Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cảnh báo việc Mỹ và Iran nối lại giao tranh có thể kéo dài cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu, đe dọa sự phục hồi nguồn cung dầu vốn đã bắt đầu sau thỏa thuận hồi tháng trước. Cảnh báo được đưa ra trong bối cảnh có dấu hiệu tạm lắng trong các cuộc tấn công, mở đường cho nỗ lực nối lại ngoại giao.

IEA cảnh báo nguy cơ kéo dài khủng hoảng năng lượng

Trong báo cáo thị trường dầu hàng tháng mới nhất, IEA cho biết nhu cầu dầu thế giới đang trên đà giảm trong năm nay lần đầu tiên kể từ năm 2020, do xung đột tiếp tục làm gián đoạn sản xuất và xuất khẩu trên khắp Trung Đông. Cơ quan này lưu ý rằng sự phục hồi đã diễn ra nhờ bản ghi nhớ (MoU) Mỹ-Iran đạt được vào tháng trước, nhưng cảnh báo leo thang mới có thể làm phức tạp thêm triển vọng.

Vòng giao tranh mới nhất trong tuần này bắt nguồn từ những khác biệt trong giải thích các điều khoản liên quan đến eo biển Hormuz trong MoU. Tuyến đường thủy này, trước khi xung đột bùng phát vào tháng 4 với các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran, đã vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng xuất khẩu của thế giới.

Eo biển Hormuz tắc nghẽn trở lại

IEA báo cáo rằng việc đóng cửa hiệu quả eo biển Hormuz đã cắt giảm tới 14 triệu thùng mỗi ngày (bpd) dòng chảy dầu thô. Tình trạng thiếu nhiên liệu và giá tăng đã ảnh hưởng nặng nề đến nền kinh tế toàn cầu. Sau khi MoU được ký kết và eo biển mở cửa trở lại, nguồn cung dầu toàn cầu đã tăng 4,1 triệu bpd trong tháng 6, mặc dù vẫn thấp hơn 9,4 triệu bpd so với mức trước chiến tranh.

Dựa trên giả định eo biển sẽ hoạt động trở lại hoàn toàn, IEA đã dự báo thặng dư 4,62 triệu bpd trong nguồn cung toàn cầu vào năm 2027, so với mức thâm hụt 860.000 bpd trong năm 2026. Tuy nhiên, với việc giao tranh nối lại, vận chuyển qua eo biển một lần nữa bị đình trệ.

Giá dầu tương đối ổn định bất chấp gián đoạn

Bất chấp sự gián đoạn, giá dầu vẫn giữ ổn định. Dầu Brent ở mức 76,37 USD/thùng trong phiên giao dịch đầu ngày thứ Sáu (10/7), ít thay đổi so với phiên đóng cửa thứ Năm, mặc dù tăng hơn 4 USD so với một tuần trước đó. Các nhà phân tích cho rằng sự bình tĩnh tương đối phản ánh niềm tin của thị trường rằng tình hình sẽ ổn định, ngay cả khi tồn kho thắt chặt cho thấy áp lực tăng giá hơn nữa trong những tuần tới.

Nỗ lực ngoại giao và kêu gọi kiềm chế

Các báo cáo từ Mỹ dẫn nguồn tin cho biết sự tạm lắng trong các cuộc tấn công vào thứ Năm và thứ Sáu phản ánh những nỗ lực hậu trường nhằm nối lại ngoại giao và khôi phục lệnh ngừng bắn. Các nguồn tin giấu tên của Mỹ nói với CNN rằng Washington đang thực hiện các cuộc không kích và sau đó tạm dừng để tránh leo thang và để ngoại giao có cơ hội. Tuy nhiên, nguồn tin cũng cảnh báo quân đội Mỹ đã sẵn sàng tiến hành các cuộc tấn công mới nếu cần.

Các nguồn tin ở Trung Đông xác nhận với CNN rằng Pakistan và Qatar đang làm việc để đưa Mỹ và Iran trở lại bàn đàm phán. Đồng thời, các quốc gia sản xuất dầu trong khu vực, nhiều nước cũng bị Iran tấn công trong tuần này, đã kêu gọi kiềm chế. Ai Cập và các quốc gia vùng Vịnh đã có các cuộc điện đàm vào thứ Sáu và kêu gọi tất cả các bên kiềm chế căng thẳng khu vực, ngăn chặn xung đột rộng hơn.

Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh (GCC) và các quốc gia thành viên đã nhiều lần thúc giục Washington và Tehran bảo vệ những thành quả ngoại giao đạt được theo thỏa thuận tháng trước, ngay cả khi cả hai bên giao tranh. Liên Hợp Quốc cũng bày tỏ lo ngại, cảnh báo các cuộc đụng độ mới có nguy cơ phá vỡ tiến trình ngoại giao và có thể gây hậu quả thảm khốc cho khu vực và nền kinh tế toàn cầu nếu leo thang thành chiến tranh toàn diện.

Dự báo của IEA tiếp tục dựa trên giả định lệnh ngừng bắn được duy trì và lưu lượng qua eo biển Hormuz dần mở cửa trở lại. Nếu giả định đó không đứng vững, triển vọng tái cân bằng cung cầu dầu toàn cầu trong năm tới sẽ chịu áp lực mới.

Theo Al Jazeera

Ảnh: Oleksiy Yeshtokyn,🌻🇺🇦🌻 / Pexels