Hiệp hội Nhà hàng Việt Nam cùng các đối tác đang triển khai sáng kiến đưa ẩm thực Việt Nam thành 'thủ phủ ẩm thực mới' của thế giới, trong bối cảnh chi tiêu du lịch toàn cầu phục hồi đạt khoảng 1,9 nghìn tỷ USD (theo UN Tourism). Sáng kiến hướng tới biến ẩm thực thành công cụ quyền lực mềm, không chỉ là điểm đến ăn ngon mà còn là thương hiệu quốc gia có khả năng cạnh tranh toàn cầu.

Du lịch phục hồi tạo lợi thế cho ẩm thực Việt Nam

Theo ông Chử Hồng Minh, Chủ tịch Hiệp hội Nhà hàng Việt Nam, hai đến ba năm qua là bước ngoặt lớn trong tư duy và cách tiếp cận của các nhà vận hành nhà hàng tại Việt Nam, nhờ sự phục hồi mạnh mẽ của du lịch kể từ năm 2024, đặc biệt ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương với mức tăng trưởng vượt 20%.

Ông Minh cho biết du lịch ẩm thực đang là phân khúc tăng trưởng nhanh nhất, vượt mức tăng chung của toàn ngành du lịch, đồng thời nhấn mạnh đây là 'lợi thế rõ ràng' của Việt Nam. Sự công nhận quốc tế đang đến từ nhiều phía: các bảng xếp hạng toàn cầu như TasteAtlas đưa Việt Nam vào nhóm điểm đến ẩm thực hàng đầu, Michelin Guide đã công nhận một số nhà hàng Việt, và các tổ chức như UNESCO cũng góp phần nâng cao độ nhận diện. Thành phố Đà Nẵng được vinh danh là một trong những điểm đến ẩm thực hàng đầu thế giới cho năm 2025.

Khoảng cách giữa công nhận và gắn kết thương hiệu

Tuy nhiên, sự công nhận về danh tiếng chưa đồng nghĩa với định vị thương hiệu mạnh. Theo một khảo sát năm 2025, hơn 70% các cuộc trò chuyện toàn cầu về ẩm thực là tích cực, nhưng Việt Nam chỉ chiếm khoảng 7% mức độ gắn kết cảm xúc mạnh hoặc chủ động ủng hộ ẩm thực nước này.

Ông Chử Hồng Minh nhận định Việt Nam vẫn thường bị gắn với hình ảnh 'rẻ' hoặc 'đồ ăn đường phố', dù món ăn ngon. Trong khi đó, các nền ẩm thực như Thái Lan có câu chuyện rõ ràng hơn và kết nối cảm xúc mạnh hơn. Các cuộc hội thảo với sự tham gia của nhà nghiên cứu văn hóa và chuyên gia quốc tế nhấn mạnh việc lồng ghép kể chuyện và bối cảnh văn hóa vào trải nghiệm ẩm thực, thay vì chỉ đáp ứng nhu cầu ăn uống thông thường.

Ba trụ cột của sáng kiến 'Gastronomy Capital'

Sáng kiến 'Gastronomy Capital' được xây dựng theo định hướng thêm chữ 'mới' để nhấn mạnh vị thế mới nổi của Việt Nam, khác biệt với các cường quốc ẩm thực như Nhật Bản hay Pháp. Theo ông Chử Hồng Minh, ba trụ cột gồm: trạng thái mới nổi của hệ sinh thái ẩm thực, vai trò của chuyển đổi số và công nghệ, và sự phù hợp với các xu hướng toàn cầu như bền vững và sức khỏe.

Một hướng định vị được đề xuất là 'Ngon và Lành mạnh', phản ánh thế mạnh ẩm thực Việt và xu hướng tiêu dùng toàn cầu. Khái niệm 'xa xỉ' trong du lịch ẩm thực cũng được định nghĩa lại: không còn gắn với khách sạn 5 sao mà đến từ giá trị văn hóa địa phương. Công nghệ, bao gồm tự động hóa và AI, được xem là cơ hội nhưng cần giữ yếu tố con người trong kể chuyện và tương tác.

Theo ông Mathias Kuepper, Giám đốc điều hành kiêm Chủ tịch Khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Koelnmesse, các điểm đến ẩm thực thành công trên thế giới không chỉ dựa vào món ăn mà còn ở sự nhất quán trong cung cấp dịch vụ. Ông đánh giá thế mạnh của Việt Nam là sự đa dạng hương vị, và cơ hội chính nằm ở việc chuyển hóa thành những định dạng có thể lặp lại, chất lượng cao để mở rộng trong khu vực và quốc tế. Theo ông, các nền tảng như THAIFEX – HOREC Asia đang ghi nhận nhu cầu tăng từ các nhà mua hàng và vận hành đối với những khái niệm kết hợp tính chân thực với sự nhất quán, điều có thể giúp ẩm thực Việt nhân rộng hiệu quả.

Sáng kiến được thiết kế như một nỗ lực đa bên, bao gồm các hiệp hội ngành nghề, cơ quan chính phủ, đối tác quốc tế và doanh nghiệp địa phương. Các hoạt động dự kiến gồm giải thưởng ẩm thực theo tiêu chuẩn toàn cầu, hội nghị quốc tế, sự kiện giới thiệu ẩm thực Việt theo định dạng cao cấp. Việt Nam kỳ vọng hai đến ba thành phố có thể nhận giải thưởng ẩm thực quốc tế trong tương lai gần. Các dự án thí điểm cấp địa phương sẽ phát triển hệ sinh thái ẩm thực bền vững, tích hợp du lịch, khách sạn và tài sản văn hóa.

Trong bối cảnh cạnh tranh khu vực, Thái Lan và Singapore đã xây dựng được thương hiệu ẩm thực mạnh với chiến lược rõ ràng và đầu tư vào đổi mới, tiếp thị. Ông Chử Hồng Minh cảnh báo: 'Nếu chúng ta không hành động ngay, cơ hội có thể không đến lần nữa', đồng thời lưu ý các thị trường khác đang tiến nhanh về đổi mới số và trải nghiệm khách hàng.

Ý nghĩa với người đọc Việt Nam

Đối với công chúng Việt Nam, việc ẩm thực được định vị ở tầm quốc tế có thể củng cố niềm tự hào dân tộc và mở ra cơ hội phát triển cho các nhà hàng, cơ sở dịch vụ ăn uống trong nước. Sự phục hồi của du lịch và xu hướng tìm kiếm trải nghiệm văn hóa địa phương đang tạo điều kiện để các doanh nghiệp Việt nâng cao chất lượng và xây dựng thương hiệu, hướng tới đón đầu dòng khách quốc tế quan tâm đến ẩm thực.

Theo Asia News Network

Ảnh: phamkhanhquynhtrang / Pixabay