Ngày 07/08/2026, nhóm nghiên cứu do Giáo sư Li Jinjin đứng đầu tại Đại học Giao thông Thượng Hải (Shanghai Jiao Tong University) công bố hợp tác với Công ty Lianhe Water để ứng dụng AI vật lý xử lý nước, nhằm giải quyết sự phức tạp của các bài toán trong lĩnh vực nước, mở ra hướng tiếp cận mới cho ngành quản lý tài nguyên nước.

AI vật lý xử lý nước là gì và vì sao nó 'giảm chiều' được bài toán?

AI vật lý (physics-informed AI) là một nhánh của trí tuệ nhân tạo kết hợp dữ liệu với các định luật vật lý như phương trình Navier-Stokes, bảo toàn khối lượng và năng lượng để xây dựng các mô hình dự đoán. Khác với các mô hình học máy truyền thống chỉ dựa trên dữ liệu, AI vật lý đưa các nguyên lý khoa học vào quá trình huấn luyện, từ đó 'giảm chiều' không gian tìm kiếm và giúp giải các bài toán phức tạp với ít dữ liệu hơn nhưng độ chính xác cao hơn.

Nước là một trong những hệ thống phức tạp nhất trong tự nhiên: dòng chảy rối, tương tác phi tuyến giữa lưu lượng, áp suất, nhiệt độ và mực nước cùng với sự biến đổi theo không gian - thời gian khiến các mô hình truyền thống khó mô phỏng chính xác. AI vật lý giúp giải quyết hạn chế này bằng cách kết hợp tri thức vật lý vào mạng nơ-ron, cho phép mô phỏng nhanh và chính xác hơn cho các hệ thống cấp thoát nước, dự báo lũ, hạn hán và quản lý tài nguyên nước ngầm.

Hợp tác Li Jinjin - Lianhe Water: tín hiệu cho ứng dụng thực tế

Theo thông tin được công bố, nhóm nghiên cứu của Giáo sư Li Jinjin thuộc Đại học Giao thông Thượng Hải 'lại ra tay' sau những nghiên cứu trước đó, lần này hợp tác cùng Công ty Lianhe Water, một doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nước. Sự kiện được đăng tải trên báo Jiefang Daily (Giải phóng Quân Báo Thượng Hải) với mốc thời gian 07/08/2026.

Chi tiết cụ thể về phạm vi hợp tác, công nghệ sử dụng và lộ trình triển khai chưa được công bố rộng rãi. Tuy nhiên, động thái này phản ánh xu hướng ngày càng nhiều tổ chức nghiên cứu và doanh nghiệp cùng bắt tay để đưa AI vật lý từ phòng thí nghiệm vào ứng dụng thực tế, đặc biệt trong các lĩnh vực hạ tầng quan trọng như cấp thoát nước, thủy lợi và phòng chống thiên tai.

Tiềm năng và ý nghĩa với Việt Nam

Việt Nam là quốc gia có mạng lưới sông ngòi dày đặc, thường xuyên chịu tác động của lũ lụt, hạn hán và xâm nhập mặn. Việc ứng dụng AI vật lý có thể mở ra những hướng mới trong dự báo, cảnh báo sớm và quản lý tài nguyên nước, giúp giảm thiểu rủi ro thiên tai và tối ưu hóa hoạt động của các hồ chứa, hệ thống thủy lợi.

Dù chưa có thông tin chính thức về việc chuyển giao công nghệ về Việt Nam, sự phát triển của lĩnh vực AI vật lý trên thế giới là tín hiệu đáng chú ý. Các nhà khoa học, doanh nghiệp trong nước có thể nghiên cứu, học hỏi để ứng dụng công nghệ này vào điều kiện cụ thể, hướng tới quản lý nước bền vững và chủ động ứng phó biến đổi khí hậu.

Theo Jiefang Daily

Ảnh: scoob_switzerland / Pixabay