OpenAI Nhật Bản: chuyên gia cảnh báo OpenAI sụp đổ là rủi ro lớn nhất, SoftBank nắm 64,6 tỷ USD

Rủi ro OpenAI Nhật Bản – OpenAI là công ty phát triển ChatGPT – đến từ SoftBank Group, tập đoàn đầu tư công nghệ Nhật Bản đã rót 64,6 tỷ USD vào OpenAI, tương đương khoảng 32,7% giá trị tài sản ròng (NAV). Bài phân tích đăng 1/8/2026 cảnh báo OpenAI sụp đổ là rủi ro lớn nhất bong bóng AI.

Bài viết trên Diamond Online do Nakamura Hitoshi, CEO hãng chứng khoán Bluemo Securities, tác giả cuốn “Chiến lược đầu tư sau bong bóng AI”, thực hiện. Ông cho rằng bên cạnh rủi ro chung, Nhật Bản có rủi ro đặc thù là SoftBank Group – doanh nghiệp hiện đặt cược lớn vào AI, bán dẫn và cổ phiếu chưa niêm yết, nên giá trị công ty cần được đánh giá qua NAV, tức giá trị cổ phiếu nắm giữ sau khi trừ nợ ròng, thay vì chỉ nhìn lợi nhuận kinh doanh.

OpenAI Nhật Bản: khoản đầu tư 64,6 tỷ USD của SoftBank nặng cỡ nào?

SoftBank Group công bố tháng 2/2026 rót thêm 30 tỷ USD vào OpenAI; sau khi hoàn tất, tổng đầu tư dự kiến đạt 64,6 tỷ USD, tương đương khoảng 13% cổ phần. Đến tháng 5/2026, số vốn đã giải ngân cộng cam kết mà SoftBank dành cho OpenAI cũng vào khoảng 64,6 tỷ USD.

Để hình dung mức độ tập trung, NAV của SoftBank tại cuối tháng 12/2025 là 30,93 nghìn tỷ yên, trong khi tỷ giá khi đó là 156,56 yên/USD. Quy đổi cơ học, 64,6 tỷ USD tương đương khoảng 10,1 nghìn tỷ yên, chiếm khoảng 32,7% NAV – tức gần một phần ba tổng tài sản ròng của tập đoàn.

Tác giả nhấn mạnh đây là phép so sánh cơ học, phụ thuộc vào ngày chốt, tỷ giá và tiến độ giải ngân. Nhưng không thể phủ nhận rằng nếu OpenAI giảm giá trị mạnh, NAV, cổ phiếu và mức tín nhiệm của SoftBank đều có thể bị tổn hại nghiêm trọng.

OpenAI sụp đổ thì Nikkei và nhà đầu tư Nhật Bản chịu tác động ra sao?

Theo Nakamura, SoftBank định giá cổ phiếu OpenAI theo giá trị hợp lý và ghi nhận biến động vào lãi/lỗ đầu tư trong báo cáo tài chính hợp nhất. Vì vậy, định giá OpenAI giảm không chỉ ảnh hưởng tâm lý mà còn trực tiếp làm giảm lợi nhuận và NAV. Hệ quả có thể lan sang chỉ số Nikkei, bởi SoftBank là cổ phiếu trụ cột của chỉ số này.

Ngoài ra, cấu trúc Nikkei còn tạo kênh lây lan thứ hai: riêng Advantest và Tokyo Electron – hai hãng sản xuất thiết bị bán dẫn – đã chiếm khoảng 20% chỉ số. Nếu OpenAI gặp rủi ro tín dụng, hai kênh “SoftBank giảm” và “cổ phiếu bán dẫn giảm” có thể đồng thời kéo tụt Nikkei. Nhà đầu tư Nhật Bản dù không nắm trực tiếp cổ phiếu OpenAI vẫn có thể chịu rủi ro gián tiếp qua quỹ đầu tư chỉ số Nikkei, ETF (quỹ hoán đổi danh mục), tài khoản NISA mới và danh mục lương hưu.

Bài viết cũng chỉ ra bong bóng AI không chỉ nằm trên biểu đồ chứng khoán Mỹ, mà đã thấm vào cấu trúc Nikkei, bảng cân đối kế toán của SoftBank và kinh tế địa phương Nhật Bản như Kumamoto, Hokkaido.

Đài Loan và Hàn Quốc: bong bóng AI vỡ sẽ gây chấn động gì?

