Mỹ đã chính thức từ bỏ vai trò trung gian của Ấn Độ tại Nam Á, khi Lầu Năm Góc đổi tên Bộ Tư lệnh Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương (Indo-Pacific Command) trở lại thành Bộ Tư lệnh Thái Bình Dương (Pacific Command) vào tháng trước. Động thái này, dù được giải thích là quay về tên cũ, nhưng theo giới phân tích, là tín hiệu cho thấy Mỹ không còn xem Ấn Độ là đối tác không thể thiếu trong khu vực.

Bối cảnh: Từ 'Indo' đến 'Pacific' – Ý nghĩa chiến lược

Tên gọi 'Indo' được thêm vào năm 2018 dưới thời chính quyền Trump đầu tiên như một sự nhượng bộ có chủ đích đối với New Delhi. Khi đó, Bộ trưởng Quốc phòng James Mattis giải thích rằng việc đổi tên nhằm thừa nhận mối liên kết ngày càng tăng giữa Thái Bình Dương và Ấn Độ, 'từ Bollywood đến Hollywood, và từ chim cánh cụt đến gấu Bắc Cực'. Tuy nhiên, việc loại bỏ 'Indo' khỏi tên gọi được xem là dấu chấm hết cho thời kỳ Mỹ xem Ấn Độ là đối tác chiến lược hàng đầu ở châu Á.

Phản ứng từ Ấn Độ và giới phân tích

Nghị sĩ Ấn Độ Shashi Tharoor đã bình luận trên X: 'Một chiếc đinh nữa đóng vào quan tài của Quad?', đề cập đến liên minh Mỹ-Úc-Ấn-Nhật. Giới chiến lược gia Ấn Độ cho rằng sự tách rời dần này có thể biến Mỹ thành đối thủ khu vực. Các quan chức Mỹ ngày càng xem Ấn Độ không chỉ là đối tác chiến lược mà còn là đối thủ cạnh tranh thương mại đang nổi lên trong các lĩnh vực dược phẩm, CNTT, sản xuất điện tử và bán dẫn.

Chiến lược mới của Mỹ tại Nam Á

Washington đang thiết lập quan hệ trực tiếp với Pakistan, Bangladesh và Nepal, không còn xem họ là 'hậu duệ' trong chính sách khu vực của Ấn Độ. Pakistan là một ví dụ điển hình: quan hệ Mỹ-Pakistan trước đây chỉ xoay quanh chống khủng bố, nhưng nay Islamabad đã thay đổi cục diện bằng 'chiến dịch quyến rũ' ngoại giao. Thống chế Asim Munir đang định vị Pakistan như một cầu nối chiến lược giữa vốn vùng Vịnh, công nghệ Mỹ và các nền kinh tế Thái Bình Dương đang tìm kiếm khoáng sản quan trọng. Với trữ lượng khổng lồ tiềm năng trị giá hàng nghìn tỷ USD, bao gồm mỏ đồng và vàng Reko Diq, Pakistan có thể trở thành giải pháp thay thế cho chuỗi cung ứng do Trung Quốc thống trị. Nhờ tiếp cận trực tiếp với giới Trump, Pakistan đã đạt được mức thuế 19% ưu đãi và Mỹ coi Quân đội Giải phóng Balochistan là tổ chức khủng bố.

Bangladesh, với 170 triệu dân và vị trí chiến lược trên Vịnh Bengal, cũng là điểm đến hấp dẫn. Mỹ đang thúc đẩy đầu tư, thỏa thuận năng lượng và hợp tác công nghệ với Dhaka, đồng thời ủng hộ các giải pháp nhân đạo cho vấn đề hồi hương người Rohingya. Trong khi đó, Nepal cũng được Mỹ tiếp cận trực tiếp, không qua trung gian Ấn Độ.

Hệ quả và triển vọng

Sự thay đổi này không có nghĩa Mỹ từ bỏ Ấn Độ, nhưng quan hệ đang chuyển từ 'lãng mạn' sang thực dụng. Washington vẫn muốn sức mạnh thị trường, hải quân và nhân tài công nghệ của Ấn Độ, nhưng không còn trao cho New Delhi quyền phủ quyết khu vực. Nam Á đang trở thành một 'khu chợ nhộn nhịp' nơi các quốc gia tự do thương lượng theo từng vấn đề. Khi Lầu Năm Góc bỏ chữ 'Indo' khỏi Bộ Tư lệnh Thái Bình Dương, nó chỉ đóng dấu xác nhận cho một thay đổi đã hiện hữu: tiểu lục địa giờ đây là một bức tranh khảm, không còn là bức tranh tường do Ấn Độ ký tên.

Theo Al Jazeera

Ảnh: August de Richelieu / Pexels