Thương hiệu ô tô AI Trung Quốc AIVA vừa công bố quan điểm “AI trước, xe sau” trong cuộc phỏng vấn trên Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV) hồi đầu tháng 8/2026. Theo Tổng giám đốc kiêm Giám đốc sản phẩm AIVA Li Bo, ô tô AI không chỉ là phương tiện mà phải được định nghĩa từ AI, với công thức “ô tô AI = thấu hiểu tối đa × thời gian tự do × không gian tự do” và trải nghiệm tiêu biểu “22 độ chỉ dành riêng cho bạn”.

Vì sao ô tô AI Trung Quốc được xem là “cổng vào” thế giới vật lý của AI?

Li Bo đánh giá rằng bước ngoặt lớn tiếp theo của ngành AI là chuyển từ màn hình số sang hiện thực vật lý. Các AI agent – chương trình AI biết tự lên kế hoạch và thao tác thay vì chỉ trò chuyện – hiện có thể phân tích phương án, tạo báo cáo, tổng hợp nội dung, nhưng vẫn hoạt động trong không gian ảo, chưa thể tự thực thi trong đời thực.

Trong nhiều thiết bị thông minh, ô tô được AIVA đánh giá là vật chứa tốt nhất để AI tiếp cận thế giới vật lý nhờ bốn thuộc tính. Thứ nhất, xe có hệ thống năng lượng lớn và sức mạnh tính toán lớn, vượt qua giới hạn về hiệu năng và pin của thiết bị nhỏ. Thứ hai, xe gắn bó với người dùng lâu dài, ổn định và thường xuyên, giúp AI tích lũy dữ liệu và tự tiến hóa. Thứ ba, xe có thể khép kín chuỗi từ nhận thức môi trường, hiểu nhu cầu, phản hồi tình huống đến thực thi chức năng. Thứ tư, xe là không gian sống di động, kết nối cả trực tuyến và ngoại tuyến, trong xe và ngoài xe.

Công thức AIVA: “AI trước, xe sau” và bài toán thoát nội cuộn

AIVA cho rằng mô hình “phần cứng + chức năng AI” của ngành đang bộc lộ giới hạn: cấu hình đồng nhất, chức năng cố định, dịch vụ bị động khó đáp ứng nhu cầu cá nhân hóa và thay đổi liên tục. Thay vì gắn thêm AI vào xe, hãng đảo ngược logic: lấy khả năng tự học, tự tiến hóa và thích ứng bối cảnh của AI làm điểm khởi đầu để định nghĩa kiến trúc xe, không gian, phần cứng và dịch vụ theo nhu cầu thực tế của người dùng.

Trải nghiệm “22 độ” là ví dụ điển hình: AI dựa trên mùa, khí hậu, môi trường trong xe, trang phục và số lượng người ngồi để tự điều chỉnh nhiệt độ, gió, ghế thông gió và cửa sổ. Cách này rời xa chuẩn thông số cứng nhắc, hướng tới dịch vụ tinh chỉnh theo từng người, từng hoàn cảnh. Ở tầng vận hành, AI được AIVA dùng để hỗ trợ văn phòng, nghiên cứu phát triển, sản xuất và tiếp thị, giúp loại bỏ việc lặp lại để con người tập trung vào sáng tạo và ra quyết định – điều hãng gọi là tạo ra “siêu cá nhân”. AI cũng giúp rút ngắn chu kỳ từ ý tưởng, kiểm chứng mô hình đến hiện thực hóa sản phẩm, phá bỏ rào cản giữa các bộ phận.

Hệ sinh thái Trùng Khánh – Seres – Volcengine – CATL giúp AIVA mở lối đi riêng

Theo Li Bo, thị trường Trung Quốc không thiếu những mẫu xe tiêu chuẩn hóa mà thiếu sản phẩm và hướng đi đổi mới phù hợp với kỷ nguyên AI. AIVA chọn dựa vào cụm công nghiệp xe năng lượng mới thông minh quy mô nghìn tỷ của Trùng Khánh để được hỗ trợ về chính sách, nhân tài và nền tảng sáng tạo; dựa vào hệ thống chế tạo cao cấp của Seres để bảo đảm chất lượng và an toàn; dựa vào nền tảng công nghệ của Volcengine để cung cấp AI cho tương tác thông minh và trải nghiệm theo tình huống; dựa vào CATL để bảo đảm sự ổn định năng lượng và độ tin cậy.

AIVA mô tả mô hình này là sự phối hợp giữa ba năng lực chế tạo – AI – năng lượng, giúp phá bỏ rào cản kỹ thuật của một công ty đơn lẻ, tạo thành cơ chế đồng sáng tạo cho ngành. Hãng cũng hé lộ hai động cơ lõi là vòng lặp công nghệ AI và nhu cầu thật của người dùng, cùng ba bánh đà gồm tổ chức AI nguyên bản, ô tô AI nguyên bản và chuỗi dịch vụ AI toàn trình. Ngoài ra, AIVA dự kiến mở công nghệ AI và năng lực tổ chức cho đối tác: bên trong dùng hệ thống AI agent để tối đa hiệu quả, bên ngoài chuyển giao công cụ AI và phương pháp số hóa cho nhà cung cấp, giúp các cửa hàng cuối cải thiện dịch vụ khách hàng và nâng cao hiệu quả vận hành.

Hướng đi dài hạn: tái lập logic tạo xe, không chỉ tạo một mẫu xe mới

Theo AIVA, giá trị cốt lõi của chiến lược này không nằm ở việc tạo ra một mẫu xe mới, mà là tái lập logic tạo xe, mô hình tổ chức và hệ sinh thái trong thời đại AI. Khi cuộc đua điện khí hóa dần khép lại, năng lực cạnh tranh của ngành ô tô dịch chuyển từ sản xuất phần cứng sang năng lực AI nguyên bản, dịch vụ theo kịch bản người dùng và khả năng hợp tác hệ sinh thái.

Với người tiêu dùng, tín hiệu đáng chú ý từ chiến lược của AIVA là ô tô trong tương lai có thể không còn được đánh giá qua thông số cấu hình, mà qua mức độ AI hiểu và thích ứng với từng người. Đây cũng là hướng mà hãng gọi là con đường “AI làm giàu công nghệ, hiện thực hóa kịch bản và tiến hóa liên tục” cho ngành ô tô thông minh Trung Quốc.

Theo China Economic Net

Ảnh: Stephen Leonardi / Pexels