AI Google Earth vừa ra mắt tính năng tạo ảnh từ câu lệnh văn bản. Chuyên gia Henk van Ess của Digital Digging đã dùng nó tạo ảnh "người tị nạn gần biên giới Mexico" và "hố bom cạnh bệnh viện ở Gaza", cho thấy nguy cơ bị lạm dụng để lan truyền thông tin sai lệch.
Google cho biết tính năng AI tạo ảnh này đã được triển khai trên toàn cầu ở phiên bản web của Google Earth trong tuần này. Blog của hãng giới thiệu đây là công cụ hỗ trợ trực quan hóa các địa điểm lịch sử và dự án bất động sản, nhưng nhà báo của The Verge nhận định một số hình ảnh có thể đủ sức thuyết phục để lan truyền sai sự thật.
AI Google Earth hoạt động như thế nào?
Tính năng mới cho phép người dùng nhập một câu lệnh văn bản (text prompt) để tạo ra hình ảnh dựa trên dữ liệu không gian địa lý của Google Earth, bao gồm ảnh vệ tinh, ảnh hàng không và dữ liệu 3D. Mô hình AI đứng sau tính năng này có tên là Nano Banana, theo tuyên bố của Google.
Thay vì phải dựng ảnh thủ công, người dùng chỉ cần mô tả bằng chữ, hệ thống sẽ tự sinh ra khung cảnh chân thực. Điều này mở ra khả năng ứng dụng trong quy hoạch đô thị, giáo dục, du lịch, nhưng đồng thời cũng là "mảnh đất màu mỡ" cho các hành vi xuyên tạc thông tin.
Vì sao công cụ AI tạo ảnh trên Google Earth dễ bị lạm dụng?
Chuyên gia Henk van Ess của Digital Digging đã chứng minh điều này bằng cách tạo ra hai bức ảnh giả: một bức mô tả "người tị nạn gần biên giới Mexico" và một bức mô tả "hố bom gần bệnh viện ở Gaza". Cả hai đều sử dụng câu lệnh văn bản và dữ liệu Google Earth, cho thấy bất kỳ ai cũng có thể tạo ra hình ảnh có sức lan truyền.
Mặc dù Google có gắn hình mờ và áp dụng các hạn chế, nhưng việc loại bỏ hoặc bỏ qua hình mờ là điều hoàn toàn có thể. Digital Digging còn cho biết họ đã qua mặt được trình phát hiện AI của Hive bằng một video chỉnh sửa từ Google Earth. Điều này khiến công cụ trở thành nguồn deepfake (ảnh giả do AI tạo ra) tiềm năng, có thể được dùng để tung tin giả, gây hoang mang dư luận.
Google phản ứng ra sao và cách kiểm tra ảnh giả?
Google đã lên tiếng trước những hình ảnh AI bị chỉnh sửa này. Hãng cam kết: "Chúng tôi xử lý nghiêm túc vấn đề thông tin sai lệch – mọi hình ảnh tạo ra bằng Nano Banana trong Google Earth đều bao gồm hình mờ kỹ thuật số SynthID. Nếu ai đó không chắc chắn về một hình ảnh, họ có thể hỏi ứng dụng Gemini hoặc dùng Lens trong Search để xem ảnh có phải do AI tạo ra hay không."
Ngoài ra, chuyên gia van Ess đề xuất người dùng nên so sánh ảnh nghi ngờ với các nền tảng vệ tinh khác như Sentinel-2 hoặc Landsat. Việc kiểm tra dữ liệu quỹ đạo – như thời điểm chụp và vệ tinh nào chụp – cũng là cách hữu hiệu để phát hiện ảnh giả.
Bảng tổng hợp cách nhận diện ảnh AI từ Google Earth
| Phương pháp | Cách thực hiện |
|---|---|
| Hình mờ SynthID | Kiểm tra hình mờ kỹ thuật số do Google nhúng trong ảnh tạo ra từ Nano Banana. |
| Ứng dụng Gemini | Hỏi Gemini để xác minh ảnh có phải do AI tạo hay không. |
| Google Lens | Dùng Lens trong Google Search để tìm nguồn gốc và kiểm tra xem ảnh có xuất xứ AI. |
| Sentinel-2 / Landsat | So sánh với ảnh vệ tinh từ các nền tảng độc lập để đối chiếu. |
| Dữ liệu quỹ đạo | Kiểm tra thông tin như thời điểm chụp và tên vệ tinh để phát hiện bất thường. |
Ý nghĩa với người đọc Việt Nam
Google Earth là ứng dụng được sử dụng phổ biến tại Việt Nam, từ học tập, nghiên cứu đến giải trí. Việc tích hợp AI tạo ảnh có thể mang lại nhiều tiện ích, nhưng người dùng cần tỉnh táo trước những hình ảnh vệ tinh được đăng tải trên mạng xã hội.
Khi gặp một bức ảnh chụp từ trên cao gây sốc, hãy áp dụng các cách kiểm tra kể trên để tránh bị dẫn dắt bởi thông tin sai lệch. Việc trang bị kỹ năng nhận diện nội dung AI là cần thiết trong bối cảnh công nghệ tạo sinh phát triển nhanh như hiện nay.
Theo The Verge
Ảnh: Daniil Komov / Pexels
