Ngày 29/7/2026, Mỹ công bố giải ngân 600 triệu USD cho Gavi, đồng thời chính thức cắt Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khỏi nguồn tài trợ của liên minh vaccine toàn cầu này. Quyết định được đưa ra trong bối cảnh căng thẳng kéo dài giữa Tổng thống Donald Trump và WHO.

Mỹ công bố giải ngân 600 triệu USD cho Gavi và cắt WHO

Trong một tuyên bố chung, Bộ Ngoại giao và Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Mỹ cho biết: “Hoa Kỳ cũng tái khẳng định sẽ không cung cấp ngân sách chính phủ cho Tổ chức Y tế Thế giới thông qua Gavi.” Tuyên bố cho biết động thái này phù hợp với chỉ thị của Tổng thống Donald Trump gửi Bộ trưởng Y tế Robert Kennedy Jr và Ngoại trưởng Marco Rubio, yêu cầu đàm phán cải cách với Gavi như một điều kiện để Mỹ tiếp tục hỗ trợ.

Thượng nghị sĩ Đảng Cộng hòa Susan Collins, người từng thúc đẩy khôi phục tài trợ cho chương trình toàn cầu nhằm mở rộng tiêm chủng, hoan nghênh quyết định này. Theo Bộ Ngoại giao, Gavi đã đồng ý hợp tác với hội đồng quản trị và các nước đối tác để thay thế vaccine chứa thủy ngân bằng các loại không chứa thủy ngân.

Mâu thuẫn lịch sử giữa Trump và WHO

Động thái mới nhất của chính quyền Trump nhằm vào WHO diễn ra sau nhiều năm thù địch. Năm 2020, Trump chỉ đạo tạm ngừng tài trợ cho WHO vì cách xử lý đại dịch COVID-19, cáo buộc WHO thúc đẩy “thông tin sai lệch” của Trung Quốc về virus, có thể dẫn đến bùng phát rộng hơn. Vào thời điểm đó, Mỹ là nhà tài trợ lớn nhất cho WHO, đóng góp hơn 400 triệu USD vào năm 2019, chiếm khoảng 15% ngân sách của tổ chức.

Tháng 1/2021, Tổng thống Joe Biden đã đảo ngược các quyết định của Trump, khôi phục tài trợ và ngừng tiến trình rút khỏi WHO. Tuy nhiên, vào ngày đầu tiên của nhiệm kỳ thứ hai, 20/1/2025, Trump tuyên bố Mỹ sẽ rút khỏi WHO và đình chỉ các khoản đóng góp. Các chuyên gia cho rằng các lệnh này dường như mang tính tư tưởng hơn là chiến lược.

Tác động tài chính đối với WHO

WHO được tài trợ bởi sự kết hợp giữa quỹ hoạt động cốt lõi do mỗi quốc gia thành viên đóng góp và các khoản đóng góp tự nguyện từ nhiều đối tác. Ngân sách của WHO vào khoảng 3,4 tỷ USD, chỉ bằng khoảng một phần ba ngân sách của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ, vốn nhận 9,3 tỷ USD tài trợ cốt lõi vào năm 2023.

Các quỹ của WHO hỗ trợ các chương trình phòng ngừa và điều trị bại liệt, lao, HIV, sốt rét, sởi và các bệnh khác, đặc biệt ở các nước gặp khó khăn trong chăm sóc sức khỏe nội địa. Tổ chức này cũng ứng phó với các trường hợp khẩn cấp về y tế tại các khu vực xung đột, bao gồm một phần Gaza, Sudan, Cộng hòa Dân chủ Congo và các nơi khác.

Theo Al Jazeera

Ảnh: Maksim Goncharenok / Pexels