AI trong nông nghiệp: Ứng dụng cụ thể và kết quả đạt được

Giám sát thông minh và ra quyết định chính xác

AI kết hợp vệ tinh, máy bay không người lái (drone) mang camera siêu phổ và cảm biến mặt đất tạo thành mạng lưới 'trời-không-đất' thu thập dữ liệu về sinh trưởng cây trồng, độ ẩm đất, hàm lượng dinh dưỡng theo thời gian thực. Dữ liệu được đưa vào mô hình AI để đưa ra 'đơn thuốc' chính xác, máy móc thông minh kết hợp định vị Bắc Đẩu (BeiDou) thực hiện các thao tác với độ chính xác đến centimét, giúp giảm chi phí và tăng hiệu quả. Tại tỉnh Hắc Long Giang (Heilongjiang), hệ thống Internet vạn vật nông nghiệp cho phép tự động hóa toàn bộ việc kiểm soát đất, nước, gió, cắt giảm đáng kể nhân công kiểm tra đồng ruộng.

Máy móc nông nghiệp thông minh và xử lý chính xác

Công nghệ nhận dạng hình ảnh AI phân biệt chính xác cỏ dại và cây trồng, cho phép phun thuốc diệt cỏ có mục tiêu. Robot làm cỏ bằng laser có thể tự động tuần tra và xử lý. Robot thu hoạch tự động đã được áp dụng cho dâu tây, cà chua, nhận biết độ chín và thu hái không gây tổn thương. Máy gieo hạt không người lái, máy bón phân phun thuốc, máy gặt đập thông minh đã được đưa vào sử dụng hàng loạt. Nhóm nghiên cứu do viện sĩ Viện Hàn lâm Kỹ thuật Trung Quốc dẫn đầu đã xây dựng 30 trang trại không người, với độ chính xác điều khiển dẫn đường máy móc đạt 0,5 cm. Tiêu chuẩn ngành nông nghiệp AI có hiệu lực từ tháng 7 năm 2026 yêu cầu máy bay bảo vệ thực vật (drone) phải phun thuốc biến thiên, nhận dạng cỏ dại và sâu bệnh bằng AI để phun thuốc chính xác, chấm dứt phun tràn lan không kiểm soát.

Nhận dạng sâu bệnh và hỗ trợ chẩn đoán

Hệ thống 'nhận dạng mặt côn trùng' (Insect Face Recognition) có thể xác định chính xác loại sâu bệnh và mức độ gây hại, kết hợp mô hình AI tự động tạo phương án phòng trừ và khuyến nghị thuốc, giúp giảm mạnh lượng thuốc bảo vệ thực vật sử dụng. Mô hình AI nông nghiệp Thần Nông (Shennong AI) phiên bản 3.0 hỗ trợ nông dân chụp ảnh chẩn đoán bệnh trên ngô, đồng thời đưa ra phác đồ điều trị, bao phủ toàn bộ chuỗi canh tác thông minh. Tại huyện Văn Thượng, tỉnh Sơn Đông, một hộ nông dân lớn thông qua màn hình lớn nông nghiệp thông minh có thể theo dõi thời gian thực độ ẩm đất, dữ liệu ánh sáng, chuyển từ 'dựa vào trời' sang 'dựa vào công nghệ'.

Lai tạo giống và nghiên cứu nhanh hơn nhờ AI

Phương pháp lai tạo giống truyền thống thường mất 7-8 năm để ổn định một giống. AI thông qua phân tích dữ liệu gen và sàng lọc thông minh có thể rút ngắn chu kỳ lai tạo xuống chỉ còn một phần nhỏ so với trước. Robot AI và công nghệ thiết kế thông minh cải thiện đáng kể hiệu quả sàng lọc, thúc đẩy lai tạo giống trở nên thông minh hóa.

Quản lý chăn nuôi thông minh

AI được ứng dụng trong nhận dạng từng cá thể gia súc (như nhận dạng khuôn mặt), theo dõi sức khỏe, cho ăn chính xác, kết hợp cảm biến môi trường tự động điều chỉnh nhiệt độ, độ ẩm và thông gió trong chuồng trại. Dự án nuôi ong số hóa sử dụng AI để giám sát trạng thái tổ ong, dự đoán thời kỳ chia đàn, từng giành giải Nhì cuộc thi Global Agri-Startup.

Kết nối sản xuất và thị trường với AI

Hệ thống dữ liệu lớn AI thu thập theo thời gian thực giá bán buôn nông sản toàn quốc và dữ liệu cung cầu, phân tích thông minh xu hướng giá và rủi ro tồn đọng, giúp nông dân sản xuất theo đơn đặt hàng. Các nền tảng thương mại điện tử tích hợp công cụ AI hỗ trợ livestream bán hàng, mô tả sản phẩm và quảng bá thương hiệu, hạ thấp rào cản vận hành cho nông dân mới. Nhờ dự báo thị trường AI, nông sản được kết nối trực tiếp từ vùng sản xuất đến thị trường cuối, giảm khâu trung gian, nâng cao khả năng định giá cho sản phẩm chất lượng cao.

Chính sách và mục tiêu phổ cập AI nông nghiệp

Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 về đẩy nhanh hiện đại hóa nông nghiệp và nông thôn xác định đổi mới khoa học công nghệ là động lực căn bản, coi AI là công cụ then chốt nâng cao năng lực sản xuất nông nghiệp tổng hợp. Năm 2026, nhiều tỉnh triển khai hệ thống nông nghiệp thông minh AI trên diện rộng; dữ liệu từ các ruộng thí điểm cho thấy lượng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật giảm, năng suất ổn định tăng. Mục tiêu tỷ lệ thông tin hóa sản xuất nông nghiệp toàn quốc đạt trên 30% vào cuối năm 2026 và nâng lên 35% vào năm 2030.

Ý nghĩa với người đọc Việt Nam

Việt Nam là quốc gia nông nghiệp với lực lượng lao động lớn và nhiều loại cây trồng chủ lực. Những ứng dụng AI trong nông nghiệp tại Trung Quốc, đặc biệt là công nghệ giám sát thông minh, máy móc chính xác và kết nối thị trường, có thể là bài học tham khảo hữu ích. Các doanh nghiệp và nông dân Việt Nam hoàn toàn có thể tận dụng các giải pháp AI để nâng cao năng suất, giảm chi phí và tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Ảnh: 🇻🇳🇻🇳 Việt Anh Nguyễn 🇻🇳🇻🇳 / Pexels