Thương mại toàn cầu quý I/2026 tăng mạnh, chủ yếu do giá

Theo báo cáo “Global Trade Dynamics” vừa được UNCTAD công bố ngày 22/7/2026, quý I/2026 chứng kiến mức tăng trưởng ấn tượng của thương mại hàng hóa toàn cầu: +12,5% so với cùng kỳ năm 2025, đạt khoảng 13,7 nghìn tỷ USD. Thương mại dịch vụ cũng tăng 10,5% so với cùng kỳ. Về giá trị tuyệt đối, thương mại hàng hóa tăng thêm khoảng 1,5 nghìn tỷ USD, còn thương mại dịch vụ tăng thêm khoảng 500 tỷ USD. UNCTAD dự báo đà tăng tiếp tục trong quý II, với thương mại hàng hóa tăng khoảng 6% theo quý và thương mại dịch vụ tăng khoảng 2%.

Nguyên nhân chính thúc đẩy tăng trưởng thương mại nửa đầu năm nay là giá cả leo thang. Việc vận chuyển qua eo biển Hormuz bị gián đoạn, lo ngại về nguồn cung năng lượng cùng giá kim loại, phân bón và các mặt hàng cơ bản tăng đã đẩy chi phí thương mại toàn cầu lên cao. Lạm phát thương mại toàn cầu trong quý I/2026 đạt 3,6% và dự kiến tăng lên khoảng 5% trong quý II. Trong 12 tháng qua, lạm phát thương mại trung bình vượt 9%, khiến tăng trưởng giá trị thương mại nhanh hơn đáng kể so với tăng trưởng khối lượng thực tế.

Tăng trưởng không đồng đều giữa các khu vực

Báo cáo chỉ ra sự phân hóa rõ rệt giữa các khu vực. Trong quý I/2026, hầu hết các khu vực đều ghi nhận tăng trưởng thương mại hàng hóa mạnh, nổi bật nhất là Đông Á với mức tăng hai con số theo quý. Ngược lại, các tiểu vùng khác của châu Á đều tăng trưởng âm. Nhập khẩu của châu Phi và châu Mỹ tăng cao hơn mức trung bình toàn cầu, nhưng xuất khẩu lại yếu hơn. Thương mại nội khối mở rộng ở hầu hết các khu vực, ngoại trừ Nam Mỹ vẫn trì trệ.

Cán cân thương mại hàng hóa tiếp tục dịch chuyển: thặng dư thương mại của Trung Quốc mở rộng, trong khi thâm hụt thương mại của Mỹ thu hẹp. Anh ghi nhận thâm hụt thương mại gia tăng, còn EU chuyển từ thặng dư sang thâm hụt. Ở chiều ngược lại, tổng thặng dư thương mại của các nền kinh tế đang phát triển khác giảm, trong khi thặng dư của các nền kinh tế phát triển khác lại tăng.

AI và xe điện là động lực tăng trưởng chính

UNCTAD nhấn mạnh nhu cầu mạnh mẽ đối với các sản phẩm liên quan đến AI, chất bán dẫn, pin và chuỗi cung ứng xe điện sẽ tiếp tục là động lực chính cho tăng trưởng thương mại trong tương lai. Trong quý I/2026, thương mại các mặt hàng này tăng trưởng vượt trội: pin tăng 15%, khoáng sản thiết yếu cho chuyển đổi năng lượng tăng 38%, sản phẩm công nghệ thông tin và truyền thông tăng 14%, chất bán dẫn tăng 25%, và xe điện tăng 11%.

Ngược lại, thương mại các sản phẩm năng lượng mặt trời và gió lại suy giảm trong cùng kỳ. Thương mại nhiên liệu hóa thạch tăng nhờ giá cao hơn. Ngành ô tô nói chung tăng trưởng dưới mức trung bình, nhưng xe hybrid lại ghi nhận mức tăng mạnh trong quý I và duy trì đà tăng trong 12 tháng qua.

Rủi ro địa chính trị và chính sách thương mại đe dọa triển vọng

UNCTAD dự báo thương mại toàn cầu sẽ tiếp tục mở rộng trong nửa cuối năm 2026, nhưng tốc độ và quy mô vẫn không chắc chắn. Báo cáo cảnh báo rằng căng thẳng thương mại leo thang trở lại, tình hình an ninh tại eo biển Hormuz và sự phân mảnh địa kinh tế dai dẳng có thể tiếp tục đẩy áp lực lạm phát lên cao, làm tăng chi phí thương mại và khiến tăng trưởng thương mại giữa các khu vực và ngành trở nên bất bình đẳng hơn.

Theo UN News

Ảnh: CM29breizh / Pixabay