Cụm từ “Warren Buffett bong bóng dot-com” đang được nhắc lại khi chỉ báo Buffett – thước đo tổng giá trị cổ phiếu Mỹ so với GDP – vừa chạm mức kỷ lục hơn 232%. S&P 500 và Dow Jones cùng lập đỉnh mới trong tuần này, nhưng tín hiệu định giá đắt đỏ khiến nhiều nhà đầu tư lo ngại.
Diễn biến thị trường tuần này cho thấy đà tăng vẫn tiếp diễn: chỉ số S&P 500 tăng 0,62%, chỉ số Dow Jones tăng 0,28% và cả hai cùng đạt mức cao kỷ lục mới. Chỉ số Nasdaq Composite tăng 1,30% trong phiên gần nhất và đã tăng gần 4% chỉ sau 5 phiên giao dịch, dù trước đó vẫn đang trong nhịp điều chỉnh.
S&P 500 lập đỉnh mới giữa lo ngại định giá quá cao
Chuỗi tăng trưởng kéo dài nhiều năm qua đang khiến giới đầu tư đặt câu hỏi về mức định giá. Các công ty công nghệ chi tiêu khổng lồ để xây dựng trung tâm dữ liệu, với tổng chi tiêu cho trí tuệ nhân tạo (AI) được dự báo vượt 5 nghìn tỷ USD vào năm 2030, theo phân tích của công ty tư vấn McKinsey & Company.
Không ít nhà đầu tư nhận thấy sự tương đồng với thị trường gấu dot-com đầu những năm 2000, khi hàng trăm công ty internet tăng giá trị chóng mặt rồi sụp đổ khi bong bóng vỡ. Khi đó, Warren Buffett từng lên tiếng cảnh báo giá cổ phiếu có nguy cơ lao dốc; giờ đây thị trường đang phát đi một tín hiệu tương tự.
Warren Buffett bong bóng dot-com: chỉ báo định giá vượt ngưỡng “chơi với lửa”
Cuối thập niên 1990, thị trường chứng khoán Mỹ trải qua giai đoạn tăng trưởng hiếm thấy khi S&P 500 mang lại tổng lợi nhuận gần 200% trong giai đoạn 1995–1999. Đến năm 1999, Warren Buffett cảnh báo trong một bài phát biểu rằng ông tin giá cổ phiếu sẽ phải điều chỉnh.
Trong bài viết năm 2001 cho tạp chí Fortune, ông giải thích cách sử dụng tỷ lệ giữa tổng giá trị cổ phiếu Mỹ và GDP để đánh giá định giá. Khi tỷ lệ này nằm trong khoảng 70–80%, “mua cổ phiếu là việc có thể mang lại kết quả rất tốt”; nhưng nếu tiến gần 200% – như đã xảy ra trong năm 1999 và một phần năm 2000 – nhà đầu tư “đang chơi với lửa”.
Hiện nay, chỉ báo này – thường được gọi là “chỉ báo Buffett” – đang đứng ở mức kỷ lục hơn 232%, cao hơn đáng kể so với mức gần 200% từng khiến ông lo ngại. Dù không một thước đo nào có thể dự đoán chính xác tuyệt đối biến động ngắn hạn, mức định giá hiện tại phản ánh tình trạng đắt đỏ hiếm thấy.
| Chỉ số định giá | Trước khi bong bóng dot-com vỡ | Hiện tại |
|---|---|---|
| Chỉ báo Buffett | Gần 200% (năm 1999 – 2000) | Hơn 232% (mức kỷ lục) |
| Chỉ số CAPE Shiller | Khoảng 44 (cuối 1999) | Hơn 41 (cao thứ hai lịch sử) |
Chỉ báo CAPE Shiller cũng đang báo động
Chỉ số CAPE Shiller – thước đo giá cổ phiếu trên lợi nhuận 10 năm điều chỉnh theo lạm phát của S&P 500 – từng đạt đỉnh quanh mức 44 vào cuối năm 1999, ngay trước khi thị trường lao dốc. Hiện chỉ số này ở mức hơn 41, vùng cao thứ hai trong lịch sử, cho thấy định giá vẫn rất đắt đỏ.
Trong bối cảnh chi tiêu cho AI được dự báo vượt 5 nghìn tỷ USD vào năm 2030, nhiều cổ phiếu công nghệ đã tăng giá vượt xa giá trị nền tảng của hoạt động kinh doanh. Đây là đặc điểm từng thấy ở nhóm công ty internet bị thổi phồng trước khi bong bóng dot-com sụp đổ.
Lời khuyên của Warren Buffett cho nhà đầu tư
Trong một bài phỏng vấn với CNBC, Warren Buffett cảnh báo nhiều nhà đầu tư đang quá thoải mái với các khoản đầu tư rủi ro ngắn hạn. Ông nhấn mạnh: “Đó không phải đầu tư, không phải đầu cơ, mà là đánh bạc.”
Buffett không khuyên nhà đầu tư tránh xa thị trường hoàn toàn, nhưng ông cho rằng “giá của rất nhiều thứ sẽ trông rất ngớ ngẩn”. Trong bong bóng dot-com, nhiều công ty được thổi phồng có cổ phiếu tăng vọt nhưng không thể sống sót qua thị trường gấu vì thiếu nền tảng cơ bản vững chắc.
Dù hiện tại có hình thành bong bóng AI hay không, bài học vẫn giữ nguyên giá trị. Công ty có nền tảng tốt có thể đối mặt với biến động ngắn hạn nhưng nhiều khả năng sẽ phục hồi; cổ phiếu chủ yếu dựa vào sự thổi phồng sẽ khó quay lại mức cũ.
Trong lời cảnh báo năm 1999, Warren Buffett từng đưa ra lời khuyên được coi là vượt thời gian: “Chìa khóa của đầu tư không phải đánh giá một ngành sẽ ảnh hưởng đến xã hội đến mức nào hay tăng trưởng ra sao, mà là xác định lợi thế cạnh tranh của từng công ty và, trên hết, độ bền của lợi thế đó.” Những doanh nghiệp khỏe mạnh với lợi thế cạnh tranh bền vững là nhóm cổ phiếu có khả năng phát triển tốt nhất theo thời gian.
Theo The Motley Fool
Ảnh: StockRadars Co., / Pexels
