Hai anh em mất tích ở Gaza: Gia đình Abdel Aal giằng co giữa hy vọng và đau đớn

Hơn một năm sau khi Othman (nay 17 tuổi) và Sami (13 tuổi) Abdel Aal mất tích ở Gaza, gia đình họ vẫn chưa có câu trả lời chính thức. Hai anh em rời nhà sáng 29/6/2025 để đến điểm phân phát viện trợ gần cái gọi là hành lang Netzarim và không bao giờ trở về.

Ashjan Abdel Aal, 36 tuổi, mẹ của hai cậu bé, kể lần cuối nhìn thấy các con: Othman và Sami nói sẽ tới điểm phát viện trợ, hứa mang kẹo về cho em gái Emarat, 6 tuổi. Ashjan cũng nghe rằng họ có thể ghé qua căn nhà cũ của gia đình ở khu Shujayea, phía đông Gaza City, để lấy đôi giày cho mẹ. Hai anh em không bao giờ quay lại.

Gia đình Abdel Aal là một trong hàng nghìn gia đình phải rời bỏ nhà cửa trong cuộc chiến tại Dải Gaza, nơi giới chức y tế cho biết hơn 73.340 người đã thiệt mạng và phần lớn lãnh thổ bị bao vây, oanh tạc, chỉ còn đổ nát. Từ tháng 4/2025, Ashjan, chồng Rafaat (41 tuổi) và các con tìm nơi trú ẩn tại nhà một người thân ở Gaza City, trong bối cảnh đói kém, giá cả tăng vọt và thiếu hụt nhu yếu phẩm buộc nhiều người phải liều lĩnh đi tìm thức ăn.

“Người dân hoặc quay lại những khu vực nguy hiểm, hoặc đến các điểm phân phát viện trợ vì không còn lựa chọn nào khác”, Rafaat nói. Hôm hai con rời đi, anh đang ở khu vực phân phát viện trợ do Mỹ hậu thuẫn gần Zikim, phía bắc Gaza. Sau một ngày rưỡi, anh trở về và được vợ báo tin hai con chưa về; anh lùng sục bệnh viện, nơi trú ẩn và hỏi thăm người thân nhưng không thấy dấu vết.

Theo số liệu Liên Hợp Quốc công bố ngày 1/8/2025, ít nhất 1.373 người Palestine đã thiệt mạng khi tìm kiếm thức ăn kể từ cuối tháng 5/2025, trong đó 859 người gần các điểm phát viện trợ và 514 người dọc theo tuyến đường của đoàn xe chở lương thực. Điều này cho thấy cảnh ngộ đầy rủi ro của những người phải đi tìm viện trợ như Othman và Sami.

Hai anh em mất tích ở Gaza và chuỗi thông tin chưa được xác nhận

Hơn một tháng sau ngày mất tích, một người dân Shujayea cho gia đình biết đã nhìn thấy bốn thi thể gần nhà cũ của họ; hai thi thể đã được nhận dạng, hai thi thể còn lại chưa được xác định. Rafaat nói mô tả nhận được giống với các con anh, nhưng gia đình không thể xác nhận đó là Sami và Othman.

Hai ngày sau, một người thân gửi ảnh một thi thể không xác định tại bệnh viện al-Ahli Arab, nói rằng trông giống Othman. “Thoạt nhìn, tôi bị sốc nặng. Tôi nói đây là con trai Othman của tôi với mức chắc chắn 90%. Tôi đến bệnh viện, nhưng khi nhìn thấy thi thể, đó không phải con tôi”, Rafaat nhớ lại.

Tháng 10/2025, sau khi Israel và phong trào Hamas của Palestine đạt thỏa thuận ngừng bắn, Rafaat tiếp cận được khu vực gần nhà cũ ở Shujayea. Anh chỉ thấy sự tàn phá: “Có một mảnh tên lửa, nhiều mảnh vỡ và một mẩu xương nhỏ”. Sau đó, khu vực này nằm sau cái gọi là Đường Vàng (Yellow Line) đánh dấu vùng kiểm soát của Israel bên trong Gaza, và gia đình không thể tiếp cận.

Việc tìm kiếm được tiếp tục qua Ủy ban Chữ thập đỏ Quốc tế (ICRC) và các tổ chức nhân quyền, nhưng không có thông tin nào được xác nhận. Có những lúc Rafaat muốn ra cơ quan hộ tịch xin giấy chứng tử cho các con, nhưng không thể vì không có nhân chứng hoặc đủ bằng chứng xác nhận họ đã chết.

Đến tháng 5/2026, một nguồn tin mới thắp lên hy vọng. Em trai vợ của Rafaat gọi điện nói rằng một luật sư từ bên trong Israel (vùng đất năm 1948), tự giới thiệu là người theo dõi các vụ người mất tích cùng các tổ chức nhân quyền và Hội Chữ thập đỏ, khẳng định hai cậu bé còn sống và bị giam tại nhà tù Ofer và Naqab của Israel. Ashjan kể khoảnh khắc ấy: “Chồng tôi báo tin, chúng tôi ôm nhau khóc rất nhiều. Chúng tôi khóc vì nghĩ có lẽ chúng sẽ trở về”. Tuy nhiên, thông tin không bao giờ được xác nhận chính thức; gia đình cố liên lạc lại với luật sư nhưng không nhận được phản hồi, và Al Jazeera cũng thử gọi nhưng các số điện thoại gia đình cung cấp không hoạt động.

