Ngày 13/7/2026, Viện Kinh tế Kỹ thuật số thuộc Đại học Stanford (Mỹ) công bố tuyên bố mang tên "We Must Act Now: A Statement on AI's Transformation of the Economy" (Chúng ta phải hành động ngay: Tuyên bố về sự chuyển đổi kinh tế do AI). Tuyên bố ngắn gọn chỉ gồm 4 câu, nhưng thu hút sự chú ý lớn khi có hơn 200 nhà kinh tế và nhà nghiên cứu AI ký tên, trong đó 16 người là chủ nhân giải Nobel.

Nội dung chính của tuyên bố: AI có thể gây biến động kinh tế lớn hơn cách mạng công nghiệp

Tuyên bố nhấn mạnh: "AI có thể trở nên cực kỳ mạnh mẽ trong vòng 10 năm tới. Điều này có thể gây ra sự chuyển đổi kinh tế với quy mô lớn hơn cuộc cách mạng công nghiệp, nhưng trong khoảng thời gian ngắn hơn nhiều." Các tác giả chỉ ra cả rủi ro và cơ hội: "Nó có thể mang lại cả rủi ro như mất việc làm hàng loạt, lẫn cơ hội như cải thiện đáng kể mức sống."

Bốn nhà kinh tế đứng ra điều phối tuyên bố gồm: Giáo sư Erik Brynjolfsson (Giám đốc Viện Kinh tế Kỹ thuật số Stanford), Giáo sư Ajay Agrawal (Đại học Toronto), Giáo sư Anton Korinek (Đại học Virginia, đồng thời làm việc tại Anthropic), và ông Tom Cunningham (METR). Viện này trực thuộc HAI (Stanford Institute for Human-Centered AI).

Những người ký tên nổi bật: Từ Nobel kinh tế đến lãnh đạo công nghệ

Trong số các nhà kinh tế ký tên có những tên tuổi lớn: Daron Acemoglu (Nobel Kinh tế), Michael Spence, Joseph Stiglitz, Paul Krugman, và cựu Chủ tịch Fed Ben Bernanke. Từ giới công nghệ, tuyên bố có chữ ký của cựu CEO Google Eric Schmidt, đồng sáng lập LinkedIn Reid Hoffman, đồng sáng lập Yahoo Jerry Yang, CFO của OpenAI Sarah Friar, Jeff Dean (Google DeepMind), đồng sáng lập Anthropic Jack Clark, và Yann LeCun (Advanced Machine Intelligence Labs, Pháp).

Giáo sư Yoshua Bengio (Đại học Montreal), được mệnh danh là "cha đẻ của học sâu", cũng ký tên. Ông phát biểu riêng: "Chúng ta không thể để thị trường tự do mặc kệ rủi ro bỏ rơi phần lớn người dân. Thay vào đó, chúng ta phải đưa ra những lựa chọn có chủ đích, tập thể và dân chủ."

Lời kêu gọi hành động: Xây dựng thể chế và rào chắn bảo vệ

Tuyên bố kêu gọi các nhà kinh tế, nhà hoạch định chính sách và lãnh đạo công nghệ "xây dựng các động lực, rào chắn và thể chế cần thiết để định hướng AI bổ sung cho con người và mang lại lợi ích cho xã hội". Giáo sư Brynjolfsson nhấn mạnh: "Khả năng của AI đang tiến bộ nhanh hơn nhiều so với hiểu biết của chúng ta về tác động kinh tế của nó. Chúng ta phải hành động ngay để đảm bảo AI bổ sung cho con người, thay vì chỉ bắt chước họ, và mang lại thịnh vượng cho nhiều người, không chỉ một số ít."

Ảnh: FotoRieth / Pixabay