Ngày 14/7/2026, 14 tổ chức nghiên cứu từ Nhật Bản, Mỹ và châu Âu chính thức hợp tác phát triển 'Physical AI' (AI vật lý), do Viện Khoa học Công nghiệp Tiên tiến Nhật Bản (AIST) dẫn dắt. Liên minh này hướng tới xây dựng mô hình nền tảng (foundation model) với quy mô 1 nghìn tỷ tham số, lớn nhất Nhật Bản, dự kiến hoàn thành vào năm 2027 và thương mại hóa vào năm 2030.

Liên minh 14 tổ chức gồm những ai?

Liên minh bao gồm các trường đại học hàng đầu Nhật Bản như Đại học Khoa học Tokyo, Đại học Osaka, Đại học Waseda, cùng các viện nghiên cứu và doanh nghiệp từ Mỹ và châu Âu. Kết quả nghiên cứu sẽ được ứng dụng vào phát triển AI tại Noetra, một công ty khởi nghiệp AI nội địa Nhật Bản. Noetra được thành lập với sự hậu thuẫn của SoftBank, cùng các cổ đông cốt lõi gồm NEC, Honda, Sony Group, cùng 44 công ty khác bao gồm ngân hàng lớn (megabank) và các tập đoàn thép.

Physical AI khác gì so với AI truyền thống?

Khác với các mô hình AI tạo sinh (generative AI) hiện nay vốn tập trung vào xử lý ngôn ngữ trong không gian số, Physical AI (AI vật lý) đảm nhận các nhiệm vụ tự động hóa trong thế giới thực. Cụ thể, nó có thể phát hiện bất thường trên dây chuyền sản xuất, điều khiển máy móc tự động tại công trường xây dựng, hoặc tối ưu hóa robot vận chuyển trong kho bãi. Mục tiêu là nâng cao khả năng của AI đa phương thức (multimodal AI) – tích hợp thông tin từ thị giác, âm thanh, xúc giác và các dữ liệu phi ngôn ngữ khác.

Lợi thế của Nhật Bản và hỗ trợ từ chính phủ

Nhật Bản sở hữu lợi thế lớn nhờ kho dữ liệu thực tế phong phú từ các nhà máy sản xuất – nơi có thể cung cấp dữ liệu vận hành thiết bị trực tiếp cho quá trình huấn luyện AI. Các nhà nghiên cứu nổi tiếng từ Mỹ và châu Âu đánh giá cao môi trường này và quyết định tham gia. Chính phủ Nhật Bản, thông qua Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp (METI), coi việc xây dựng nền tảng AI nội địa là ưu tiên quốc gia và đã cam kết hỗ trợ 387,3 tỷ yên (khoảng 2,7 tỷ USD) cho Noetra và AIST dưới dạng phí phát triển ủy thác.

Lộ trình và mục tiêu thương mại hóa

Noetra dự kiến hoàn thiện mô hình nền tảng vào năm 2027 và đạt thương mại hóa vào năm 2030. Mô hình này sẽ được mở cho các doanh nghiệp Nhật Bản sử dụng rộng rãi. Với sự hợp tác quốc tế và nguồn lực từ chính phủ, dự án kỳ vọng tạo ra một mô hình AI độc đáo, cạnh tranh với các đối thủ nước ngoài đang dẫn đầu trong lĩnh vực AI vật lý.

Ảnh: jarmoluk / Pixabay