Hàng nghìn người đã tập trung tại một tòa nhà kính và gạch đồ sộ ở trung tâm Fort Worth, Texas, để tham dự sự kiện được quảng bá là 'tương lai của thực thi pháp luật trong kỷ nguyên số' – Hội nghị Công nghệ của Hiệp hội Cảnh sát trưởng Quốc tế (IACP) vào tháng 5/2026. Với tư cách báo chí, tôi không được phép vào bên trong, nhưng đã gặp gỡ những người tham dự và biết được những gì đang được bán: một loạt sản phẩm AI hứa hẹn tự động hóa các công việc thường ngày của cảnh sát, từ viết báo cáo đến phân tích dữ liệu, thậm chí ra quyết định chiến thuật.

Làn sóng sản phẩm AI cho cảnh sát

Tại hội nghị IACP, các sản phẩm AI trưng bày bao gồm camera nhận diện khuôn mặt, đầu đọc biển số tự động, camera gắn người, chatbot xử lý cuộc gọi 911 không khẩn cấp, nền tảng phát hiện tiếng súng, drone và công cụ viết báo cáo. Những công cụ này nhằm tự động hóa các bước quan trọng trong quy trình pháp lý, nhưng theo các nhà hoạt động xã hội, việc tự động hóa 'công việc giấy tờ' tưởng chừng vô hại có thể gây hậu quả lớn đến cuộc sống của người dân.

AI thay thế con người trong ra quyết định

Quy trình ra quyết định trong các sở cảnh sát ngày càng được chuyển giao cho thuật toán. Các công ty khởi nghiệp bán AI như một hệ thống kiểm soát không lưu tự động, một bộ não kỹ thuật số tập trung có thể xử lý lượng lớn dữ liệu thu thập từ chính các công cụ giám sát của họ. Tuy nhiên, không phải cảnh sát nào cũng hào hứng. 'Phần lớn là chiêu trò bán hàng không thực sự đáp ứng được lời hứa,' Đại úy cảnh sát Abrem Ayana ở Brookhaven, Georgia, nói. Trong bối cảnh thiếu sự giám sát liên bang toàn diện hoặc tiêu chuẩn ngành, các quan chức thực thi pháp luật thường phải tin vào lời quảng cáo của công ty rằng sản phẩm an toàn và hoạt động như quảng cáo.

Những thất bại trong quá khứ và lời hứa mới

Cảnh sát Mỹ đã sử dụng công nghệ phân tích dữ liệu trong nhiều thập kỷ, nhưng một số trường hợp nổi tiếng đã phản tác dụng. CompStat và PredPol (viết tắt của 'computer comparison statistics' và 'predictive policing') là hai thử nghiệm ban đầu nhằm giảm thiểu sai lầm của con người thông qua thống kê 'không thiên vị', nhưng cuối cùng lại làm trầm trọng thêm các vấn đề. Điểm khác biệt của làn sóng AI mới là khả năng thu thập dữ liệu thời gian thực và phân tích sâu hơn. Tuy nhiên, nhiều nhóm vận động vì an toàn công cộng và chuyên gia pháp lý cảnh báo rằng việc đưa các thuật toán hộp đen vào thực thi pháp luật sẽ làm xói mòn tính minh bạch và trách nhiệm giải trình, trong khi lòng tin của công chúng vào cảnh sát đang ở mức thấp.

ForceMetrics và nền tảng RTCC

Jason Truppi, cựu đặc vụ FBI chuyên về tội phạm mạng, đồng sáng lập ForceMetrics vào cuối năm 2020. Công ty cung cấp nền tảng Velocity, được mô tả là 'nền tảng hỗ trợ quyết định bằng AI, giúp các cơ quan an toàn công cộng tăng hiệu quả hoạt động và phục vụ cộng đồng tốt hơn theo thời gian thực.' Velocity thuộc loại trung tâm tội phạm thời gian thực (RTCC), được NYPD áp dụng từ hơn 20 năm trước. RTCC tổng hợp dữ liệu từ nhiều nguồn như 911, camera CCTV và máy quét biển số để cung cấp cho cảnh sát bản tóm tắt tình hình trước khi đến hiện trường. Tuy nhiên, sự bùng nổ dữ liệu khiến việc phân tích thủ công trở nên bất khả thi: Đến năm 2019, NYPD thu thập lượng video từ camera gắn người tương đương hai năm mỗi tuần. Velocity được thiết kế để trích xuất mẫu từ đại dương dữ liệu, cải thiện nhận thức tình huống cho cảnh sát.

