Báo cáo thường niên năm 2025 của Cơ quan Đối ngoại EU (EEAS), công bố ngày 17/7/2026, cung cấp bằng chứng chi tiết rằng việc xây dựng khu định cư là một phần của dự án chính trị trung tâm, tích hợp của Israel, không chỉ đơn thuần là mở rộng nhân khẩu. Dự án này kết hợp xây dựng khu định cư, hợp pháp hóa các tiền đồn, tịch thu đất đai, bạo lực của người định cư và thay đổi hệ thống quản trị, tạo ra một lộ trình tăng tốc hướng tới thôn tính trên thực tế và làm xói mòn thêm triển vọng về một nhà nước Palestine khả thi.

54 khu định cư mới và 63.311 đơn vị nhà ở trong năm 2025

Theo EEAS, trong năm 2025, chính phủ Israel đã phê duyệt 54 khu định cư chính thức mới ở Bờ Tây bị chiếm đóng (không bao gồm Đông Jerusalem), một con số chưa từng có trong một năm, và thành lập 86 tiền đồn định cư mới, trong đó có 58 tiền đồn nông nghiệp và chăn thả. Báo cáo cũng ghi nhận kế hoạch cho 63.311 đơn vị nhà ở định cư, trong đó 27.941 đơn vị ở Bờ Tây và 35.370 đơn vị thuộc 56 kế hoạch ở Đông Jerusalem, gấp đôi kỷ lục trước đó vào năm 2023 và tăng vọt so với năm 2018 khi chỉ có 11.513 đơn vị được triển khai.

EEAS nhận định, kết quả hợp lý của dự án này là sự chia cắt Bờ Tây, cắt đứt phần phía bắc và phía nam, và cô lập Đông Jerusalem khỏi phần còn lại của lãnh thổ Palestine. Các cộng đồng Palestine sẽ bị giam hãm trong các vùng đất bị bao vây, khiến việc thành lập một nhà nước Palestine trở nên khó khả thi. Số lượng người định cư ở Bờ Tây và Đông Jerusalem đang tiến gần tới 800.000 người, một khối lượng tới hạn được tích hợp thông qua cơ sở hạ tầng rộng khắp vào kiến trúc thể chế của sự chiếm đóng Israel.

Phản ứng của châu Âu: Các biện pháp hạn chế nhưng chưa đủ mạnh

Phản ứng của châu Âu trước những sự thật này được đánh giá là không tương xứng với quy mô hành động của Israel. Ngày 28/5/2026, EU áp đặt lệnh trừng phạt đối với bốn thực thể và ba cá nhân trong số những người định cư và tổ chức hỗ trợ họ, bao gồm đóng băng tài sản, cấm cung cấp nguồn lực kinh tế cho họ và cấm đi lại. Ngày 13/7/2026, các bộ trưởng ngoại giao EU đã thảo luận về các lựa chọn tiếp theo để hạn chế thương mại với các khu định cư, bao gồm lệnh cấm toàn bộ hoặc một phần đối với hàng nhập khẩu từ khu định cư, cấp phép xuất khẩu chặt chẽ hơn và có thể áp thuế quan. Kaja Kallas thừa nhận chính sách phân biệt đối xử hiện tại, vốn coi các khu định cư khác với lãnh thổ Israel, đã thất bại trong việc hạn chế thương mại với chúng do việc thực thi khác nhau giữa các quốc gia thành viên.

Ở cấp quốc gia, Ireland đã ban hành luật ngày 23/7/2026 cấm nhập khẩu hàng hóa từ các khu định cư Israel. Tại Bỉ, chính phủ đã phê duyệt một sắc lệnh hoàng gia dự thảo ngày 18/7/2026, đưa hàng hóa từ các khu định cư vào một chế độ đặc biệt về giấy phép, giám sát và xử phạt. Hà Lan đã ban hành quyết định trừng phạt kinh tế ngày 21/7/2026, nhắm vào hàng hóa từ các khu định cư Israel, có hiệu lực từ ngày 22/9/2026.

Áp lực từ công chúng và sáng kiến công dân châu Âu

Áp lực từ công chúng châu Âu đã thể hiện qua hơn 50.000 cuộc biểu tình và sự kiện tại hơn 25 quốc gia Tây Âu và khoảng 800 thành phố. Sáng kiến Công dân châu Âu (ECI) số 2025/000005, kêu gọi đình chỉ hoàn toàn Hiệp định Liên kết EU-Israel, đã thu thập được khoảng 1,3 triệu chữ ký từ công dân EU, đáp ứng ngưỡng quốc gia tại 14 quốc gia thành viên, gấp đôi yêu cầu tối thiểu là 7. Những người ký tên yêu cầu một bước đi chính trị và kinh tế cụ thể, không chỉ là một tuyên bố lên án mơ hồ.

EU có nhiều công cụ mạnh mẽ hơn để sử dụng, như áp đặt lệnh cấm thương mại thống nhất với các khu định cư, mở rộng trừng phạt đối với những người tài trợ và bảo vệ các tiền đồn, cấm các công ty tiếp tay cho hoạt động định cư tiếp cận thị trường EU, và điều kiện hóa các đặc quyền của Israel dựa trên các tiêu chí rõ ràng về việc ngừng mở rộng khu định cư. Kallas cho biết ý kiến pháp lý của Hội đồng EU cho phép các biện pháp liên quan đến thương mại được thông qua bằng đa số đủ điều kiện, và EU có thể hành động nếu có ý chí chính trị.

Trách nhiệm song song của Palestine

Cuộc khủng hoảng uy tín của châu Âu không làm giảm trách nhiệm của các chủ thể chính trị Palestine. Mục tiêu quốc gia của Palestine không chỉ dừng lại ở các khu định cư mà là chấm dứt hoàn toàn sự chiếm đóng. Tuy nhiên, các khu định cư là một vấn đề cụ thể mà lập trường chính thức của EU mang lại cơ hội cho áp lực hiệu quả của Palestine. Hội nghị người Palestine tại châu Âu ước tính có ít nhất 800.000 người Palestine sống trên khắp lục địa này. Việc tái thiết Tổ chức Giải phóng Palestine, tổ chức bầu cử thực sự cho Hội đồng Quốc gia Palestine, và đổi mới nhiệm vụ chính trị là những vấn đề nội bộ nhưng liên quan trực tiếp đến khả năng tạo ra một lãnh đạo hợp pháp, đại diện của người Palestine.

Theo Al Jazeera

Ảnh: Alexas_Fotos / Pixabay