Apple và Microsoft vừa đồng loạt tăng giá các sản phẩm chủ lực do chi phí linh kiện bộ nhớ tăng mạnh. Apple đã tăng giá MacBook, iPad và nhiều thiết bị phần cứng khác trên toàn cầu với mức tăng trung bình 20%, đây là đợt điều chỉnh giá quy mô lớn nhất của hãng trong những năm gần đây. Nguyên nhân trực tiếp được xác định là do giá DRAM và NAND flash tăng vọt. Ngay sau đó, Microsoft cũng thông báo người tiêu dùng sẽ phải trả giá cao hơn khi mua máy chơi game Xbox do chi phí linh kiện chủ chốt tăng liên tục.

Tại sao chip nhớ cho AI lại gây ra 'lạm phát chip'?

Cuộc khủng hoảng nguồn cung chip nhớ bắt đầu từ nửa cuối năm 2025 và ngày càng trầm trọng, lan sang nhiều sản phẩm tiêu dùng. Nguyên nhân sâu xa là sự bùng nổ nhu cầu về bộ nhớ băng thông cao (HBM) – loại chip thiết yếu cho các máy chủ AI và mô hình ngôn ngữ lớn. Các nhà sản xuất chip nhớ hàng đầu như Samsung, SK Hynix và Micron đã chuyển dịch phần lớn năng lực sản xuất wafer tiên tiến sang chip HBM, vốn có biên lợi nhuận cao hơn và đơn hàng dài hạn ổn định. Điều này trực tiếp làm giảm nguồn cung DRAM và NAND cho thị trường tiêu dùng, khiến giá các loại chip này tăng chóng mặt. Theo CFM China Flash Market, giá DRAM và NAND toàn cầu trong năm 2025 đã tăng lần lượt 386% và 207% so với năm trước.

Ảnh hưởng đến người dùng: thiếu hụt và tăng giá kéo dài

Sự gia tăng chi phí linh kiện buộc các nhà sản xuất thiết bị tiêu dùng phải lựa chọn giữa việc cắt giảm dung lượng bộ nhớ hoặc tăng giá bán lẻ. Các chuyên gia trong ngành nhận định đây không phải vấn đề riêng của một công ty nào, mà là hệ quả tất yếu khi cơ sở hạ tầng AI mở rộng và tác động đến toàn bộ chuỗi cung ứng thiết bị đầu cuối. Một cuộc 'lạm phát chip' đang lan đến người tiêu dùng phổ thông. Tuy nhiên, tình trạng thiếu hụt còn đáng lo ngại hơn cả tăng giá. Theo ước tính của các tổ chức liên quan, đến năm 2027, các nhà sản xuất PC toàn cầu có thể đối mặt với tình trạng thiếu hụt 15% chip nhớ, tương đương 58 triệu thiết bị; trong khi ngành điện thoại thông minh có thể thiếu 12%, tương đương 134 triệu thiết bị.

Các nhà sản xuất chip phản ứng thế nào?

Đối phó với tình trạng căng thẳng nguồn cung, Samsung, SK Hynix và Micron đang đẩy mạnh mở rộng năng lực sản xuất chip nhớ. Tuy nhiên, thời gian xây dựng một nhà máy bán dẫn thường kéo dài từ hai đến ba năm, nên sự mất cân bằng cung-cầu khó có thể giải quyết trong ngắn hạn. Trong khi đó, các công ty đám mây và doanh nghiệp AI tiếp tục ký hợp đồng dài hạn để đảm bảo nguồn cung HBM, càng làm trầm trọng thêm tình trạng khan hiếm chip nhớ thông thường trên thị trường giao ngay. Do đó, tình trạng thiếu hụt linh kiện cho thiết bị tiêu dùng được dự báo sẽ kéo dài, và giá thành sản phẩm cao có thể trở thành trạng thái bình thường trong một thời gian.

Làn sóng AI thúc đẩy nâng cấp công nghiệp là xu hướng tất yếu, nhưng sự phát triển công nghệ không nên đè nặng lên ngành công nghiệp tiêu dùng đại chúng. Các chuyên gia cho rằng cần đa dạng hóa nguồn cung, tối ưu hóa phân bổ năng lực sản xuất để đảm bảo sự phát triển đồng bộ giữa đổi mới tính toán và ngành điện tử tiêu dùng, giúp vượt qua cuộc tái cấu trúc chi phí này một cách ổn định.

Ảnh: 652234 / Pixabay