Tăng trưởng kinh tế Đài Loan đạt 12,92% trong quý II/2026 (kết thúc tháng 6), theo số liệu do chính phủ công bố hôm 31/7/2026. Con số này nối tiếp mức tăng 13,69% của quý I/2026 và mức 8,63% của cả năm 2025, đưa hòn đảo vào nhóm nền kinh tế tăng nhanh nhất thế giới.
| Chỉ số | Giá trị |
|---|---|
| GDP Đài Loan năm 2025 | 8,63% |
| GDP quý I/2026 | 13,69% |
| GDP quý II/2026 | 12,92% |
| Mỹ nhập khẩu từ Đài Loan năm 2024 | 116 tỷ USD |
| Mỹ nhập khẩu từ Đài Loan năm 2025 | 201 tỷ USD |
Vì sao tăng trưởng kinh tế Đài Loan bùng nổ?
Đài Loan, hòn đảo ở Thái Bình Dương, trở thành một trong những câu chuyện kinh tế thành công nhất từ đầu năm đến nay. Sở giao dịch chứng khoán của đảo hồi đầu năm vươn lên vị trí lớn thứ 5 thế giới theo vốn hóa thị trường, vượt qua Anh, Canada và Ấn Độ. Giới phân tích gọi đây là sự trở lại của nền kinh tế “con hổ” Đông Á, với động lực chính là ngành công nghệ và cơn sốt trí tuệ nhân tạo (AI).
Nhu cầu từ Mỹ đóng vai trò trung tâm. Năm 2025, Mỹ nhập khẩu 201 tỷ USD hàng hóa từ Đài Loan, gần gấp đôi mức 116 tỷ USD của năm 2024. Đến tháng 5 vừa qua, Đài Loan vượt Trung Quốc, trở thành nguồn nhập khẩu lớn thứ ba của Mỹ, sau Mexico và Canada. Mỹ là thị trường lớn cho dòng chip AI, với hàng tỷ USD đổ vào ngành này mỗi năm.
Ông Chad Bown, chuyên gia cấp cao tại Peterson Institute for International Economics, nhận định AI giúp giải thích tầm quan trọng ngày càng tăng của Đài Loan. Ông Dexter Tiff Roberts, chuyên gia cấp cao không thường trú tại Global China Hub của Atlantic Council, mô tả tăng trưởng GDP của đảo “đang bùng nổ” và có thể kéo dài khi Đài Loan sản xuất khoảng 90% chip tiên tiến dùng cho các mô hình AI hàng đầu thế giới. Ông cho rằng nhu cầu từ Mỹ và thế giới sẽ không sớm biến mất.
Thỏa thuận 500 tỷ USD với Mỹ và bài toán thặng dư thương mại
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã cam kết đưa nước này thành “nhà lãnh đạo thế giới về trí tuệ nhân tạo”, còn chính quyền của ông tuyên bố thu hút hơn 2,7 nghìn tỷ USD đầu tư công nghệ và AI kể từ đầu nhiệm kỳ thứ hai. Để bảo đảm nguồn cung chip bán dẫn từ Đài Loan, Washington và Đài Bắc đã ký thỏa thuận đưa 500 tỷ USD vốn của Đài Loan vào Mỹ.
Một nửa số vốn này dự kiến là đầu tư trực tiếp của các hãng bán dẫn và công nghệ Đài Loan, bao gồm phát triển sản xuất công nghệ trên đất Mỹ. Phần còn lại chủ yếu là bảo lãnh tín dụng cho các khoản đầu tư bổ sung từ Đài Loan. Theo thỏa thuận, doanh nghiệp Đài Loan được phép nhập khẩu lượng hàng gấp 2,5 lần công suất các nhà máy tại Mỹ mà không lo bị áp thuế cao; trong một thỏa thuận thương mại tiếp theo, Đài Loan đồng ý giảm thuế đối với 99% hàng xuất khẩu của Mỹ. Đài Loan cũng đầu tư vào Mexico để sản xuất linh kiện cho các trung tâm dữ liệu ở Texas, qua đó thúc đẩy xuất khẩu công nghệ sang Mỹ.
Dù vậy, ông Reza Hasmath, cố vấn học thuật tại The China Institute thuộc University of Alberta, cảnh báo thặng dư thương mại của Đài Loan với Mỹ đang tiến sát mốc 200 tỷ USD và vẫn tiếp tục tăng. Ông gọi đây là “mối quan hệ mất cân bằng, không có lợi cho Đài Loan trong dài hạn” và cho rằng Tổng thống Trump khó chấp nhận mức thặng dư lớn trong thời gian dài, đồng thời có thể sớm tìm cách đàm phán lại thỏa thuận với Đài Bắc. Ông Roberts, trong khi đó, nhận định Tổng thống Trump “thất thường”, tạo ra sự bất định. Tỷ lệ tín nhiệm của Tổng thống Trump hiện thấp và theo luật Mỹ ông không thể tái tranh cử nhiệm kỳ thứ ba.
Rủi ro nội tại và yếu tố Trung Quốc
Bên cạnh áp lực từ Mỹ, kinh tế Đài Loan còn đối mặt với nhiều điểm yếu trong nước. Ông Hasmath trước đó mô tả tình thế hiện tại dường như “cùng thắng”, nhưng cho rằng Đài Loan chỉ đang trì hoãn một thực tế không bền vững. Các ngành xuất khẩu truyền thống như nhựa và dệt may đang hoạt động kém hiệu quả, trong khi chỉ một bộ phận nhỏ dân số tham gia lĩnh vực AI. Phần lớn người trẻ không làm việc trong lĩnh vực công nghệ cao, theo ông Roberts.
Hiệu ứng tài sản từ thị trường chứng khoán tăng mạnh chỉ giúp ích ở mức nhất định, và giới kinh tế cảnh báo nguy cơ nền kinh tế phân hóa hình chữ K, khi người giàu tiếp tục hưởng lợi còn nhóm thu nhập thấp trì trệ hoặc suy giảm. Ngành chip sử dụng tối đa khoảng 350.000 lao động. TSMC, hãng sản xuất chip lớn nhất Đài Loan, chiếm tới 40% giá trị thị trường chứng khoán và đóng góp khoảng 4% tăng trưởng GDP của đảo; ông Hasmath mô tả sự lệch pha này là “không bền vững”.
Dân số Đài Loan già hóa nhanh, khi khoảng 1/5 người dân trên 65 tuổi. Hòn đảo cũng phụ thuộc lớn vào nhập khẩu năng lượng, đặc biệt là dầu mỏ, và từng đối mặt với tình trạng khan hiếm nước.
Về địa chính trị, Bắc Kinh coi Đài Loan là lãnh thổ của mình và đã có những biện pháp gây sức ép nhằm hạn chế khả năng thiết lập quan hệ ngoại giao riêng của đảo. Một người phát ngôn của chính phủ Trung Quốc được cho là nhận định việc Đài Loan ngày càng gắn chặt với lĩnh vực công nghệ Mỹ sẽ “rút cạn lợi ích kinh tế” và “làm rỗng” ngành công nghiệp chủ lực của đảo. Theo ông Hasmath, nếu cơn sốt AI đảo ngược, mọi rủi ro cộng lại có thể tạo “công thức cho thay đổi bầu cử, thay đổi chính quyền” ở Đài Bắc.
Theo Al Jazeera
Ảnh: Jimmy Liao / Pexels
