Cuộc nội chiến tại Sudan giữa Lực lượng Vũ trang Sudan (SAF) và Lực lượng Hỗ trợ Nhanh bán quân sự (RSF) đã tạo ra một nền kinh tế chiến tranh phức tạp, nơi vàng trở thành 'dầu mỏ' thổi bùng ngọn lửa xung đột. Theo Hội đồng Vàng Thế giới, Sudan là một trong năm quốc gia sản xuất vàng lớn nhất châu Phi, với sản lượng khai thác đạt 74,6 triệu tấn vào năm 2025. Sản lượng vàng tăng mạnh từ năm 2023 đến 2025, ngay giữa cuộc chiến khốc liệt, chiếm hơn 70% tổng thu nhập quốc gia.

Vàng – nguồn tài chính bất hợp pháp nuôi dưỡng chiến tranh

Nhà nghiên cứu và phân tích Carlota Ahrens Teixeira, trong một bài viết trên trang Geopolitical Intelligence Services ngày 7/5/2026, nhận định: 'Cả hai phe đều ưu tiên sức mạnh quân sự tối đa nhờ nguồn tài trợ bên ngoài và vũ khí không bị kiểm soát. Cả hai đều có thể tiếp tục chiến đấu nhờ các dòng tài chính bất hợp pháp và mạng lưới cung ứng phi chính phủ, vốn đã trở thành động lực chính của cuộc xung đột.'

Bộ trưởng Tài chính của chính phủ thân quân đội, ông Jibril Ibrahim, cho biết chỉ có 20 tấn vàng được xuất khẩu qua các kênh chính thức trong năm 2025. Ông nói với hãng tin AFP: 'Các kênh chính phủ chính thức chỉ ghi nhận một phần rất nhỏ trong số này vào mục xuất khẩu, điều này cho thấy một lỗ hổng lớn trong nền kinh tế quốc gia. Thật không may, một phần lớn đã bị buôn lậu qua biên giới, đi qua nhiều quốc gia khác nhau, đến các nước vùng Vịnh, đặc biệt là Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE).'

RSF kiểm soát mỏ vàng, quân đội nắm tuyến buôn lậu

RSF đã củng cố ảnh hưởng thông qua các tuyến đường buôn lậu vàng qua Chad và Libya, một phần với sự hỗ trợ của lính đánh thuê Nga. Nhóm này đã hợp tác với Tập đoàn Wagner (nay là Quân đoàn châu Phi) ngay từ khi họ đến Sudan lần đầu vào năm 2015. Một nhóm chuyên gia của Liên Hợp Quốc viết vào năm 2024: 'Nhờ các mạng lưới tài chính phức tạp được thiết lập trước và trong chiến tranh, RSF đã có thể mua vũ khí, trả lương, tài trợ cho các chiến dịch truyền thông, gây áp lực chính trị và mua sự ủng hộ của các nhóm chính trị và vũ trang khác.'

RSF kiểm soát các hoạt động khai thác vàng chính ở Darfur và Kordofan, trong khi quân đội giám sát khai thác vàng ở miền đông Sudan. Phần lớn số vàng này đi qua các kênh phi chính thức. Teixeira cho rằng biên giới dễ bị xâm nhập và sự kiểm soát lỏng lẻo ở các vùng sa mạc xa xôi khiến việc giám sát biên giới trở nên bất khả thi.

60% vàng miền Bắc bị buôn lậu sang Ai Cập, rồi đến UAE

Các ước tính nghiên cứu chỉ ra rằng khoảng 60% lượng vàng sản xuất tại các bang miền Bắc, sông Nile và Biển Đỏ của Sudan bị buôn lậu sang Ai Cập, nơi nó đi vào các vòng thương mại chính thức, sau đó đến UAE. Teixeira không dự đoán bất kỳ thay đổi nào trong tương lai gần, vì vàng cho phép cả quân đội và RSF lách các hạn chế ngân hàng chính thức và cung cấp thanh khoản để nhập khẩu vũ khí hạng nặng và máy bay không người lái.

Bà kết luận: 'Nền kinh tế chiến tranh, đặc biệt là buôn lậu vàng sang các thị trường như UAE, cung cấp nguồn thu nhập liên tục cho cả hai phe để mua vũ khí và máy bay không người lái, thúc đẩy họ kéo dài xung đột thay vì đạt được một giải pháp hòa bình.'

Theo Africa Defense Forum

Ảnh: www.kaboompics.com / Pexels