Trong khi phái đoàn Hamas đàm phán với các nhà hòa giải tại Cairo, các cuộc thảo luận về giai đoạn hành chính tiếp theo của Gaza cũng đang diễn ra tại thành phố nghỉ dưỡng ven biển Ayia Napa, Cyprus. Đại diện của Hội đồng Hòa bình do Mỹ dẫn đầu – đứng đầu là các nhân vật quốc tế nổi bật như cựu Thủ tướng Anh Tony Blair và cựu đặc phái viên Liên Hợp Quốc Nickolay Mladenov – đang nhóm họp để vạch ra lộ trình cho vùng đất bị tàn phá này. Mục tiêu chính là cô lập Hamas khỏi người dân Palestine và các nguồn lực thông qua việc thực thi Điều 17 trong kế hoạch của Tổng thống Mỹ Donald Trump nhằm kết thúc cuộc chiến diệt chủng của Israel ở Gaza, nơi đã cướp đi sinh mạng của hơn 73.000 người Palestine. Tuy nhiên, sáng kiến này đang chịu sức ép nặng nề từ khủng hoảng tài chính, bế tắc chính trị Israel và tranh cãi pháp lý.

Điều 17 và 'chiến thuật gọng kìm'

Điều 17 của kế hoạch Trump mở đường cho cái mà các quan chức mô tả là 'tái thiết tạm thời' tại các khu vực được chỉ định là không có sự kiểm soát của Hamas. Thay vì đổ bê tông xây dựng vĩnh viễn, kế hoạch hình thành việc lắp đặt các cấu trúc tạm thời và cung cấp dịch vụ y tế cho dân thường định cư tại các khu vực đó. Theo báo Israel Hayom, Hội đồng Hòa bình – tổ chức do Trump thành lập sau lệnh ngừng bắn tháng 10 ở Gaza – dự kiến khởi động một dự án thí điểm trong vòng vài tuần tại một khu vực 'không có Hamas' là Tal as-Sultan gần Rafah. Kế hoạch nhằm thiết lập các khu nhà ở nhân đạo cho dân thường 'không vũ trang', dưới sự giám sát của một lực lượng ổn định đa quốc gia đóng tại Camp Amitai trên biên giới. Các lực lượng đa quốc gia này sẽ chỉ được trang bị dùi cui để duy trì trật tự công cộng, trong khi quân đội Israel củng cố sự hiện diện phía sau 'Đường Vàng', phân cách các khu vực Gaza do Israel kiểm soát với các khu vực bên ngoài. Chiến lược này cho phép quân đội Israel – với sự hỗ trợ của Hội đồng Hòa bình – chỉ cho phép tái thiết diễn ra tại các khu vực dưới sự kiểm soát của họ. Bằng cách định hướng tái thiết, phân phối viện trợ và nơi trú ẩn dân sự đến các khu vực ngoài tầm kiểm soát của Hamas, người Palestine ở Gaza có thể ngày càng di dời đến các khu vực đó, cuối cùng khiến Hamas 'không còn người, không còn đất, không còn tài nguyên'.

Phản đối từ Israel và cảnh báo 'chiếm đóng thực dân'

