Trung Quốc đang đối mặt với thách thức ngày càng lớn từ biến đổi khí hậu khi các hiện tượng thời tiết cực đoan như lũ lụt, hạn hán và bão mạnh gia tăng cả về tần suất lẫn cường độ. Theo dự báo và đánh giá tổng hợp, mùa mưa lũ chính năm nay (tháng 7-8) sẽ chứng kiến nhiều hiện tượng thời tiết cực đoan, cả hạn hán và lũ lụt cùng xảy ra, đặt ra yêu cầu cấp thiết về nâng cao năng lực phòng chống thiên tai trong nông nghiệp.

Thực trạng thiệt hại và tầm quan trọng của phòng chống thiên tai nông nghiệp

Mỗi năm, các thiên tai khí tượng khiến sản lượng lương thực Trung Quốc giảm hơn 50 tỷ kg. Giảm thiểu thiệt hại do thiên tai đồng nghĩa với tăng sản lượng lương thực; bảo vệ mùa màng trên đồng ruộng cũng là ổn định thu nhập cho nông dân. Vụ thu chiếm hơn 70% tổng sản lượng lương thực cả năm, là phần quan trọng nhất quyết định việc hoàn thành mục tiêu sản xuất lương thực hàng năm. Giai đoạn từ tháng 7 đến tháng 9 là thời kỳ then chốt hình thành năng suất vụ thu, đồng thời cũng là thời kỳ cao điểm của các thiên tai như hạn hán, lũ lụt, bão. Vụ thu năm ngoái, khu vực Hoàng Hoài Hải hứng chịu mưa kéo dài hiếm gặp, khiến ngô không thu hoạch được, lúa mì không thể gieo trồng, nhiều hộ nông dân chịu thiệt hại nặng nề.

Giải pháp hạ tầng: Củng cố 'áo giáp' cho nông nghiệp

Cơ sở hạ tầng nông nghiệp, đặc biệt là hệ thống thủy lợi, được ví như 'áo giáp' bảo vệ mùa màng trước thiên tai. Trong những năm gần đây, Trung Quốc liên tục tăng cường hiện đại hóa và cải tạo các khu tưới tiêu quy mô lớn, hoàn thiện hệ thống công trình tưới tiêu, hình thành dần cục diện ruộng đồng 'hạn có thể tưới, úng có thể tiêu', trở thành trụ đỡ quan trọng cho sản xuất lương thực ổn định. Tính đến cuối năm ngoái, diện tích tưới tiêu trên cả nước đã vượt quá 10,9 tỷ mẫu (khoảng 72,7 triệu ha), tăng hơn 53 triệu mẫu so với cuối năm 2020. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều khu vực có khả năng chống chịu thiên tai yếu, cơ sở hạ tầng cũ kỹ và phân tán, tình trạng 'trông trời' chưa được thay đổi căn bản. Cần tiếp tục tăng cường xây dựng cơ sở hạ tầng thủy lợi nông nghiệp thông qua các biện pháp như xây dựng ruộng đất tiêu chuẩn cao, hiện đại hóa khu tưới tiêu, nâng cao khả năng ứng phó với thời tiết cực đoan.

Dự báo chính xác: Chuyển từ xử lý hậu quả sang phòng ngừa trước

Trước tình hình thời tiết cực đoan diễn ra thường xuyên, dự báo chính xác và cảnh báo sớm đóng vai trò then chốt. Trung Quốc có lãnh thổ rộng lớn, khí hậu đa dạng, hệ thống canh tác phức tạp, các loại thiên tai, thời gian xảy ra, mức độ thiệt hại và biện pháp ứng phó khác nhau. Mô hình truyền thống dựa vào kinh nghiệm để dự đoán thời tiết và thiên tai ngày càng khó thích ứng với tình hình phức tạp. Phòng chống thiên tai nông nghiệp là một hệ thống kỹ thuật phụ thuộc cao vào sự phối hợp quản lý. Các cơ quan nông nghiệp, thủy lợi, khí tượng, ứng phó khẩn cấp cần tăng cường trao đổi và hội thương, thông qua hệ thống giám sát tích hợp 'trời - đất - nước - công trình' để kịp thời đánh giá xu hướng biến đổi khí hậu. Đồng thời, cần tích hợp và phân tích các thông tin giám sát, chi tiết hóa dự báo khí tượng và cảnh báo sớm thành các chỉ dẫn chính xác cho từng loại cây trồng, từng thửa ruộng, từng giai đoạn sinh trưởng, thực hiện chuyển đổi từ xử lý sau thiên tai sang dự đoán và phòng ngừa trước.

Chuẩn bị sẵn sàng: Vật tư và kỹ thuật dự phòng

Phòng chống thiên tai nông nghiệp là một cuộc chiến lâu dài và cần sự phối hợp đồng bộ. Các cơ quan liên quan cần xây dựng kế hoạch ứng phó theo từng khu vực, từng loại cây trồng và từng loại thiên tai, chuẩn bị đầy đủ vật tư dự trữ và dự phòng kỹ thuật. Các địa phương cũng cần kết hợp đặc điểm thiên tai của vùng mình, xây dựng hệ thống dự trữ vật tư khẩn cấp theo cấp độ và loại hình, dự trữ các vật tư nông nghiệp khẩn cấp như máy bơm chống hạn, thiết bị tiêu úng, hạt giống cứu trợ, đảm bảo phản ứng nhanh và xử lý chính xác khi thiên tai ập đến, giảm thiểu thiệt hại ở mức thấp nhất.

Theo Chinanews

Ảnh: K / Pexels