Tại các cuộc họp của Cơ quan trực thuộc Công ước khung Liên Hợp Quốc về Biến đổi Khí hậu (SB64) diễn ra ở Bonn (Đức), đại diện nông dân từ 95 triệu hộ sản xuất nhỏ trên khắp châu Phi, châu Á, Mỹ Latinh và Thái Bình Dương đã đưa ra thông điệp rõ ràng: khả năng chống chịu khí hậu không thể xây dựng nếu không đầu tư trực tiếp vào những người sản xuất phần lớn lương thực thế giới.

Nông dân gia đình đối mặt rủi ro khí hậu ngày càng lớn

Trong cuộc họp báo có tiêu đề “Nông dân sản xuất nhỏ toàn cầu kêu gọi hành động tài chính trước hiểm họa El Niño”, bà Esther Penunia (Tổng thư ký Hiệp hội Nông dân châu Á), ông Stephen Muchiri (CEO Liên đoàn Nông dân Đông Phi) và ông Thomas Patriota (Trưởng ban Quan hệ quốc tế, Bộ Phát triển và Nông nghiệp Gia đình Brazil) đã nêu bật những thách thức ngày càng lớn mà nông dân gia đình phải đối mặt khi tác động khí hậu gia tăng và chi phí đầu vào biến động.

Nông dân gia đình sản xuất hơn một nửa lượng calo lương thực toàn cầu, bao gồm các mặt hàng như cà phê, ca cao và gạo được tiêu thụ trên khắp thế giới. Khi các cú sốc khí hậu ảnh hưởng đến cộng đồng nông nghiệp, tác động có thể lan xa khỏi khu vực nông thôn, ảnh hưởng đến giá lương thực, thị trường và an ninh lương thực toàn cầu.

Lo ngại ngày càng gia tăng về tác động của El Niño đối với lượng mưa và sản xuất nông nghiệp. Các nhà lãnh đạo nông dân mô tả các cộng đồng ở châu Á và châu Phi đang phải đối mặt với hậu quả của biến đổi khí hậu và chi phí sản xuất tăng, dẫn đến thiệt hại ngày càng lớn đối với cây trồng, thủy sản, vật nuôi và cơ sở hạ tầng quan trọng.

Giải pháp do nông dân dẫn dắt đã tồn tại

Trên khắp các khu vực, nông dân và tổ chức sản xuất đang thúc đẩy các phương pháp tiếp cận nông sinh thái và thân thiện với thiên nhiên, giúp tăng cường khả năng chống chịu đồng thời hỗ trợ đa dạng sinh học, đất khỏe và sinh kế bền vững. Các phương pháp này có thể giảm phụ thuộc vào đầu vào bên ngoài đắt đỏ, cải thiện sức khỏe đất, tăng khả năng giữ nước và nâng cao khả năng chống chịu với các hiện tượng khí hậu cực đoan.

Trong hơn một thập kỷ, IUCN đã hợp tác với các tổ chức sản xuất lâm nghiệp và nông nghiệp thông qua các sáng kiến như Cơ sở Lâm nghiệp và Nông trại (FFF), hỗ trợ các giải pháp do địa phương dẫn dắt nhằm củng cố sinh kế, phục hồi cảnh quan và xây dựng khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu. Kinh nghiệm này cho thấy các tổ chức nông dân thường ở vị trí tốt nhất để xác định các giải pháp phục hồi cảnh quan và chống chịu khí hậu địa phương tối ưu, đồng thời nhân rộng chúng trong cộng đồng.

Chỉ 0,36% tài chính khí hậu đến được tay nông dân

Mặc dù tầm quan trọng của hệ thống lương thực và nông nghiệp trong việc giảm tác động và tăng khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu ngày càng được công nhận, nhưng chỉ 0,36% tài chính khí hậu quốc tế cho thích ứng đến trực tiếp được nông dân sản xuất nhỏ và tổ chức của họ.

Để giải quyết khoảng cách này, các thành viên của liên minh Nông dân Gia đình vì Hành động Khí hậu đã kêu gọi thành lập Quỹ Tăng cường Năng lực và Phục hồi cho Nông dân. Cơ chế được đề xuất nhằm chuyển tài chính trực tiếp hơn đến các tổ chức nông dân, hợp tác xã và hiệp hội sản xuất, giúp vượt qua các rào cản thường ngăn cản các tác nhân địa phương tiếp cận nguồn tài trợ quốc tế.

Đặt nông dân vào trung tâm hành động khí hậu

Khi các quốc gia chuẩn bị cho giai đoạn tiếp theo của các cuộc đàm phán khí hậu toàn cầu và thực hiện các cam kết khí hậu, việc đảm bảo tài chính đến được những người ở tuyến đầu của biến đổi khí hậu là điều cần thiết. Thông điệp từ Bonn rất rõ ràng: nông dân sản xuất nhỏ không chỉ là người thụ hưởng hành động khí hậu; họ là đối tác trong việc thực hiện nó.

Khi các tác động khí hậu tiếp tục gia tăng, hỗ trợ nông dân gia đình không chỉ là vấn đề công bằng. Đó là một khoản đầu tư cho an ninh lương thực toàn cầu, cảnh quan có khả năng chống chịu và một tương lai bền vững hơn cho tất cả mọi người.

Theo IUCN

Ảnh: Atlantic Ambience / Pexels