Một pha El Niño mới có khả năng bắt đầu trong vài tuần tới, đặt nền nông nghiệp toàn cầu trong tình trạng báo động. Các chuyên gia của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) đã công bố bản đồ chi tiết về những khu vực mà hạn hán liên quan đến El Niño có khả năng tác động mạnh nhất đến cây trồng và đồng cỏ. Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) dự báo chu kỳ này mạnh hơn bình thường.

Những khu vực nào có nguy cơ hạn hán nông nghiệp cao nhất?

Rủi ro cao nhất tập trung ở Sahel, khắp Nam Phi, Nam và Đông Nam Á, Hành lang khô Trung Mỹ và Caribe. Tại các khu vực này, một số vùng nông nghiệp và đồng cỏ có hơn 50% khả năng xảy ra hạn hán trong những tháng tới. Nhiều khu vực từng bị ảnh hưởng nặng nề trong các đợt El Niño 2015–16 và 2023–24. Riêng năm 2015–16, El Niño đã ảnh hưởng đến hơn 60 triệu người và thúc đẩy các lời kêu gọi nhân đạo trị giá 5 tỷ USD trên 23 quốc gia.

Tác động của El Niño lần này khác gì so với trước?

Jorge Alvar-Beltrán, Cán bộ Tài nguyên Thiên nhiên của FAO, cảnh báo: “Đây không giống các El Niño trước đây. Hành tinh hiện nay ấm hơn nhiều, và với xung đột và mất an ninh lương thực lan rộng, pha mới này sẽ tấn công mạnh nhất vào những nơi vốn đã dễ bị tổn thương và có khả năng ứng phó hạn chế.” Hơn 80% tác động của hạn hán đối với nông nghiệp được dự báo sẽ xảy ra ở các nước thu nhập thấp và trung bình. Các rủi ro hiện nghiêng về chiều hướng gia tăng khi các hiện tượng khí hậu cực đoan ngày càng va chạm với xung đột và căng thẳng kinh tế.

FAO và WFP đã hành động như thế nào?

Để đối phó với mối đe dọa ngày càng tăng, FAO và Chương trình Lương thực Thế giới (WFP) đã đưa ra lời kêu gọi hành động phòng ngừa chung, yêu cầu 202 triệu USD để bảo vệ 8,8 triệu người tại 22 quốc gia có nguy cơ cao trước tác động tiềm tàng của một đợt El Niño mạnh. Khoản tiền này nhằm mở rộng các can thiệp sớm như hỗ trợ nông dân và người chăn nuôi, hỗ trợ tiền mặt dự phòng, và tăng cường hệ thống cảnh báo sớm trước khi hạn hán, lũ lụt và bão leo thang thành thảm họa nhân đạo.

Phân tích của FAO có thể thu hẹp đánh giá rủi ro ở một số khu vực xuống còn một km vuông. Riccardo Soldan, Cán bộ Tài nguyên Thiên nhiên của FAO, cho biết: “Mức độ chi tiết này thay đổi những gì chính phủ có thể làm. Thay vì dàn trải nguồn lực, họ có thể tập trung hỗ trợ vào các điểm nóng, chuyển tiền mặt, nước và hỗ trợ thủy lợi, thức ăn chăn nuôi và các đầu vào quan trọng khác đến những nơi có nguy cơ cao nhất.”

Bằng chứng cho thấy hành động trước khi tổn thất xảy ra có hiệu quả. Trước El Niño 2023–24, một nỗ lực tiền mùa vụ ở Nam Phi đã huy động gần 31 triệu USD cho hơn hai triệu người tại bảy quốc gia, cung cấp hạt giống, hỗ trợ chăn nuôi và dự báo tốt hơn thông qua hệ thống cảnh báo sớm. Tại Trung Mỹ, việc phân phối kịp thời các giống cây chịu hạn và chu kỳ sinh trưởng ngắn đã giúp các gia đình sản xuất rau, cải thiện nguồn cung thực phẩm và giảm khả năng các gia đình phải bán tài sản hoặc bỏ bữa.

Theo Food and Agriculture Organization

Ảnh: Fritz_the_Cat / Pixabay