Ashjan mô tả Othman là thiếu niên mắc chứng rối loạn phổ tự kỷ, thường là người nhận ra nỗi buồn của mẹ trước mọi người và tìm cách an ủi bà. Vì lòng tốt của anh, Sami rất gắn bó và đi theo anh khắp nơi. Rafaat cố kìm nước mắt khi nghe vợ nhắc về các con; anh nói hai cậu bé từng cố đi tìm viện trợ để mang thức ăn về nhà dù anh phản đối. “Từ khi chúng rời đi, tôi cảm thấy mình sống trong một vòng lặp không bao giờ kết thúc. Tôi không thể bước tiếp, và cũng không thể ngừng nghĩ về điều gì đã xảy ra với chúng”, anh nói.

Hàng nghìn gia đình Gaza mắc kẹt trong vòng xoáy không lời đáp

Câu chuyện của gia đình Abdel Aal phản ánh nỗi khổ của nhiều gia đình Gaza đang tìm kiếm người thân mất tích giữa sự thiếu hụt thông tin xác nhận và tin đồn trái chiều. Văn phòng Truyền thông Chính phủ Gaza ước tính khoảng 11.200 người vẫn mất tích trên toàn lãnh thổ, gồm những người được cho là bị chôn vùi dưới đống đổ nát và những người chưa rõ tung tích.

Nada Abu Aita, giám đốc Trung tâm Palestine về Người Mất tích và Bị Cưỡng bức Mất tích, cho rằng một trong những thách thức lớn nhất là “sự đa dạng của các nguồn tin”. Trung tâm hoạt động bằng cách liên hệ với gia đình, thu thập chi tiết về các vụ mất tích và ghi lại hoàn cảnh của từng trường hợp.

Theo Abu Aita, sự không chắc chắn khiến các gia đình dễ bị tổn thương trước thông tin từ những nguồn không chính thức, nhất là khi các nguồn này gợi ra khả năng tìm thấy người thân. Trung tâm nhận được nhiều báo cáo về việc những người tự xưng là luật sư hoặc đại diện tổ chức nói rằng người thân của họ đang bị giam trong các nhà tù Israel; sau khi kiểm tra, trung tâm phát hiện một số tổ chức không tồn tại và một số tên tuổi có vẻ bịa đặt.

“Chúng tôi không thể ép các gia đình tin hay bác bỏ thông tin này. Trong nhiều trường hợp, họ chọn tin những báo cáo mà trung tâm phân loại là gây hiểu lầm, vì họ muốn giữ bất kỳ hy vọng nào có thể đưa con trai họ trở về”, Abu Aita nói, đồng thời cho rằng việc thiếu danh sách chính thức đầy đủ về người bị giam giữ khiến tình hình càng khó khăn.

ICRC: Hàng nghìn yêu cầu truy tìm vẫn bỏ ngỏ

Pat Griffiths, người phát ngôn của ICRC tại Jerusalem, giải thích công việc của tổ chức bắt đầu bằng một “yêu cầu truy tìm” (tracing request). Khi một gia đình liên hệ, ICRC thu thập thông tin liên lạc, thông tin về người mất tích và hoàn cảnh của vụ việc để chia sẻ tin tức xác nhận ngay khi có. Ông thừa nhận quá trình này “thường chậm, phức tạp và gây nản lòng”.

Một rào cản lớn là ICRC chưa được tiếp cận các nơi giam giữ của Israel kể từ khi cuộc chiến bắt đầu vào tháng 10/2023, dù vẫn tiếp tục đối thoại với chính quyền Israel. “Điều này có nghĩa là chúng tôi không thể xác nhận cho gia đình ai đang bị giam giữ như trước đây”, Griffiths nói. Với các trường hợp được cho là đã thiệt mạng, việc tìm kiếm hài cốt và giám định pháp y gặp nhiều khó khăn, có thể trì hoãn việc xác nhận hàng tháng hoặc hàng năm. Ông mô tả trạng thái lửng lơ không biết số phận người thân là “một nỗi đau khủng khiếp và đặc biệt”.

Griffiths cho biết ICRC hiện có “hàng nghìn yêu cầu truy tìm đang mở”, nhưng không công bố con số cụ thể về người mất tích vì con số này thay đổi hằng ngày. Khi có thông tin xác nhận, tổ chức sẽ liên hệ với gia đình đã mở yêu cầu, dù người đó bị giam giữ, mất khả năng liên lạc hay trong kịch bản đau đớn nhất là đã qua đời. “Suy cho cùng, gia đình có quyền được biết số phận hoặc nơi ở của người thân”, ông nói.

Với Rafaat, mỗi mảnh thông tin mới không còn mang lại sự an ủi, mà chỉ kéo dài nỗi đau vì không thể kiểm chứng. “Tôi không muốn tìm kiếm mãi mãi. Tôi muốn biết”, anh nói. “Khi một người có người thân mất tích, họ không thể than khóc cho họ, cũng không thể ăn mừng sự trở lại của họ.” Ashjan nói chị chỉ muốn “một thông tin chắc chắn duy nhất về số phận của họ”. Giọng chị vỡ ra: “Nếu họ chết, hãy nói cho tôi biết. Nếu họ còn sống, hãy nói cho tôi biết”.

Theo Al Jazeera

Ảnh: Mehmet Turgut Kirkgoz / Pexels