Khả năng Mỹ áp thuế 25% lên hàng hóa Brazil đang đe dọa trực tiếp vị thế số 1 của nước này trên thị trường cà phê hòa tan thế giới. Ông Marcos Matos, Tổng giám đốc Hội đồng các nhà xuất khẩu cà phê Brazil (Cecafé), cho biết mức thuế này sẽ làm giảm sức cạnh tranh của ngành cà phê nội địa và có thể đẩy đầu tư sang các nước đối thủ như Việt Nam và Mexico.

Nguy cơ mất thị phần vào tay Việt Nam và Mexico

Theo ông Matos, nếu không được miễn trừ, Brazil có thể mất thị phần vào tay Việt Nam – quốc gia đã có hiệp định thương mại với nhiều thị trường lớn – và Mexico, nước xuất khẩu sang Mỹ với thuế suất 0% nhờ thỏa thuận song phương. Kịch bản này có thể gây dư thừa công suất trong ngành công nghiệp Brazil và khuyến khích dòng vốn đầu tư dịch chuyển sang các nước có điều kiện thuế quan thuận lợi hơn. Ông cảnh báo: “Nguy cơ là chúng ta đánh mất vị thế dẫn đầu đã được xây dựng trong suốt 60 năm qua.”

Cà phê hòa tan bị loại khỏi danh sách miễn trừ

Mức thuế 25% nằm trong khuôn khổ Cuộc điều tra 301 – thủ tục thương mại do chính phủ Mỹ tiến hành nhằm xác định các hành vi bị coi là gây hại cho lợi ích nước này. Cà phê nhân xanh (chưa qua chế biến) – chiếm khoảng 90% xuất khẩu cà phê Brazil sang Mỹ – đã nằm trong danh sách sơ bộ các mặt hàng được miễn thuế. Tuy nhiên, cà phê hòa tan chưa từng xuất hiện trong các đề xuất miễn trừ. Ông Matos cho biết ưu tiên của ngành là đưa cà phê hòa tan vào danh sách ngoại lệ.

Thị trường Mỹ và tác động kinh tế

Thị trường cà phê hòa tan Mỹ có quy mô khoảng 250 triệu USD mỗi năm. Theo Cecafé, nếu thuế được duy trì, Brazil sẽ mất cơ hội tăng tới 45% xuất khẩu cà phê hòa tan sang thị trường này. Ngành cà phê đã trình lên các quan chức Mỹ số liệu cho thấy Brazil cung cấp 34% lượng cà phê tiêu thụ tại Mỹ; mỗi 1 USD nhập khẩu cà phê Brazil tạo ra 43 USD trong nền kinh tế Mỹ; chuỗi cà phê hỗ trợ khoảng 2,2 triệu việc làm tại Mỹ; và các hạn chế trước đây từng khiến lạm phát cà phê cao gấp 8 lần lạm phát trung bình Mỹ.

Đàm phán với EU và thách thức khác

Song song với vấn đề Mỹ, ngành cà phê Brazil cũng theo dõi sát các cuộc đàm phán thương mại với EU. EU là thị trường xuất khẩu cà phê lớn nhất của Brazil tính theo giá trị, với kim ngạch khoảng 7 tỷ USD/năm và hơn 70.000 container mỗi năm. Hiện cà phê chế biến của Brazil chịu thuế 9% khi vào EU, làm giảm sức cạnh tranh. Ông Matos cho rằng việc loại bỏ thuế này thông qua hiệp định Mercosur-EU có thể giúp Brazil tăng 45% xuất khẩu cà phê sang khối.

Kết quả phụ thuộc vào chính trị

Dù các cuộc đàm phán kỹ thuật đã tiến triển, ông Matos nhấn mạnh kết quả cuối cùng của Cuộc điều tra 301 phụ thuộc vào quyết định chính trị giữa hai chính phủ. Dự kiến sẽ có quyết định đến ngày 15/7. Giải pháp cơ cấu, theo ông, là một hiệp định song phương giúp giảm rủi ro thuế quan lâu dài. Ông cũng kêu gọi ngành nông nghiệp Brazil áp dụng chiến lược “ngoại giao khu vực tư nhân” thường trực, tăng cường hiện diện tại các trung tâm ra quyết định như Washington và Brussels.

Sản lượng kỷ lục và lo ngại thời tiết

Trong bối cảnh đó, vụ thu hoạch cà phê năm 2026 của Brazil dự kiến đạt sản lượng kỷ lục, dù bị chậm do mưa. Ngành cũng theo dõi khả năng hình thành hiện tượng El Niño trong nửa cuối năm, có thể ảnh hưởng đến tiềm năng sản xuất vụ 2027. Sự kết hợp giữa bất ổn khí hậu và địa chính trị càng củng cố nhu cầu mở rộng hoạt động quốc tế để bảo vệ sức cạnh tranh của cà phê Brazil.

Theo Poder360

Ảnh: Alexandra Ramirez / Pexels