Ngày 25/6, một số tàu chở dầu đã rời eo biển Hormuz theo tuyến đường do Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) khuyến nghị, bất chấp cảnh báo của Iran rằng mọi tàu không đi theo tuyến được Tehran phê duyệt sẽ bị xử lý. Tàu mang cờ Liberia mang tên Stoic Warrior là một trong những tàu tiên phong, di chuyển dọc bờ biển UAE, tiến sát bờ biển Oman và tránh vùng biển Iran.

Thỏa thuận Mỹ-Iran và những bất đồng chưa được giải quyết

Thỏa thuận 60 ngày ban đầu giữa Mỹ và Iran đã mang lại sự nhẹ nhõm đáng kể cho thị trường năng lượng, ngành vận tải biển và hàng nghìn thủy thủ mắc kẹt ở Vịnh Ba Tư. Tuy nhiên, thỏa thuận này để lại những câu hỏi quan trọng chưa được giải quyết, bao gồm cách quản lý giao thông và cách rà phá thủy lôi mà Iran bị cáo buộc đã đặt. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio, trong chuyến công du các nước vùng Vịnh nhằm trấn an đồng minh, tuyên bố ngày 25/6 rằng vùng biển eo biển Hormuz “không thuộc về bất kỳ quốc gia nào”.

Iran cảnh báo tàu vi phạm sẽ bị xử lý

Hải quân Iran đã chỉ trích tuyến đường do IMO vạch ra. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran tuyên bố các tàu phải sử dụng tuyến đường gần bờ biển Iran và cảnh báo rằng việc di chuyển theo tuyến khác là “rất nguy hiểm và bị cấm”. Iran cho biết “các tàu vi phạm sẽ bị xử lý thích đáng” mà không nêu chi tiết. Trước đó, Iran đã thu phí quá cảnh trong nhiều tuần trên tuyến đường do nước này khuyến nghị, bất chấp việc Mỹ khẳng định quyền tự do đi lại. Ông Rubio nói rằng “không quốc gia nào trên trái đất có quyền thu phí sử dụng đường thủy quốc tế”.

Giao thông phục hồi chậm nhưng giá dầu giảm mạnh

Lưu lượng tàu qua eo biển vẫn thấp hơn nhiều so với trước chiến tranh. Theo hãng phân tích hàng hải Kpler, khoảng 35 triệu thùng dầu đã rời khỏi khu vực qua eo biển kể từ khi thỏa thuận được ký kết. Hơn 70 tàu đã đi qua tuyến đường này kể từ ngày 24/6, nhưng thấp hơn nhiều so với mức hơn 130 tàu mỗi ngày trước chiến tranh. Giá dầu Brent chuẩn quốc tế đã xóa sạch mức tăng trong thời chiến và giao dịch quanh 72 USD/thùng vào ngày 25/6, giảm đáng kể so với mức đỉnh 126 USD/thùng hồi tháng 4. Một số hãng hàng không đã giảm phụ phí nhiên liệu.

Tuyến đường Oman và kế hoạch sơ tán thủy thủ

Oman đã ban hành hướng dẫn cho tàu thuyền đi dọc bờ biển nước này, liệt kê thời gian chờ và thời gian quá cảnh qua một số đoạn của tuyến đường. Tàu World Prize mang cờ Anh cũng đang di chuyển qua tuyến đường Oman. Tính đến sáng ngày 25/6, 24 tàu đã đi theo tuyến này, nhưng ít nhất 3 tàu đã quay đầu. IMO đã công bố kế hoạch sơ tán khoảng 11.000 thủy thủ khỏi khu vực, với 57 tàu chở khoảng 1.100 thủy thủ đã đi qua eo biển theo kế hoạch này.

Triển vọng và rủi ro

Bất chấp những tín hiệu tích cực, nhiều chủ tàu vẫn thận trọng. Halvor Ellefsen, giám đốc tại Fearnleys Shipbrokers, nhận định: “Hầu hết những gì chúng tôi thấy cho đến nay là hàng tồn kho được vận chuyển ra ngoài, không có nhiều hàng mới được bốc lên ở Vịnh, ngoại trừ Iran”. Lloyd’s List Intelligence cho biết các tàu chở dầu dường như đang chạy đua để khai thác “cửa sổ 60 ngày” trước khi thỏa thuận hết hạn. Một nhà ngoại giao cấp cao của UAE, Anwar Gargash, cảnh báo rằng “không thể áp đặt thực tế địa chính trị mới lên các quốc gia Ả Rập vùng Vịnh do hành vi xâm lược phản bội”.

Theo NBC News

Ảnh: Alexander Bobrov / Pexels