bị khiêu khích từ phương Tây”, nhưng trò chơi này tiềm ẩn rủi ro bất mãn trong công chúng và giới tài phiệt.

Bài viết kết luận rằng đổi mới quyết định không phải là drone ngày càng tinh vi, mà là việc Ukraine học cách sử dụng chúng như một hệ thống tác chiến tích hợp vươn sâu sau chiến tuyến. Minh chứng gần nhất là cuộc đổ bộ hoàn toàn tự hành mang tính lịch sử. Các sử gia quân sự tương lai có thể không coi đây là năm robot thay thế binh sĩ, mà là năm UAV giá rẻ bắt đầu đảm nhận chức năng chiến lược từng dành riêng cho các phi đội máy bay chiến đấu đắt tiền.

Theo GIS Reports

Ảnh: Sami TÜRK / Pexels