Chính phủ Anh ngày 9/7 thông báo kế hoạch tăng cường đầu tư vào nghiên cứu khoa học, với mục tiêu đưa ngân sách nghiên cứu hàng năm lên mức kỷ lục 226 tỷ bảng vào năm tài chính 2029-2030. Tuy nhiên, để đạt được con số này, Anh sẽ phải cắt giảm chi tiêu cho các lĩnh vực khoa học cơ bản, ưu tiên các công nghệ mới nổi như trí tuệ nhân tạo (AI), lượng tử và siêu máy tính.

Vì sao Anh phải cắt giảm khoa học cơ bản?

Mặc dù tổng ngân sách nghiên cứu của Anh tăng liên tục, nhưng chi phí vận hành các dự án khoa học trong những năm gần đây tăng mạnh, gây áp lực lớn lên các cơ quan quản lý nghiên cứu. Do đó, chính phủ buộc phải tái cơ cấu ngân sách, vừa đảm bảo phát triển các lĩnh vực trọng điểm, vừa cắt giảm các dự án truyền thống kém hiệu quả.

Theo kế hoạch mới, nhiều phòng thí nghiệm quốc gia danh tiếng của Anh sẽ phải thắt chặt chi tiêu, rút ngắn thời gian thí nghiệm, giảm thời gian sử dụng thiết bị, thậm chí tạm dừng một số dự án nghiên cứu cơ bản. Các lĩnh vực bị ảnh hưởng bao gồm thám hiểm vũ trụ, vật lý cơ bản và thí nghiệm y sinh cơ bản.

Anh đầu tư AI và công nghệ mới nổi

Chính phủ Anh cho biết chiến lược điều chỉnh lần này là “tối ưu hóa lựa chọn”: tập trung nguồn lực vào các lĩnh vực có thể thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nhanh chóng, như trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ lượng tử và siêu máy tính. Đây là những lĩnh vực được kỳ vọng sẽ mang lại lợi ích kinh tế trực tiếp và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Để giảm thiểu tác động từ việc cắt giảm, chính phủ Anh đã dành riêng 100 triệu bảng để hỗ trợ các phòng thí nghiệm bị ảnh hưởng tìm kiếm nguồn thu từ thị trường, giúp họ vượt qua giai đoạn chuyển đổi. Đồng thời, chính phủ cũng giảm mức cắt giảm đối với các lĩnh vực trọng điểm như thiên văn học và vật lý hạt, đồng thời duy trì quy mô hợp tác nghiên cứu hàng đầu châu Âu.

Lo ngại về tác động dài hạn

Nhiều nhà nghiên cứu bày tỏ lo ngại rằng việc cắt giảm nghiên cứu cơ bản có thể ảnh hưởng đến năng lực đổi mới và sức mạnh khoa học lâu dài của Anh. Họ cho rằng nghiên cứu cơ bản là nền tảng cho sự phát triển công nghệ, và việc tiết kiệm chi phí ngắn hạn, tập trung vào công nghệ ứng dụng, có thể làm suy yếu tiềm lực khoa học của Anh trong tương lai.

Ảnh: DeltaWorks / Pixabay