Xung đột Mỹ-Iran đã đẩy giá năng lượng tăng mạnh trong những tháng qua, và dầu thô tiếp tục leo thang vào ngày 8/7 khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố thỏa thuận Mỹ-Iran 'kết thúc'. Giá dầu WTI của Mỹ (CL=F) nhảy vọt lên 75,54 USD/thùng, trong khi dầu Brent (BZ=F) đạt 79,81 USD/thùng. Chỉ một tuần trước đó, dầu Brent đã giảm xuống dưới 71 USD/thùng – mức thấp nhất kể từ khi chiến tranh bắt đầu vào tháng 2. Giá xăng tại Mỹ, vốn tăng 1,16 USD/gallon trên toàn quốc ở đỉnh điểm chiến tranh, đã hạ nhiệt về 3,79 USD/gallon, nhưng có thể tăng trở lại nếu xung đột mới làm gián đoạn nguồn cung qua eo biển Hormuz.

Phân bón – mắt xích yếu trong chuỗi lương thực toàn cầu

Khoảng một phần ba lượng phân bón thế giới vận chuyển qua eo biển Hormuz, và việc đóng cửa kéo dài nhiều tháng đã làm dấy lên lo ngại về nguồn cung. Nông dân cảnh báo tình trạng thiếu hụt và giá phân bón tăng. Khảo sát 5.700 nông dân của Liên đoàn Trang trại Mỹ (American Farm Bureau Federation) cho thấy khoảng 70% nông dân không đủ khả năng mua phân bón cần thiết, do chi phí phân bón và nhiên liệu tăng.

Phân bón là một trong những chi phí vận hành lớn nhất của nông dân, theo dữ liệu Chi phí và Lợi nhuận Hàng hóa của Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA). Khí tự nhiên là đầu vào chính để sản xuất phân bón gốc nitơ như amoniac và urê, nên khi giá khí tăng, chi phí sản xuất và giá phân bón cũng tăng theo. Giá dầu cao cũng làm tăng chi phí vận chuyển và phân phối phân bón.

“Phân bón nằm ở thượng nguồn hệ thống lương thực toàn cầu, vì vậy khi các gián đoạn địa chính trị tác động đến thị trường năng lượng hoặc các tuyến vận chuyển chính, hiệu ứng sẽ nhanh chóng lan sang nông nghiệp”, Hunter Swisher, CEO của Phospholutions, một công ty công nghệ nông nghiệp chuyên về phân bón bền vững, nhận định. “Tác động đã diễn ra ở cấp độ trang trại. Người trồng trọt đang đưa ra quyết định theo thời gian thực trong mùa vụ này dựa trên chi phí đầu vào cao hơn và biến động hơn”.

Nông dân Mỹ lao đao vì chi phí tăng, giá lương thực chưa hạ nhiệt

Bộ trưởng Nông nghiệp Mỹ Brooke Rollins cho biết khoảng 80% nông dân đã mua phân bón cho vụ năm nay từ mùa thu năm ngoái, và các nỗ lực đang được tiến hành để hỗ trợ số còn lại. Tuy nhiên, nông dân chia sẻ với PBS rằng họ lo ngại giá sẽ duy trì ở mức cao trong thời gian dài. “Thực tế là chúng tôi không hòa vốn. Chúng tôi đã không hòa vốn trong hai năm qua”, một nông dân nói với PBS. Tất cả diễn ra trong bối cảnh chiến tranh thương mại Mỹ-Trung, bao gồm thuế quan và các biện pháp trả đũa, đã khiến ngành nông nghiệp thiệt hại hàng tỷ USD kể từ năm 2018.

Chi phí vận hành cao hơn và các vấn đề chuỗi cung ứng có thể gián tiếp ảnh hưởng đến giá thực phẩm, nhưng không xảy ra ngay lập tức. Chỉ số CPI mới nhất cho thấy giá thực phẩm không thay đổi trong tháng, nhưng chỉ số thực phẩm tại nhà đã tăng 1,9% trong 12 tháng kết thúc vào tháng 3, với chỉ số trái cây và rau quả tăng 4% – cho thấy giá đang tăng và căng thẳng tiếp diễn có thể duy trì đà này.

Các chuyên gia cho rằng phải mất một thời gian người Mỹ mới thấy tác động thực sự của chiến tranh lên hóa đơn thực phẩm. “Báo cáo này chỉ cho thấy những tác động ban đầu của chiến tranh, nhưng những tác động rộng hơn có thể xuất hiện trong các báo cáo tương lai”, Angela Hanks, giám đốc chính sách chương trình tại The Century Foundation và cựu quan chức Cục Bảo vệ Tài chính Người tiêu dùng Mỹ, nhận định. “Sự thiếu hụt tiềm tàng về dầu mỏ, heli và phân bón đe dọa đẩy giá cao hơn cho mọi thứ, từ máy rửa bát, ô tô đến thực phẩm tạp hóa”.

Người tiêu dùng có thể làm gì để giảm chi phí thực phẩm?

Dù giá cả tăng, người mua sắm vẫn có thể cắt giảm chi phí thực phẩm bằng một số cách: mua số lượng lớn (tính giá trên mỗi đơn vị để đảm bảo tiết kiệm), sử dụng thẻ tín dụng có thưởng (hoàn tiền hoặc điểm thưởng cho mua sắm tại siêu thị), và chọn hàng nhãn riêng thay vì hàng hiệu để giảm chi phí.

Theo Yahoo Finance

Ảnh: ElasticComputeFarm / Pixabay