Ít nhất 130 người, phần lớn là trẻ em, đã nhiễm HIV trong một đợt bùng phát tại Bệnh viện Kulsum Bai Valika (KBV) ở Karachi, Pakistan. Bộ trưởng Lao động tỉnh Sindh, Saeed Ghani, cho biết hơn 10.500 người đã được sàng lọc tại bệnh viện do Tổ chức An sinh Xã hội Nhân viên Sindh (SESSI) quản lý, trong đó 120 ca dương tính. Một đợt sàng lọc riêng tại cơ sở SESSI khác ở khu vực Landhi, Karachi, phát hiện thêm 10 ca nhiễm.

Diễn biến và nguyên nhân ổ dịch

Ổ dịch tại Bệnh viện KBV lần đầu được công bố vào tháng 11/2025, khi cư dân khu SITE Town, Karachi, ghi nhận một cụm lây nhiễm ở trẻ em được điều trị tại đây. Tuy nhiên, giới chức truy vết ổ dịch từ tháng 10/2025, khi 6 ca HIV dương tính đầu tiên được báo cáo cho sở y tế tỉnh. Ngày 14/7, Thủ hiến tỉnh Sindh Murad Ali Shah được báo cáo rằng hai cuộc điều tra nội bộ đã phát hiện sai phạm nghiêm trọng, bao gồm tuân thủ kém các quy trình phòng ngừa lây nhiễm, sử dụng không đầy đủ thiết bị bảo hộ và xử lý không đúng cách bơm kim tiêm dùng một lần.

Cuộc điều tra đầu tiên, nộp vào tháng 11/2025, xác định 16 trẻ em nhiễm HIV, tất cả đều liên quan đến khoa nhi của KBV. Cuộc điều tra thứ hai, toàn diện hơn, nộp lên thanh tra tỉnh vào ngày 19/6, xác nhận 78 ca nhiễm và 6 ca tử vong, chỉ đích danh nhân viên bệnh viện chịu trách nhiệm về sai sót hành chính và giám sát. Số ca nhiễm sau đó đã tăng lên, với các ca mới nhất được xác nhận tại các cơ sở SESSI. Bộ trưởng Ghani cho biết tất cả các ca đều có nguồn lây từ trước tháng 10/2025 và việc sàng lọc sẽ tiếp tục.

Phản ứng của chính quyền

Ngày 3/7, 37 bác sĩ và nhân viên bệnh viện đã nhận được thông báo giải trình, có 14 ngày để phản hồi. Ghani nói rằng các vụ án hình sự và sa thải sẽ được tiến hành đối với những người chịu trách nhiệm. Về trách nhiệm của bản thân, ông cho biết đã “chấp nhận trách nhiệm gián tiếp” và sẽ không phản đối việc từ chức nếu điều đó giúp giải quyết khủng hoảng.

Trong khi đó, Tòa án Tối cao Sindh đã yêu cầu chính quyền tỉnh phản hồi trước ngày 20/7 về một đơn kiện cáo buộc vi phạm luật quản lý và xử lý bơm kim tiêm. Ở cấp liên bang, Thủ tướng Shehbaz Sharif ngày 3/7 đã ra lệnh cấm toàn quốc bơm kim tiêm kém chất lượng. Cơ quan Quản lý Dược phẩm Pakistan sau đó thông báo sẽ cấm bán lẻ bơm kim tiêm thông thường có thể tái sử dụng từ tháng 1/2027. Bộ trưởng Y tế Liên bang Mustafa Kamal cũng cho biết xét nghiệm HIV sẽ trở thành bắt buộc trước khi phẫu thuật trên toàn quốc.

Chính quyền tỉnh Sindh đã phê duyệt quỹ tài trợ 2 tỷ rupee (7,2 triệu USD) cho việc chăm sóc dài hạn trẻ em bị ảnh hưởng, cùng với một khu cách ly và kiểm toán bên thứ ba đối với hệ thống mua sắm và kiểm soát lây nhiễm của Bệnh viện KBV.

Bối cảnh rộng hơn: Dịch HIV gia tăng tại Pakistan

Đây không phải là đợt bùng phát HIV lớn đầu tiên tại Sindh. Tháng 12/2025, WHO và UNAIDS xác định cuộc khủng hoảng HIV tại Pakistan là một trong những dịch HIV phát triển nhanh nhất trong Khu vực Đông Địa Trung Hải của WHO, với số ca nhiễm hàng năm tăng 200% trong 15 năm, từ 16.000 ca năm 2010 lên 48.000 ca năm 2024. Các tổ chức này ước tính khoảng 350.000 người tại Pakistan đang sống chung với HIV, gần 80% không biết tình trạng của mình. Số ca nhiễm HIV ở trẻ em từ 0-14 tuổi tăng từ 530 ca năm 2010 lên 1.800 ca năm 2023. Chỉ 38% trẻ em nhiễm HIV được điều trị, và chỉ 14% phụ nữ mang thai cần điều trị dự phòng lây truyền mẹ-con được tiếp cận.

Tháng 6/2026, các bác sĩ viết trên tạp chí The Lancet HIV cho rằng dịch HIV tại Pakistan hiện được thúc đẩy “phần lớn bởi chính hệ thống chăm sóc sức khỏe”, chỉ ra các đợt bùng phát lặp đi lặp lại liên quan đến thực hành y tế không an toàn. Tuy nhiên, nhận định này vẫn chưa có kết luận cuối cùng. Giáo sư Syed Faisal Mahmood, chuyên gia bệnh truyền nhiễm tại Bệnh viện Đại học Aga Khan ở Karachi, cho biết hiện chưa thể xác định đâu là nguyên nhân chính dẫn đến lây nhiễm, do thiếu giám sát có hệ thống về số ca nhiễm HIV từ các cơ sở y tế.

Mô hình lây nhiễm không chỉ giới hạn ở Bệnh viện KBV. Ba bệnh viện khác tại Karachi cũng báo cáo số bệnh nhi HIV gia tăng, trong đó một cơ sở có số ca nhập viện tăng từ 10 ca năm 2024 lên 70 ca năm 2025. Hiệp hội Y khoa Pakistan cảnh báo vào tháng 4/2026 rằng 329 trong số 894 ca HIV được ghi nhận tại Sindh trong quý I/2026 là trẻ em, mô tả con số này “chỉ là phần nổi của tảng băng chìm”.

Giáo sư Mahmood nhấn mạnh đây là vấn đề mang tính hệ thống, không chỉ riêng một bệnh viện nào. Khoảng 60% dịch vụ chăm sóc sức khỏe tại Pakistan do khu vực tư nhân cung cấp, vốn khó quản lý hơn nhiều. Ông cho rằng tiêm không an toàn đã ăn sâu vào văn hóa chăm sóc sức khỏe Pakistan, do quy định yếu kém và kỳ vọng của bệnh nhân. “Bệnh nhân đến gặp bác sĩ mong được tiêm vì họ tin rằng sẽ hồi phục nhanh hơn, và nhân viên y tế cũng thường nghĩ vậy. Đó là một cơn bão hoàn hảo: nhiều mũi tiêm hơn, hầu như không được kiểm soát, kiến thức hạn chế về thực hành tiêm an toàn, không có giám sát và không có hậu quả cho hành vi không an toàn”, Mahmood nói.

Theo Al Jazeera

Ảnh: Towfiqu barbhuiya / Pexels