Hơn 24 bang do Rhode Island dẫn đầu đã đệ đơn kiện chính quyền Trump vào ngày 23/7, cáo buộc chính quyền ép các bang phải thay đổi hệ thống bầu cử và hợp tác thực thi nhập cư để nhận hàng tỷ USD tài trợ thiên tai liên bang. Vụ kiện được nộp tại Rhode Island, nhắm vào các chính sách của Cơ quan Quản lý Khẩn cấp Liên bang (FEMA) và Bộ An ninh Nội địa (DHS).

Nội dung vụ kiện: Điều kiện gây tranh cãi

Theo đơn kiện, chính quyền Trump yêu cầu các bang thay đổi hệ thống bầu cử, chuyển sang hệ thống phiếu giấy, thực hiện kiểm toán thủ công hệ thống bỏ phiếu, đối chiếu cử tri và xác minh quyền công dân của mọi cử tri đã đăng ký. Ngoài ra, các bang phải hỗ trợ DHS thực thi nhập cư. Nếu không tuân thủ, các bang có nguy cơ mất ít nhất 20% tài trợ từ Chương trình Tài trợ An ninh Nội địa, vốn dùng để bảo vệ người dân khỏi tấn công mạng và khủng bố.

Các điều kiện cũng cho phép DHS chấm dứt tài trợ bất cứ lúc nào vì bất kỳ lý do gì. Các bang cho rằng việc đặt điều kiện lên khoản tài trợ do Quốc hội phân bổ vi phạm Đạo luật Thủ tục Hành chính và điều khoản chi tiêu của Hiến pháp Mỹ.

Phản ứng từ các bên

Tổng chưởng lý Rhode Island Peter Neronha tuyên bố: “Một lần nữa, chính quyền Trump đe dọa gây nguy hiểm cho an toàn công cộng bằng cách giữ lại hàng tỷ USD tài trợ quan trọng một cách bất hợp pháp, và một lần nữa, họ sẽ không thoát được.” Ông cáo buộc chính quyền dùng an toàn của người Mỹ làm “con tin” để bắt nạt các bang từ bỏ quyền hiến định.

Thống đốc Pennsylvania Josh Shapiro, một trong các nguyên đơn, cho biết: “Chính quyền Trump đang giữ tài trợ quan trọng cho an ninh nội địa và ứng phó thiên tai làm con tin trong nỗ lực mới nhất nhằm kiểm soát bầu cử của chúng ta và duy trì các thuyết âm mưu vô căn cứ.”

Ngược lại, người phát ngôn của FEMA gọi vụ kiện là “phản đối đảng phái” và cho rằng các chính trị gia cánh tả phản đối các biện pháp bảo vệ an ninh bầu cử. Họ khẳng định: “An ninh bầu cử là an ninh quốc gia, và bảo vệ cơ sở hạ tầng quan trọng vẫn là ưu tiên hàng đầu của chính quyền Trump.”

Bối cảnh và tiền lệ pháp lý

Đây là một trong nhiều vụ kiện thách thức chiến lược của chính quyền Trump nhằm gây sức ép với các bang do đảng Dân chủ lãnh đạo để tuân thủ các ưu tiên của mình nhằm nhận hàng tỷ USD tài trợ liên bang. Chiến lược này từng được áp dụng với tài trợ giáo dục, trợ cấp bạo lực gia đình và tài trợ đường cao tốc.

Các tòa án đã nhiều lần phán quyết chiến lược này là bất hợp pháp và vi hiến. Một phán quyết năm ngoái đã cấm chính quyền đặt điều kiện lên tài trợ FEMA khác, và một phán quyết năm nay đã ngăn chặn việc chuyển hướng tài trợ DHS khỏi các bang không ủng hộ chương trình nghị sự của chính quyền.

Thẩm phán John McConnell Jr. từng viết: “Các bang đối mặt với nguy cơ mất hàng tỷ USD tài trợ liên bang, bị buộc từ bỏ quyền tự quyết về cách sử dụng cảnh sát, có nguy cơ mất lòng tin giữa cơ quan thực thi pháp luật địa phương và cộng đồng nhập cư, và phải thu hẹp hoặc hủy bỏ các dự án giao thông đang triển khai.”

Vụ kiện mới nhất cho rằng chính quyền đang cố áp dụng một số điều kiện tương tự lên tài trợ năm 2026, sau khi thất bại với tài trợ năm ngoái. Kể từ khi thua cuộc bầu cử tổng thống năm 2020 trước đảng Dân chủ Joe Biden, Trump đã vô căn cứ cho rằng bỏ phiếu qua thư đầy gian lận và mở cuộc điều tra liên bang về cuộc bỏ phiếu năm đó, bất chấp các cuộc kiểm toán và điều tra lặp đi lặp lại, kể cả do đảng Cộng hòa tiến hành, đều kết luận không có gian lận lan rộng. Trump cũng từng nói muốn “tiếp quản” việc quản lý bầu cử tại các khu vực do đảng Dân chủ kiểm soát.

Theo AP News

Ảnh: ArtTower / Pixabay