Thuế quan Trump - Trung Quốc của Tổng thống Mỹ Donald Trump có thể đang khiến một số doanh nghiệp Mỹ đảo ngược quyết định rời bỏ và quay lại sản xuất tại Trung Quốc, theo Fortune ngày 5/8. Mức thuế này đã giảm từ 145% hồi tháng 4 vừa qua xuống 12,5%, ngang với Việt Nam và Thái Lan, khiến lợi thế chi phí của các nước Đông Nam Á bị thu hẹp.
Hãng đèn pin Alliance Consumer Group có trụ sở tại bang Texas, Mỹ, là một ví dụ. Khi thuế quan của Mỹ với hàng Trung Quốc tăng vọt năm ngoái, công ty đã đề nghị nhà sản xuất Trung Quốc xây nhà máy tại Thái Lan cho sản phẩm của mình. Giờ đây, khi mức thuế với hàng Trung Quốc đã giảm về tương đương với Thái Lan và Việt Nam, hãng đang tính lại nơi sản xuất đèn pin.
“Đã quay lại Trung Quốc ư? Đúng vậy”, Phil Laster, giám đốc vận hành của Alliance Consumer Group, nói với New York Times.
Thuế quan Trump - Trung Quốc giảm còn 12,5%, công ty Mỹ bắt đầu quay lại sản xuất
Nhà kinh tế Mary Lovely tại Viện Kinh tế Quốc tế Peterson (PIIE) cho biết còn những trường hợp tương tự như Alliance Consumer Group, dù chưa có dữ liệu định lượng về số công ty Mỹ quay lại nhà cung cấp Trung Quốc. Theo bà, xu hướng này hợp lý vì chênh lệch thuế giữa Trung Quốc và các nước khác đã thu hẹp do các mức thuế “Ngày Giải phóng” bị vô hiệu hóa.
Mỹ vẫn áp thuế lên hàng Trung Quốc, nhưng mức thuế đã giảm từ đỉnh 145% hồi tháng 4. Theo các mức thuế Điều 301 mới nhất của Tổng thống Trump, Trung Quốc và Việt Nam cùng chịu mức 12,5%; Campuchia, Indonesia và Malaysia chịu mức 10%.
| Đối tượng | Mức thuế |
|---|---|
| Trung Quốc | 12,5% |
| Việt Nam | 12,5% |
| Campuchia, Indonesia, Malaysia | 10% |
| Mức đỉnh của Trung Quốc hồi tháng 4 | 145% |
Việc san bằng mức thuế đã làm mất đi lợi thế của các nước khác khi xuất khẩu hàng rẻ hơn vào Mỹ so với Trung Quốc. Trước đó đã có nhiều dấu hiệu cho thấy thuế quan ít kiềm chế sự phụ thuộc của Mỹ vào các sản phẩm then chốt như hàng tiêu dùng từ Trung Quốc.
Vì sao thuế quan chưa giúp Mỹ giảm nhập khẩu từ Trung Quốc?
Từ tháng 4 đến tháng 11 năm ngoái, số việc làm trong lĩnh vực sản xuất của Mỹ giảm 59.000. Bà Lovely lập luận rằng thuế quan của ông Trump áp từ năm 2018 có tương quan với tỷ lệ nhập khẩu từ Trung Quốc thấp hơn, nhưng con số đó không kể hết câu chuyện.
Theo dữ liệu do PIIE thu thập và công bố hôm thứ Ba (4/8), tỷ trọng nhập khẩu trực tiếp từ Trung Quốc vào Mỹ giảm từ gần 18% năm 2018 xuống khoảng 11%, nhưng tỷ trọng giá trị gia tăng của Trung Quốc trong tổng nhập khẩu của Mỹ vẫn duy trì khoảng 15% trong cùng giai đoạn.
Bà Lovely cho rằng việc Mỹ thu hẹp tỷ trọng này trong vòng chưa đầy một thập kỷ là bất khả thi. Một công ty công nghệ có thể mở nhà máy tại Ấn Độ để né thuế, nhưng nhà máy đó vẫn có thể mua linh kiện từ Trung Quốc. “Mức độ tách rời thực tế ít hơn nhiều so với những con số bề nổi”, bà nói.
Mỹ cần 13,7 nghìn tỷ USD để chấm dứt phụ thuộc Trung Quốc
Nhóm tư vấn EY-Parthenon tính toán Mỹ phải đầu tư 13,7 nghìn tỷ USD trong 25 năm tới nếu muốn cắt giảm hiệu quả sự phụ thuộc vào Trung Quốc đối với các hàng hóa then chốt. Chi phí này gồm xây dựng hạ tầng, nghiên cứu và phát triển, mạng lưới giao thông và đào tạo nhân lực.
Mats Persson, lãnh đạo mảng kinh tế vĩ mô và địa chính trị của EY-Parthenon UK, nhận định cuộc đấu giữa hai lực lượng này đã tồn tại nhiều thế kỷ nhưng giờ đây trở nên rõ rệt. Sự phụ thuộc của Mỹ vào Trung Quốc là kết quả tự nhiên của toàn cầu hóa và tiếp tục tăng do chi phí lao động, sản xuất của Trung Quốc rẻ hơn.
Ngoài thuế quan, Mỹ đã mở rộng hoạt động tinh chế đất hiếm trong nước và đề xuất luật tăng minh bạch về ảnh hưởng nước ngoài trong các hãng dược lớn. Tuy nhiên, bà Lovely cho rằng với một số mặt hàng như vật tư công nghiệp, Mỹ vẫn sẽ tiếp tục mua từ Trung Quốc.
Bà cũng lưu ý rằng chính quyền của ông Trump có thể tạo miễn trừ và áp thuế với những sản phẩm sản xuất được tại Mỹ, nhưng nỗ lực đưa sản xuất về nước có lẽ cần thêm trợ cấp tương tự Đạo luật CHIPS thời chính quyền Biden - điều khó xảy ra khi nợ công Mỹ tăng cao. “Thuế quan có lẽ sẽ là một phần của bất kỳ gói chính sách nghiêm túc nào, nhưng không thể là công cụ duy nhất”, bà nói.
Ý nghĩa với người đọc Việt Nam
Việt Nam đang cùng Trung Quốc chịu mức thuế 12,5% khi xuất khẩu vào Mỹ, nên lợi thế chi phí của Việt Nam so với Trung Quốc không còn rõ rệt như trước. Nếu xu hướng doanh nghiệp Mỹ quay lại Trung Quốc tiếp diễn, các nhà máy tại Việt Nam có thể đối mặt áp lực cạnh tranh lớn hơn trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Dù vậy, đây mới là dấu hiệu ban đầu và chưa có số liệu định lượng để đo quy mô làn sóng quay lại.
Theo Fortune
Ảnh: bakhrom_media / Pixabay
