Hơn 100.000 sinh viên Ấn Độ, tự gọi là 'gián', đã đổ về trung tâm New Delhi hôm 23/7, bất chấp cảnh báo của cảnh sát và lệnh đóng 16 ga tàu điện ngầm, để tuần hành tới Quốc hội. Cuộc biểu tình do Cockroach Janta Party (CJP) lãnh đạo, kéo dài hơn một tháng tại Jantar Mantar, nay leo thang thành yêu cầu Thủ tướng Narendra Modi và Bộ trưởng Nội vụ Amit Shah từ chức, bên cạnh Bộ trưởng Giáo dục Dharmendra Pradhan. Đây là lần đầu tiên sau 12 năm, 1 tháng và 24 ngày kể từ khi ông Modi nhậm chức, khẩu hiệu 'Modi phải từ chức' được hô vang công khai, không sợ hãi, trước ống kính.

Diễn biến leo thang và phản ứng của chính phủ

Chính phủ đã đáp trả bằng cách đưa nhà hoạt động Sonam Wangchuk, người đã tuyệt thực từ ngày 28/6 để ủng hộ sinh viên, vào bệnh viện Safdarjung vào ngày thứ 21 của cuộc tuyệt thực. Hành động cưỡng chế này càng thu hút thêm sự ủng hộ cho sinh viên. Những người không thuộc tổ chức nào cũng đổ ra đường, cố gắng tiến về Quốc hội. Cảnh sát Delhi đã dùng gậy, hơi cay, và dựng rào chắn, nhưng đám đông vẫn tiếp tục kéo đến. Kết thúc cuộc tuần hành, ít nhất 200 người bị thương. Cảnh sát bị quay phim dựng bằng chứng, hành hung phụ nữ và sử dụng gậy có đinh.

Phong trào lan rộng và sự ủng hộ từ nhiều phía

Biểu tình lan rộng khắp Ấn Độ, từ Patna, Mumbai đến Goa. Gia đình các nạn nhân tự tử vì lộ đề thi tham gia biểu tình. Nông dân từng biểu tình suốt một năm ở biên giới Delhi năm 2021 trở lại từ Punjab, mang theo thực phẩm và tình nguyện viên. Mạng xã hội tràn ngập hình ảnh cử tri cũ của đảng Bharatiya Janata Party (BJP) tham gia biểu tình. Các đảng đối lập cũng tổ chức biểu tình riêng bên ngoài dinh thủ tướng.

Khủng hoảng chính trị chưa từng có

Đây được xem là cuộc khủng hoảng lớn nhất trong sự nghiệp chính trị của ông Modi, người chưa từng thua cuộc bầu cử nào kể từ năm 2002. Ông Modi chưa trực tiếp đề cập đến vấn đề cải cách giáo dục trong hai ngày đầu kỳ họp Quốc hội, và vắng mặt vào ngày thứ ba khi biểu tình gia tăng. Chính phủ không đưa ra lời xin lỗi về vụ trấn áp, cũng không chỉ thị điều tra các sĩ quan bị cáo buộc dùng vũ lực quá mức. Thay vào đó, Bộ Nội vụ mở rộng quyền hạn của cảnh sát, coi biểu tình là 'mối đe dọa an ninh quốc gia'. Có báo cáo về việc huy động lực lượng bán quân sự quy mô lớn từ Kolkata và Kashmir để giải tỏa Jantar Mantar.

Nỗi sợ đã đổi chiều

Bất chấp bạo lực, sinh viên đã quay trở lại Jantar Mantar ngay trong đêm, dọn dẹp khu vực và hỗ trợ lẫn nhau. Các nhà hảo tâm ẩn danh gửi đồ ăn, nước uống qua ứng dụng giao đồ ăn. Bác sĩ tình nguyện chữa trị cho người bị thương. Sonam Wangchuk tiếp tục tuyệt thực trong bệnh viện. Lần đầu tiên kể từ năm 2014, nỗi sợ đã đổi chiều: chính quyền lo sợ trước làn sóng biểu tình, thay vì người dân sợ chính quyền.

Theo Al Jazeera

Ảnh: SwastikArora / Pixabay