Ngày 1/8/2026, New York Times tiết lộ chính quyền Tổng thống Donald Trump đã trát đòi phóng viên New York Times Matthew Cole, phóng viên tự do hợp tác với tờ báo trong điều tra chiến dịch quân sự bí mật tại Triều Tiên. Đây là vụ mới nhất trong chuỗi trát đòi nhà báo dưới thời chính quyền Trump, khiến các tổ chức bảo vệ tự do báo chí lên tiếng cảnh báo.

Trát đòi phóng viên New York Times được phát đi thế nào?

Hồi tháng 9/2025, Cole cùng phóng viên quốc gia Dave Philipps của New York Times thực hiện cuộc điều tra về sứ mệnh bí mật năm 2019, khi lính Navy SEAL đổ bộ lên bờ biển Triều Tiên. Mục tiêu của chiến dịch được cho là cài thiết bị nghe lén để đánh chặn thông tin liên lạc, nhưng sứ mệnh thất bại khi lính SEAL chạm trán một tàu Triều Tiên và nổ súng vào những người trên tàu.

Theo New York Times, các đặc vụ Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) đã tới nhà riêng của Cole tại thành phố New York hồi tháng 2/2026 để giao trát. Khi không gặp Cole ở nhà, trát được gửi tới luật sư của anh. Tờ báo dẫn các nguồn tin giấu tên am hiểu sự việc, và cho rằng động thái này là vụ pháp lý mới nhất trong loạt hành động của chính quyền Trump nhằm trấn áp các vụ rò rỉ thông tin bị nghi ngờ.

New York Times đang hỗ trợ pháp lý cho vụ việc. Luật sư David A. O'Neil, người từng đại diện cho tờ báo trong các vụ gần đây, cũng được xác định bảo vệ cho Cole. O'Neil nói với tờ báo rằng Cole "sẽ bảo vệ tự do báo chí và Tu chính án thứ nhất trước các đòn tấn công trắng trợn của chính quyền này vào nhà báo, đồng thời giữ cam kết với các nguồn tin của anh".

Phát ngôn viên của New York Times, Charlie Stadtlander, gọi trát đòi là "một phần trong các đòn tấn công leo thang của chính quyền nhằm vào nhà báo". Trong tuyên bố gửi hãng tin Reuters, ông nói thêm: "Yêu cầu anh ấy tiết lộ nguồn tin là một đòn tấn công trắng trợn và bất hợp pháp khác từ chính quyền, thiết kế để từ chối công chúng những thông tin có tầm quan trọng sống còn".

Làn sóng trát đòi nhà báo dưới thời chính quyền Trump

Hiện chưa rõ vì sao trát đòi nhắm vào Cole chỉ mới được công bố sau nhiều tháng. Diễn biến này diễn ra sau khi hồi tháng 7/2026, chính quyền Trump trát đòi nhiều phóng viên New York Times vì đưa tin về lo ngại an ninh liên quan tới chiếc Air Force One mới của tổng thống; các trát này đã được rút lại vào tuần trước.

Hồi tháng 3/2026, Wall Street Journal và các phóng viên của tờ này cũng nhận trát đòi, yêu cầu tiết lộ nguồn tin cho bài viết về cảnh báo của Lầu Năm Góc liên quan cuộc chiến Mỹ - Israel chống Iran. Chính quyền Trump phát động cuộc chiến cùng Israel hôm 28/2/2026. Tính đến nay, 18 quân nhân Mỹ thiệt mạng và hàng trăm binh sĩ Mỹ bị thương. Hàng nghìn người đã thiệt mạng tại Iran, Lebanon và nhiều khu vực khác ở Trung Đông khi giao tranh lan rộng.

Phản ứng từ Bộ Tư pháp Mỹ và giới bảo vệ tự do báo chí

Quy trình chuẩn của Bộ Tư pháp Mỹ yêu cầu trát đòi chỉ được dùng như biện pháp cuối cùng trong điều tra hình sự, đặc biệt khi các quyền hiến định bị đe dọa. Trát đòi nhà báo vốn hiếm khi được sử dụng; Tu chính án thứ nhất của Hiến pháp Mỹ bảo vệ rộng rãi tự do ngôn luận và tự do báo chí. Tuy nhiên, dưới nhiệm kỳ Trump thứ hai, các nhà hoạt động dân quyền cảnh báo các biện pháp pháp lý này đang gia tăng và vấp phải sự giám sát chặt chẽ tại tòa.

Hôm 28/7/2026, các thượng nghị sĩ Dân chủ Alex Padilla và Adam Schiff đã yêu cầu Bộ Tư pháp cung cấp thông tin về việc dùng trát đòi với nhà báo New York Times. Hai thượng nghị sĩ viết: "Việc Bộ Tư pháp thiếu minh bạch và hành động quyết liệt với nhà báo – trong trường hợp này, dường như do Tổng thống Trump chỉ đạo sau khi ông bức xúc vì các bài báo tiêu cực – đều theo mô hình rõ ràng của chính quyền nhằm gây áp lực lên các hãng tin, gồm nhiều lần DOJ tìm cách trát đòi hoặc đe dọa nhà báo".

Ủy ban Bảo vệ Nhà báo (CPJ) cảnh báo các trát đòi có thể gây "hiệu ứng lạnh" với công việc của nhà báo trên toàn nước Mỹ. Trong khi đó, Bộ Tư pháp bảo vệ việc sử dụng trát đòi là cần thiết để bảo vệ bí mật an ninh quốc gia.

Theo Al Jazeera

Ảnh: Hendy Wicaksono / Pexels