Thái Lan đang đẩy mạnh chiến lược xuất khẩu gạo giá trị cao, thay vì cạnh tranh bằng giá rẻ như trước đây. Theo Bộ Thương mại Thái Lan, nước này đang tập trung vào 3 nhóm gạo chính: gạo thân thiện môi trường, gạo chỉ dẫn địa lý (GI) và gạo tốt cho sức khỏe, nhằm tăng thu nhập cho nông dân và đưa gạo Thái lên vị thế cao hơn trên thị trường toàn cầu.

Gạo thân thiện môi trường: Giá cao hơn 1,5-3 lần

Nhóm gạo này bao gồm gạo hữu cơ, gạo carbon thấp và gạo đạt chuẩn SRP (Sustainable Rice Platform). Nghiên cứu của Bộ Thương mại Thái Lan cho thấy gạo hữu cơ có thể bán đắt hơn gạo thường từ 1,5 đến 3 lần. Grand View Research dự báo thị trường gạo hữu cơ toàn cầu sẽ tăng từ khoảng 7,8 tỷ USD lên hơn 12 tỷ USD vào năm 2034. Ngoài ra, canh tác lúa carbon thấp còn có thể tạo thêm thu nhập từ tín chỉ carbon. Một nghiên cứu từ huyện Suphan Buri cho thấy phương pháp tưới ngập khô xen kẽ giúp giảm 17% chi phí và tăng 6% năng suất, đồng thời giảm phát thải khí mê-tan.

Gạo chỉ dẫn địa lý: Giá cao hơn 1,5-3,4 lần

Thái Lan hiện có 24 sản phẩm gạo được cấp chứng nhận GI, như gạo thơm jasmine vùng Thung Kula Rong Hai hay gạo Sang Yod Phatthalung. Theo Bộ Thương mại, gạo GI có giá bán cao hơn gạo thường từ 1,5 đến 3,4 lần. Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO) nhấn mạnh rằng sản phẩm GI là công cụ quan trọng giúp tăng thu nhập cho nông dân, vì chúng ngăn chặn hàng nhái và tạo sự khác biệt khó cạnh tranh bằng giá.

Gạo tốt cho sức khỏe: Thị trường tăng trưởng nhanh nhất

Nhóm này gồm gạo lứt đỏ (Riceberry), gạo đen, gạo dinh dưỡng cao, gạo chỉ số đường huyết thấp (Low GI) và gạo bổ sung vitamin. Nghiên cứu của Bộ Thương mại cho thấy gạo màu và gạo tốt cho sức khỏe có thể đạt giá cao hơn gạo thường từ 1,2 đến 3 lần. Nhu cầu toàn cầu đối với gạo cao cấp tốt cho sức khỏe ước tính khoảng 1-1,9 triệu tấn mỗi năm. Euromonitor và Innova Market Insights chỉ ra rằng thị trường thực phẩm tốt cho sức khỏe ở châu Á đang mở rộng nhanh chóng nhờ xu hướng già hóa dân số và quan tâm đến sức khỏe.

Chiến lược chuyển đổi của Thái Lan

Bộ Thương mại Thái Lan đang thúc đẩy mô hình "thị trường dẫn dắt sản xuất" (Demand-Driven), thay vì sản xuất trước rồi tìm thị trường. Với diện tích trồng lúa khoảng 74,7 triệu rai (chiếm 43,3% diện tích nông nghiệp) và hơn 4,6 triệu hộ nông dân, nếu thu nhập của nông dân tăng 10-20%, sẽ tạo ra dòng tiền hàng trăm tỷ baht lưu thông trong nền kinh tế. Các nước như Nhật Bản, Italy và Việt Nam cũng đã áp dụng chiến lược tương tự để nâng cao giá trị gạo xuất khẩu.

Theo TrueID

Ảnh: HONG SON / Pexels