Cạnh tranh giữa các ông lớn

ForceMetrics cạnh tranh với Motorola Solutions và Axon Enterprise – hai công ty lớn nhất trong lĩnh vực công nghệ cảnh sát. Axon, vốn nổi tiếng với súng điện TASER, camera gắn người và đầu đọc biển số, đã mua lại Fusus vào đầu năm 2024 để ra mắt RTCC mang tên Axon Fusus. Axon còn cung cấp công cụ viết báo cáo AI Draft One, drone qua chương trình Axon Air và chatbot AI riêng. Cả Axon và Motorola đều cố gắng độc quyền toàn bộ hệ thống công nghệ cảnh sát, từ thu thập dữ liệu đến ra quyết định chiến lược. Các sở cảnh sát thường ký hợp đồng nhiều năm, kèm theo thỏa thuận mua sắm độc quyền, cho phép các công ty tiếp tục bán sản phẩm mới mà không cần đấu thầu.

Doanh thu AI tăng vọt

Cuối năm 2024, Axon ra mắt AI Era Plan – gói đăng ký phí cố định hàng năm cho phép truy cập tất cả công cụ AI hiện tại và tương lai. Số lượng đăng ký tăng 140% từ quý 1/2025 đến quý 1/2026. 'Chúng tôi đang thấy AI chuyển từ quan tâm ban đầu thành một phần tiêu chuẩn trong cách các cơ quan lớn nghĩ về hệ thống công nghệ tương lai,' Chủ tịch Axon Joshua Isner nói. Doanh thu sản phẩm AI của Axon tăng 700% so với cùng kỳ năm trước. Bên cạnh các ông lớn, nhiều công ty khởi nghiệp mới cũng tham gia triển lãm IACP. 'Toàn bộ trò chơi của các công ty này là trở thành nền tảng cho hoạt động cảnh sát,' Andrew Guthrie Ferguson, giáo sư Trường Luật Đại học Georgetown, nhận xét. Khoảng 1/4 người tham dự hội nghị đến từ các quỹ đầu tư tìm kiếm công nghệ mới, theo Amber Schroader, một doanh nhân công nghệ.

Công cụ viết báo cáo AI và rủi ro ảo giác

Công cụ Draft One của Axon và Field Notes của Truleo đang được nhiều sở cảnh sát sử dụng. Theo nghiên cứu của Axon năm 2024, cảnh sát dành 40% thời gian ca trực để viết báo cáo. 'Chúng tôi không đăng ký để ngồi sau bàn phím,' Trung sĩ tuần tra John Mackey của Sở Cảnh sát Avon, Colorado, nói. Draft One được thiết kế để buộc con người giám sát: hệ thống cố tình để trống một số chi tiết, yêu cầu cảnh sát điền thủ công. Nền tảng này dựa trên phiên bản sửa đổi của ChatGPT, được đào tạo đặc biệt để tạo báo cáo cảnh sát và được quảng cáo là 'không ảo giác' (hallucination-free). Tuy nhiên, tuyên bố này cần được xem xét thận trọng, vì ngay cả OpenAI, Anthropic và Google cũng chưa loại bỏ hoàn toàn ảo giác. Một sự cố nổi tiếng hồi đầu năm 2026: Draft One viết rằng một cảnh sát ở Utah đã biến thành ếch, sau khi thu âm từ bộ phim Disney 'The Princess and the Frog' phát trong nền. Dù dễ gây cười, hậu quả thực tế từ báo cáo cảnh sát do AI viết có thể rất nghiêm trọng.

Theo The Verge

Ảnh: 652234 / Pixabay