Canada đang chạy đua đạt thỏa thuận với Mỹ trước hạn 19/8 giữa căng thẳng thuế quan Trump – Canada, khi Washington đe dọa áp thuế 50% lên gần 20 tỷ USD hàng hóa. Theo những người am hiểu đàm phán, nếu mức thuế này được thực thi, Thủ tướng Canada Mark Carney sẽ chịu áp lực lớn trong nước buộc phải trả đũa, đẩy quan hệ song phương vào vòng leo thang mới.

Thuế quan Trump – Canada: Mục tiêu thỏa thuận tạm thời trước 19/8

Sau nhiều tháng ít tiến triển, một loạt cuộc họp cấp cao diễn ra gần đây đã mang lại cho một số quan chức Canada sự lạc quan về khả năng đạt một thỏa thuận trung gian nhằm nới lỏng thương mại qua biên giới. Thỏa thuận này được xem là bước đệm trước các cuộc đàm phán lớn hơn và lâu dài hơn về tương lai quan hệ thương mại Bắc Mỹ.

Đoàn Canada do Trưởng đoàn đàm phán Janice Charette và Bộ trưởng Thương mại Canada – Mỹ Dominic LeBlanc dẫn đầu. Họ đã nói với Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer rằng Canada có thể giải quyết các vấn đề chính mà Mỹ quan tâm, nếu Washington có động thái giảm thuế thực chất theo Mục 232 đối với thép, nhôm, ô tô và gỗ xẻ.

Mỹ dọa thuế 50% lên gần 20 tỷ USD hàng hóa Canada

Mỹ tuyên bố sẽ áp thuế 50% với gần 20 tỷ USD hàng hóa từ Canada, gồm bia, ván ép, sữa và gậy khúc côn cầu, trừ khi Thủ tướng Mark Carney dỡ bỏ các biện pháp đáp trả. Các yêu cầu gồm: chấm dứt thuế đối kháng lên ô tô sản xuất tại Mỹ, nới kiểm soát thương mại đối với sữa và bỏ quyết định của hầu hết tỉnh bang đưa rượu Mỹ ra khỏi kệ hàng.

Mức thuế mới sẽ được áp theo Mục 338 của Đạo luật Thuế quan thời Đại suy thoái, một quyền hạn chưa từng được Nhà Trắng sử dụng. Theo nguồn tin, mức thuế này sẽ không có miễn trừ cho hàng hóa thuộc Hiệp định Mỹ – Mexico – Canada (USMCA) mà ông Trump ký trong nhiệm kỳ đầu.

Nguy cơ leo thang nếu thuế 50% có hiệu lực

Chính phủ của ông Carney đặt mục tiêu dùng những ngày tới để đi tới thỏa thuận giảm thuế Mục 232 mà Mỹ áp lên thép, nhôm, ô tô và gỗ xẻ. Nhưng theo những người am hiểu đàm phán, các quan chức Canada đã cảnh báo phía Mỹ rằng ông Carney sẽ bị kẹt về chính trị nếu thuế 50% được áp dụng, và khó kiểm soát phản ứng của lãnh đạo các tỉnh bang cũng như người dân.

Nhiều người Canada đã tẩy chay hàng hóa và du lịch Mỹ kể từ khi ông Trump đắc cử năm 2024, áp thuế lên nhiều mặt hàng và nhiều lần đề cập tới việc biến Canada thành tiểu bang thứ 51 của Mỹ. Việc áp thêm thuế có thể làm giảm khả năng Canada nhượng bộ trong tương lai để đạt được thỏa thuận.

Doanh nghiệp lạc quan thận trọng, quyết định cuối vẫn ở Washington

Ngày 6/8, bà Janice Charette, ông Dominic LeBlanc và Đại sứ Canada tại Mỹ Mark Wiseman đã cập nhật tình hình cho lãnh đạo các tỉnh bang và giới doanh nghiệp, sau khi hạn chót 19/8 được công bố hôm 20/7. Bà Candace Laing, Chủ tịch Phòng Thương mại Canada, cho biết đã có tiến triển tốt cho thấy lộ trình tiến tới một thỏa thuận tạm thời, dù vẫn còn e ngại vì thỏa thuận cuối cùng cần được phê duyệt tại Phòng Bầu dục.

Bà Laing nói nhóm Canada ưu tiên đạt thỏa thuận trước 19/8, không chỉ là trì hoãn việc kích hoạt thuế Mục 338. Bà cũng cảnh báo rằng nếu thuế Mục 338 thực sự có hiệu lực, đàm phán quan hệ thương mại sẽ bị đặt lại một cách đáng kể.

Vẫn chưa rõ liệu ông Trump có sẵn sàng giảm thuế đủ lớn để làm hài lòng các thủ hiến tỉnh bang, gồm Doug Ford (Ontario), Christine Frechette (Quebec) và David Eby (British Columbia), những người kiểm soát lệnh cấm rượu cùng các biện pháp hạn chế mua sắm hàng Mỹ. Ông Carney từng nói công khai rằng ông chỉ quan tâm tới một thỏa thuận rộng, giúp giảm toàn bộ thuế ngành hàng của Mỹ thay vì chỉ một hoặc hai mặt hàng.

Ông cũng đưa ra lý lẽ về một thỏa thuận đôi bên cùng có lợi, dẫn chứng giá nhôm tăng hơn 50% với người mua Mỹ kể từ khi ông Trump nâng thuế nhôm lên 50% vào tháng 6/2025, do Mỹ vẫn phụ thuộc lớn vào nguồn nhôm xuất khẩu từ Canada. Thuế Mục 232 dù áp dụng trên phạm vi toàn cầu, nhưng Canada chịu ảnh hưởng nặng nề vì nền kinh tế phụ thuộc lớn vào xuất khẩu các nhóm hàng này sang nước láng giềng phía nam.

Theo Boston Herald

Ảnh: AlphaTradeZone / Pexels