Chuyên gia phân tích Mark Hulbert, trong một bài viết trên Marketwatch ngày 22/6, đã đưa ra cảnh báo rằng các đợt IPO quy mô lớn như SpaceX, OpenAI và Anthropic có thể kích hoạt một đợt suy thoái thị trường nghiêm trọng, với mức giảm gần 40%. Hulbert dẫn nghiên cứu của nhà kinh tế học Xavier Gabaix từ Đại học Harvard, cho rằng các IPO khổng lồ khiến các nhà đầu tư lớn rút tiền từ các cổ phiếu hiện có để mua cổ phiếu mới, gây ra hiệu ứng domino.

IPO khổng lồ rút cạn thanh khoản thị trường

Theo Hulbert, các IPO lớn như SpaceX (định giá 1,77 nghìn tỷ USD) và OpenAI (dự kiến định giá 1 nghìn tỷ USD) sẽ hút một lượng lớn vốn từ thị trường thứ cấp. Dan Ye, chuyên gia thị trường chứng khoán tại Đại học Johns Hopkins, giải thích: “Khi một công ty trị giá hàng tỷ USD ra mắt công chúng, số tiền mua cổ phiếu đó phải đến từ đâu đó. Các quỹ hưu trí, quỹ phòng hộ và nhà đầu tư cá nhân thường bán các khoản nắm giữ thanh khoản cao như Apple, Microsoft hoặc quỹ chỉ số S&P 500 để huy động vốn.” Số tiền này sau đó được chuyển cho công ty IPO để tài trợ cho các cụm máy tính hoặc nghiên cứu tên lửa, rút khỏi hệ sinh thái giao dịch thứ cấp. Ye ước tính tổng vốn huy động từ các đợt IPO lớn có thể vượt 200 tỷ USD, gây áp lực cấu trúc lên thanh khoản thị trường.

Tranh luận: Liệu IPO có đủ lớn để gây sụp đổ?

Tuy nhiên, một số chuyên gia khác cho rằng quy mô thị trường tổng thể quá lớn để các IPO đơn lẻ có thể gây ra sụp đổ. Robert R. Johnson, CEO của Economic Index Associates, chỉ ra rằng tổng vốn hóa thị trường chứng khoán Mỹ đầu năm 2026 là 79,4 nghìn tỷ USD, trong khi SpaceX huy động được 85,7 tỷ USD – một phần rất nhỏ so với tổng thể. Johnson nói: “IPO dù lớn nhưng chỉ là một phần nhỏ của thị trường Mỹ. Tuy nhiên, như mọi thứ liên quan đến Elon Musk, tác động của nó bị phóng đại.”

Nghiên cứu của Đại học Chicago năm 2023 cho thấy cứ mỗi USD đầu tư vào thị trường chứng khoán Mỹ, vốn hóa thị trường tăng thêm khoảng 5 USD. Điều ngược lại cũng có thể xảy ra: rút 1 USD có thể gây giảm vốn hóa tới 5 USD. Với mức rút 200 tỷ USD, con số giảm có thể lên tới 1 nghìn tỷ USD. Tuy nhiên, Ye lưu ý rằng thị trường hiện đại có các lực đối trọng như toàn cầu hóa và “dry powder” từ các quỹ đầu tư mạo hiểm, có thể làm giảm tác động.

Bài học lịch sử và lời khuyên cho nhà đầu tư

Ye nhấn mạnh rằng lịch sử từng chứng kiến các đợt IPO ồ ạt báo hiệu đỉnh của chu kỳ đầu cơ, như năm 1929 và đỉnh bong bóng dot-com năm 2000. Eugenia Mykuliak, Giám đốc điều hành B2PRIME Group, cho rằng hoạt động IPO mạnh mẽ có thể kéo dài vài tháng tới, nhưng về dài hạn, thị trường sẽ quay trở lại đánh giá các yếu tố cơ bản. “Liệu SpaceX có thể thực hiện thành công chiến lược tăng trưởng và biện minh cho định giá dài hạn hay không mới là câu hỏi quan trọng hơn,” Mykuliak nói.

Theo Yahoo Finance

Ảnh: Leeloo The First / Pexels