Đội tuyển Brazil sẽ chạm trán Nhật Bản tại World Cup 2026 vào thứ Hai (29/6), trong một cuộc đối đầu mà theo các chuyên gia, Nhật Bản giờ đây đã đủ sức cạnh tranh sòng phẳng. Trận đấu này là minh chứng cho hành trình dài từ 'học trò' thành 'đối thủ' của bóng đá Nhật, với sự giúp đỡ to lớn từ Brazil.

Brazil – Người thầy vĩ đại của bóng đá Nhật Bản

Theo nhà báo thể thao Tiago Bontempo, tác giả cuốn 'Samurais Azuis: a História do Futebol no Japão', mối quan hệ giữa bóng đá Brazil và Nhật Bản giống như 'thầy và trò'. Mọi chuyện bắt đầu từ World Cup 1970, giải đấu đầu tiên được truyền hình trực tiếp tại Nhật, giúp một thế hệ cầu thủ Nhật tiếp cận với bóng đá Brazil. Vào thập niên 1980, câu lạc bộ Yomiuri (nay là Tokyo Verdy) được gọi là 'đội bóng của người Brazil' nhờ các ngôi sao như Jorge Yonashiro và Ruy Ramos, những người mang đến lối chơi kỹ thuật, ban bật nhỏ.

Sự ra đời của J.League (Giải bóng đá chuyên nghiệp Nhật Bản) vào thập niên 1990 càng thúc đẩy ảnh hưởng này. Sau chức vô địch World Cup thứ tư của Brazil năm 1994, các câu lạc bộ Nhật Bản đua nhau chiêu mộ những cầu thủ từng khoác áo đội tuyển Brazil như Dunga, César Sampaio, Zinho và Jorginho. 'Cho đến nay, phần lớn cầu thủ nước ngoài tại Nhật Bản vẫn là người Brazil', Bontempo nhận định.

Zico – 'Kamisama' của bóng đá Nhật Bản

Trong số những người Brazil có công lớn nhất với bóng đá Nhật, Zico là cái tên nổi bật. Khi J.League ra mắt mùa giải đầu tiên năm 1993, Zico gia nhập Sumitomo (tiền thân của Kashima Antlers), đội bóng duy nhất đến từ giải hạng hai nghiệp dư và đại diện cho một thị trấn nhỏ. Huyền thoại Brazil không chỉ thi đấu mà còn giúp cấu trúc lại toàn bộ câu lạc bộ, từ phòng thay đồ, phương pháp huấn luyện đến chuyên nghiệp hóa bộ phận bóng đá. 'Bản thân Zico từng nói rằng điều duy nhất ông không làm ở câu lạc bộ là làm chủ tịch', Bontempo kể lại.

Trong trận khai mạc J.League năm 1993, Zico lập hat-trick giúp Kashima Antlers đánh bại Nagoya Grampus, đẩy mạnh sự nổi tiếng của ông và giải đấu mới. Sau khi giải nghệ năm 1994, ông ở lại làm giám đốc kỹ thuật. Kashima Antlers giành chức vô địch Nhật Bản đầu tiên năm 1996 và từ đó trở thành câu lạc bộ giàu thành tích nhất lịch sử J.League. Bình luận viên Celso Dario Unzelte so sánh: 'Zico đối với Nhật Bản cũng giống như Charles Miller đối với Brazil'. Người Nhật gọi Zico là 'kamisama' (thần thánh), thể hiện sự tôn kính đặc biệt.

Những người Brazil khác định hình bóng đá Nhật

Ảnh hưởng của Brazil không dừng lại ở Zico. Toninho Cerezo, do Zico tiến cử, dẫn dắt Kashima Antlers từ năm 2000 và giành hai chức vô địch J.League, đồng thời phát triển cầu thủ trẻ. Oswaldo de Oliveira là huấn luyện viên thành công nhất lịch sử J.League, cũng với Kashima Antlers. Nelsinho Baptista giành các danh hiệu lớn cùng Verdy Kawasaki và Kashiwa Reysol. Levir Culpi gắn bó hơn 8 mùa giải với bóng đá Nhật. Các cầu thủ như César Sampaio, Jorginho, Bismarck và Alcindo cũng thi đấu tại Nhật trong thập niên 1990, mang đến hình mẫu về đẳng cấp quốc tế.

Cựu huấn luyện viên Joel Santana, người dẫn dắt Vegalta Sendai năm 2006, khẳng định: 'Trên hết, chúng tôi mang văn hóa bóng đá Brazil đến đó'. Các huấn luyện viên Brazil đã giới thiệu những khái niệm chiến thuật mới và cách tiếp cận trận đấu khác biệt, góp phần định hình sự phát triển của bóng đá Nhật Bản trong nhiều thập kỷ sau đó.

Nhật Bản ngày nay – Đối thủ xứng tầm

Theo Tiago Bontempo, đội tuyển Nhật Bản đã xây dựng được bản sắc riêng, dù vẫn mang ảnh hưởng từ bên ngoài. Brazil đóng góp kỹ thuật và khả năng ban bật, trong khi Đức ảnh hưởng đến kỷ luật tập luyện từ thời Dettmar Cramer những năm 1960. 'Cứ mỗi thập kỷ từ năm 1980, đội tuyển Nhật Bản lại có một thế hệ tốt hơn thế hệ trước, được gọi là thế hệ xuất sắc nhất lịch sử', Bontempo nhận xét. Ông cho rằng Nhật Bản đã đạt đến trình độ có thể cạnh tranh với các đội tuyển hàng đầu thế giới, điều trở nên rõ rệt từ World Cup 2022.

Trận đấu với Brazil mang ý nghĩa biểu tượng. 'Nếu học trò đánh bại người thầy trên sân khấu lớn nhất thế giới, đó sẽ là sự khẳng định cho toàn bộ quá trình tiến hóa suốt nhiều năm', Bontempo nói. Bình luận viên Ubiratan Leal đánh giá Brazil là ứng cử viên nặng ký hơn, nhưng Nhật Bản có cơ hội thực sự. 'Tôi thấy tỷ lệ 70% - 30% nghiêng về Brazil. Nhưng 30% là cơ hội hợp lý, không thể coi thường', ông kết luận.

Theo BBC

Ảnh: Omar Ramadan / Pexels