Ngày 7/7/2026, Hamas chính thức thông báo giải tán bộ máy chính quyền tại Dải Gaza và chuyển giao quyền lực cho Ủy ban Quốc gia Quản lý Gaza (NCAG) – một cơ quan kỹ trị do Palestine lãnh đạo, được thành lập theo Nghị quyết 2803 của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc hồi tháng 1/2026. Động thái này diễn ra trong bối cảnh tiến trình hòa bình do Mỹ hậu thuẫn bị đình trệ và các cuộc không kích của Israel vẫn tiếp diễn.

Hamas chuyển giao quyền lực như thế nào?

Phát biểu tại bệnh viện Al-Aqsa ở Deir el-Balah, trung tâm Gaza, ông Ismail al-Thawabta – Tổng giám đốc Văn phòng Truyền thông Chính phủ – cho biết người đứng đầu cơ quan hành chính của Hamas, Mohammed al-Farra, đã từ chức và Hamas sẽ chuyển giao quyền lực cho NCAG. Chỉ những nhân viên kỹ thuật và chuyên môn mới ở lại để duy trì hoạt động hàng ngày. Hamas kêu gọi các bên liên quan nhanh chóng tạo điều kiện để NCAG vào Gaza và đảm nhận nhiệm vụ.

NCAG là gì và ai lãnh đạo?

NCAG là cơ quan chuyển tiếp do các chuyên gia kỹ trị Palestine lãnh đạo, bao gồm Quyền Cao ủy Ali Abdel Hamid Shaath, được coi là trung lập và phi đảng phái. Ủy ban này báo cáo lên Cao ủy thuộc Hội đồng Hòa bình của Tổng thống Trump và Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc. Chính quyền Palestine (PA) – hiện kiểm soát Bờ Tây – dự kiến sẽ tiếp quản vào năm 2027. Nhiệm vụ của NCAG chủ yếu là các vấn đề dân sự: khôi phục y tế, giáo dục, cấp nước và duy trì an ninh trật tự thông qua lực lượng cảnh sát thống nhất. Tuy nhiên, Israel vẫn chưa cho phép các thành viên NCAG vào Gaza; ủy ban tạm thời đặt trụ sở tại Cairo.

Hamas có giải giáp vũ khí không?

Trong tuyên bố, Hamas không đề cập rõ đến việc giải giáp, nhưng cho biết sẵn sàng bàn giao an ninh trong quá trình chuyển tiếp. Israel và Mỹ nhiều lần yêu cầu Hamas giải giáp trước khi bước vào giai đoạn hai của tiến trình hòa bình. Ngoại trưởng Israel Gideon Saar gọi động thái này là “một trò lừa”, cho rằng Hamas muốn áp dụng “mô hình Hezbollah” tại Gaza: chính quyền k� trị lo rác thải và dịch vụ đô thị, trong khi Hamas vẫn là lực lượng quân sự thống trị. Israel khẳng định yêu cầu thực hiện đầy đủ kế hoạch Trump, với nguyên tắc cốt lõi là giải giáp Hamas và phi quân sự hóa hoàn toàn Dải Gaza.

Tại sao Hamas hành động lúc này?

Theo chuyên gia phân tích Muhammad Shehada (Hội đồng Quan hệ Đối ngoại châu Âu), Hamas muốn chứng tỏ với Tổng thống Trump rằng Israel là bên cản trở kế hoạch hòa bình 20 điểm, đồng thời ngăn chặn kế hoạch “New Rafah” của Israel – chỉ cho phép chính quyền tương lai hoạt động trong một phần nhỏ của Gaza. Hồi tháng 5, đại diện cấp cao của Trump tại Gaza, Nickolay Mladenov, đã đổ lỗi cho Hamas làm chậm tiến trình hòa bình. Đáp lại, Hội đồng Hòa bình của Trump tuyên bố sẽ đánh giá dựa trên hành động, không phải lời hứa, và nhấn mạnh nguyên tắc “một chính quyền, một luật pháp, một vũ khí”.

Hiện trạng ngừng bắn và tiến trình hòa bình

Kể từ khi lệnh ngừng bắn do Mỹ làm trung gian được ký kết vào tháng 10/2025, các cuộc đàm phán về giai đoạn hai – yêu cầu Hamas giải giáp và tái thiết Gaza – vẫn bế tắc. Hamas cáo buộc Israel không thực hiện đầy đủ giai đoạn một, bao gồm việc cho phép đủ viện trợ nhân đạo, cho phép người Palestine trở về nhà và rút quân khỏi Gaza. Các cuộc không kích của Israel vẫn tiếp diễn gần như hàng ngày, khiến ít nhất 1.005 người thiệt mạng kể từ khi ngừng bắn, nâng tổng số người chết lên 73.098 kể từ tháng 10/2023. Israel hiện kiểm soát khoảng 70% Dải Gaza, dồn người Palestine vào các khu vực nhỏ bé, chật chội.

Theo Al Jazeera

Ảnh: Hosny salah / Pexels