Tại phiên đối thoại 'Kim Tước' của Liên hoan phim Quốc tế Thượng Hải lần thứ 28, Chủ tịch Quang Tuyền Media Vương Trường Điền và học giả Lưu Khánh đã có cuộc tranh luận sôi nổi về vai trò của AI trong điện ảnh. Cả hai đều đồng ý rằng con người vẫn là yếu tố quan trọng nhất, dù có những quan điểm khác biệt về mức độ ảnh hưởng của công nghệ.

AI chỉ là công cụ hay đã thay đổi bản chất con người?

Vương Trường Điền, người đứng đầu một trong những hãng phim lớn nhất Trung Quốc, coi AI là 'công cụ toàn diện nhất cho đến nay'. Ông cho rằng những thay đổi mang tính hệ thống trong ngành điện ảnh cần nhiều yếu tố như nhu cầu xã hội và mô hình kinh doanh, một công nghệ đơn lẻ khó tạo ra sóng lớn. 'Máy quay kỹ thuật số thay thế phim, phần mềm 3D thay thế 2D, chỉ là nâng cao hiệu quả, không thay đổi bản chất điện ảnh', ông khẳng định, 'trong một sản phẩm tổng hợp như phim, con người vẫn là trung tâm'.

Ngược lại, học giả Lưu Khánh phản bác rằng 'công nghệ không chỉ là công cụ', nó đã định hình ham muốn và thói quen của con người trước khi đạt được mục tiêu. Ông dẫn chứng từ thời Ai Cập cổ đại khi các Pharaoh cảnh giác với chữ viết, đến nay video ngắn đã phá vỡ thói quen đọc sách. 'Không có điện thoại, người ta cảm thấy mất hồn, đó là sự thay đổi cấu trúc do công nghệ', ông nói. Số liệu cho thấy phim ngắn đã chiếm 70% lưu lượng phát sóng, và nhiều phim sử dụng diễn viên AI, 'nó thay đổi toàn bộ hệ sinh thái, mô hình điện ảnh cổ điển đang bị hòa nhập vào một mô hình giải trí tương tác lớn hơn'.

AI có khả năng sáng tạo không?

Vương Trường Điền dựa vào kinh nghiệm thực tế để khẳng định AI hiện tại không có tính sáng tạo. Bộ phim 'Đảo của bạn' từng tuyên bố AI tham gia sâu, nhưng cuối cùng không có một khung hình AI nào được dùng. 'AI chỉ làm được phân cảnh và kho tư liệu, không vào được phim hoàn chỉnh. Trong tay các nhà sáng tạo đỉnh cao, sản phẩm của AI có mùi nhựa', ông ví von. Ông đưa ra lý thuyết 'đồ ăn chế biến sẵn': 'AI là bếp trung tâm sản xuất hàng loạt đồ ăn chế biến sẵn, đủ no, nhưng phim ảnh là vật chứa cảm xúc, là bữa tiệc tinh thần của con người, không nên bị công cụ thống trị'.

Tuy nhiên, Lưu Khánh nghi ngờ: 'AI cờ vây AlphaZero tự học từ luật chơi, đi những nước cờ con người không hiểu, đó có phải là sáng tạo không?' Ông chỉ ra cuộc khủng hoảng 'chủ thể tính' trong sáng tạo: 'Sinh viên dùng DeepSeek viết luận văn, giảng viên dùng AI chấm bài, cả quá trình con người như một trung gian. Khi AI có thể tùy chỉnh văn bản gần giống phong cách của bạn, bạn cần bốn tháng để sửa thứ nó tạo ra trong mười phút, xu hướng này sẽ đi về đâu trong thế hệ tiếp theo?'

Tìm lại chủ thể tính trong kỷ nguyên AI

Dù bất đồng, cả hai đều tìm thấy điểm chung. Vương Trường Điền đề xuất chiến lược doanh nghiệp: tìm kiếm 'siêu nhân' trong thời đại AI. 'Cảnh giới cao nhất không phải 'bạn khác biệt nhờ AI', mà là 'AI khác biệt nhờ bạn'', ông nhấn mạnh. 'Thứ đáng giá nhất trong tương lai là người có khả năng phán đoán, thẩm mỹ và tầm nhìn IP. Quang Tuyền Media vẫn tiếp tục tuyển người, để tìm 'siêu nhân' có thể điều khiển AI'.

Lưu Khánh từ góc độ triết học ủng hộ chủ nghĩa nhân văn này. Ông đề xuất con đường cứu rỗi 'dài, chậm, sâu': 'Những người sáng tạo vĩ đại cần tiếp xúc sâu sắc với thế giới, dừng lại, vuốt ve, suy nghĩ. Khi tôi lạc lối, tôi quay về mô hình Long slow deep. Bởi vì ngắn, nhanh, bằng phẳng sẽ dễ bị AI thay thế'.

Theo Thepaper

Ảnh: Tara Winstead / Pexels