Tuy nhiên, kế hoạch vấp phải sự phản đối gay gắt từ trong nội bộ Israel. 'Diễn đàn Phong bì Israel', đại diện cho cư dân các khu định cư giáp Gaza, cảnh báo rằng việc thực thi Điều 17 là một canh bạc chiến lược lớn. Diễn đàn cho rằng bất kỳ 'tái thiết' nào – dù là cấu trúc tạm thời – trước khi Hamas bị đánh bại hoàn toàn về quân sự và chính trị là một sai lầm chiến lược, tạo cơ hội cho nhóm này lấy lại sức, xây dựng lại mạng lưới đường hầm và tuyển mộ chiến binh. Họ khẳng định các nỗ lực 'kỹ thuật ý thức' trong quá khứ nhằm tách người dân Gaza khỏi Hamas đã thất bại, cảnh báo rằng chính quyền dân sự quốc tế sẽ chỉ kéo dài mối đe dọa an ninh đối với các cộng đồng biên giới Israel. Các cuộc họp của Hội đồng Hòa bình tại Cyprus cũng bị lu mờ bởi một dự thảo nghị quyết bị rò rỉ do The Guardian công bố, tiết lộ rằng cơ quan này đang tìm kiếm quyền miễn trừ pháp lý rộng rãi cho các thành viên, lực lượng và nhà thầu của mình, bảo vệ họ khỏi bị truy tố tại các tòa án Gaza. Tài liệu cũng được cho là vạch ra các nỗ lực tịch thu các cơ sở và tài sản công cộng bên trong Gaza mà không bồi thường. Một quan chức Hội đồng Hòa bình nhanh chóng bác bỏ thông tin rò rỉ là sai lệch, nhưng những tiết lộ này đã gây ra báo động. Mohanad Mustafa, một chuyên gia về các vấn đề Israel, cảnh báo rằng nếu tài liệu là xác thực, nó biến Hội đồng Hòa bình thành một 'chính quyền chiếm đóng thực dân' thay vì một cơ quan quản lý cứu trợ và tái thiết. 'Điều này có nghĩa là mọi vi phạm pháp luật, hành vi hình sự hoặc tham nhũng tài chính do các thành viên Hội đồng Hòa bình gây ra sẽ hoàn toàn được miễn trừ pháp lý', Mustafa nói với Al Jazeera, đồng thời cho biết việc tịch thu các cơ sở công cộng không có cơ sở pháp lý vi phạm cả luật địa phương và quốc tế.

Khủng hoảng tài chính và quyền phủ quyết của Israel

Ít thông tin được biết về những gì đang được thảo luận sau cánh cửa đóng kín tại Ayia Napa. Phóng viên Al Jazeera tại Cyprus, Mohammed al-Madhoun, đưa tin các cuộc họp của Hội đồng Hòa bình được bao phủ trong bí mật đến mức ngay cả địa điểm chính xác cũng không được tiết lộ. Và có rất ít dấu hiệu tiến triển cho kế hoạch của Hội đồng Hòa bình tại Gaza, với sự phát triển duy nhất có thể thấy là việc công bố hình ảnh các xe dành cho Lực lượng Ổn định Quốc tế đến gần cửa khẩu Karem Abu Salem (còn gọi là Kerem Shalom ở Israel). Đằng sau hậu trường, Hội đồng Hòa bình đang vật lộn để giải quyết hai trở ngại lớn: Các nhà tài trợ đã rút lại 17 tỷ USD cam kết trong một hội nghị tài trợ vào tháng 2, phần lớn do hậu quả kinh tế từ cuộc chiến tranh khu vực gần đây với Iran. Nếu không có các quỹ này, ủy ban kỹ trị Palestine chịu trách nhiệm quản lý hành chính hàng ngày của Gaza không thể hoạt động. Hội đồng Hòa bình cũng đã áp dụng câu chuyện của Israel về việc thực hiện kế hoạch. Israel thẳng thừng từ chối cho phép ủy ban kỹ trị vào Gaza, mở cửa khẩu biên giới hoặc bắt đầu tái thiết cho đến khi Hamas hoàn toàn bị giải giáp – thậm chí đến cả quân phục của họ. Mustafa, chuyên gia về các vấn đề Israel, lưu ý rằng Israel đang tích cực cản trở kế hoạch, mở rộng chiếm đóng để bao phủ hơn 50% Gaza như quy định trong giai đoạn đầu của thỏa thuận ngừng bắn. Đối với Hamas, ý định của Hội đồng Hòa bình bị nhìn với sự nghi ngờ sâu sắc. Nhà phân tích chính trị Palestine Ahmed al-Tanani giải thích với Al Jazeera rằng Hamas nhận ra các nỗ lực của Israel nhằm khai thác các văn bản mơ hồ của thỏa thuận ngừng bắn và đang yêu cầu các nhà hòa giải cung cấp các đảm bảo thực sự để ngăn các dự án nhân đạo biến thành 'vỏ bọc cho diệt chủng'. Mohammad Mansour đã đóng góp cho báo cáo này.

Theo Al Jazeera

Ảnh: RDNE Stock project / Pexels