Với Đài Loan, rủi ro xoay quanh TSMC – hãng sản xuất chất bán dẫn Đài Loan, được xem là biểu tượng năng lực cung ứng chip AI toàn cầu. Nếu OpenAI và các công ty điện toán đám mây Mỹ cắt giảm kế hoạch đầu tư, đơn hàng chip AI từ Nvidia, AMD và các hãng có chip AI tùy chỉnh có thể đổi chiều, khiến nhu cầu cho tiến trình sản xuất tiên tiến và đóng gói tiên tiến của TSMC bị nghi ngờ. Tác giả không cho rằng TSMC mất lợi thế công nghệ; vấn đề là sức cầu đang phản ánh vào cổ phiếu và kế hoạch chi tiêu có được duy trì hay không.

Chấn động cũng lan sang các doanh nghiệp bán dẫn Đài Loan khác như MediaTek (thiết kế chip), ASE và SPIL (đóng gói, kiểm tra), GlobalWafers (tấm bán dẫn), cùng các hãng nhớ Nanya Technology, Winbond Electronics, Macronix International. Các hãng nhớ Đài Loan không nằm ở trung tâm thị trường HBM (High Bandwidth Memory – bộ nhớ băng thông cao) như Samsung Electronics và SK hynix – hai hãng chip nhớ Hàn Quốc, nhưng khi nguồn lực của các ông lớn dồn vào HBM, khu vực nhớ truyền thống và nhớ đặc thù bị thiếu hụt, giúp Đài Loan hưởng lợi từ giá tăng. Ngược lại, nếu nhu cầu HBM chậm lại và các hãng lớn quay lại sản xuất DRAM (RAM động) và NAND (bộ nhớ flash) thông thường, mức giá tăng này có thể biến mất nhanh. Ngành nhớ vốn nổi tiếng với chu kỳ thiếu thì lãi đậm, thừa thì lỗ nặng; AI có thể khiến biên độ dao động rộng hơn chứ không xóa bỏ chu kỳ.

Với Hàn Quốc, rủi ro mang tính vĩ mô hơn. Samsung Electronics và SK hynix nắm chu kỳ giá HBM, DRAM và NAND, vốn gắn trực tiếp với xuất khẩu, cổ phiếu, tỷ giá và chi tiêu vốn. SK hynix là nhà cung cấp HBM chủ lực cho Nvidia, còn Samsung tham gia qua HBM, DDR5 (thế hệ DRAM mới), NAND và mảng foundry (sản xuất chip theo hợp đồng). Nếu khách hàng giảm đầu tư AI, nhu cầu tính toán cho phát triển mô hình tăng chậm hơn dự kiến, công nghệ giúp giảm chi phí suy luận (inference) tiến bộ, hoặc các công ty đám mây san đều chi tiêu vốn, thì giả định về giá nhớ sẽ sụp đổ. Lúc đó, rủi ro với Hàn Quốc không dừng ở cổ phiếu một công ty giảm mà là cỗ máy xuất khẩu chững lại.

Bảng so sánh: Đông Á tiếp xúc với AI qua những kênh nào?

Bài viết kết luận, nếu kỳ vọng nhu cầu AI tại Mỹ giảm, cùng một cú sốc sẽ hiện diện khác nhau ở Đông Á: Nhật Bản thấy ở đơn hàng thiết bị và Nikkei, Đài Loan thấy ở kế hoạch đầu tư của TSMC và tỷ lệ lấp đầy xưởng đúc, còn Hàn Quốc thấy ở giá nhớ và thống kê xuất khẩu. Tin vào cuộc cách mạng AI và cảnh giác với rủi ro lây lan không mâu thuẫn; càng tin vào giá trị dài hạn của công nghệ, càng cần nhìn thẳng vào mức độ nền kinh tế Nhật Bản và châu Á đang bị cuốn vào cơn sốt này.

Ý nghĩa với người đọc Việt Nam

Việt Nam là một mắt xích trong chuỗi cung ứng điện tử toàn cầu khi Samsung Electronics có nhà máy sản xuất điện thoại lớn tại nước này. Nếu chu kỳ bán dẫn Hàn Quốc đảo chiều do nhu cầu AI hạ nhiệt, hoạt động sản xuất và xuất khẩu điện tử của Việt Nam có thể bị ảnh hưởng gián tiếp. Diễn biến của OpenAI, SoftBank và ngành chip vì thế đáng được nhà đầu tư và người lao động trong ngành theo dõi.

Ảnh: DeltaWorks / Pixabay