Ngày 17/6/2026, NASA (Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ) chính thức công bố quan hệ đối tác công-tư với Relativity Space – công ty hàng không vũ trụ tư nhân hiện do cựu CEO Google Eric Schmidt làm chủ và điều hành. Theo thỏa thuận, hai bên sẽ cùng phát triển và thực hiện sứ mệnh đưa tàu quỹ đạo quan sát khí quyển sao Hỏa lên quỹ đạo vào năm 2028.

Mục tiêu: Thu thập dữ liệu môi trường cho các sứ mệnh có người lái

Mục đích chính của sứ mệnh là thu thập kiến thức về môi trường sao Hỏa và giảm thiểu rủi ro cho các sứ mệnh có người lái trong tương lai. Để đưa con người hạ cánh an toàn lên sao Hỏa, NASA cần xây dựng các mô hình dự báo chi tiết và chính xác về khí quyển và thời tiết của hành tinh này.

Jared Isaacman, Giám đốc NASA, nhấn mạnh: “Quan hệ đối tác công-tư như thế này nhân đôi sức mạnh của khoa học. Bằng cách kết hợp các thiết bị quan sát đẳng cấp thế giới của NASA với sự đổi mới của khu vực tư nhân, chúng ta có thể tạo ra các kết quả khoa học thường xuyên hơn và nhanh chóng cung cấp cho các nhà nghiên cứu dữ liệu cần thiết để chuẩn bị cho các sứ mệnh có người lái lên sao Hỏa.”

Phân công: Relativity Space lo tàu và phóng, NASA cung cấp thiết bị khoa học

Trong khuôn khổ hợp tác, Relativity Space chịu trách nhiệm phát triển tàu quỹ đạo, thực hiện phóng bằng tên lửa thế hệ mới Terran R do công ty tự phát triển, và vận hành tàu trong hành trình đến sao Hỏa. Trong khi đó, NASA cung cấp bộ thiết bị khoa học khí quyển mang tên Aeolus, được thiết kế và phát triển tại Trung tâm Nghiên cứu Ames ở California.

Bộ thiết bị Aeolus bao gồm bốn công cụ chính: DWTS-Ozone (đo gió và nhiệt độ từ bề mặt đến độ cao khoảng 60 km), TLS (quan sát nhiệt độ theo chiều dọc, bụi và mây băng nước), SuRSeP (đo cân bằng năng lượng bề mặt và đặc tính bụi/mây), và WFCC (máy ảnh góc rộng chụp hoạt động khí quyển toàn cầu hàng ngày). Aeolus sẽ cung cấp dữ liệu tích hợp toàn cầu đầu tiên về gió, nhiệt độ, bụi và mây trên sao Hỏa một cách thường xuyên.

Mô hình hợp tác mới: Thỏa thuận không gian có hoàn trả đầu tiên của NASA

Đây là lần đầu tiên NASA hỗ trợ một sứ mệnh thông qua Thỏa thuận Không gian có hoàn trả (Reimbursable Space Act Agreement), đảm bảo sự hợp tác ổn định và tính liên tục của sứ mệnh. NASA sẽ hỗ trợ vận hành các thiết bị khoa học trong ít nhất một năm sao Hỏa (tương đương khoảng 1,9 năm Trái đất), đồng thời phát triển hệ thống xử lý dữ liệu để chuyển đổi dữ liệu thô thành các sản phẩm chất lượng cao phục vụ nghiên cứu khoa học rộng rãi.

Sự kết hợp giữa năng lực quan sát của NASA và công nghệ của Relativity Space dưới sự lãnh đạo của Eric Schmidt được kỳ vọng sẽ trở thành mô hình mẫu cho các sứ mệnh thám hiểm không gian sâu trong tương lai.

Ảnh: cottonbro studio / Pexels