Saudi Arabia công bố liên minh phòng thủ hàng hải 14 nước, bảo vệ tuyến hàng hải quốc tế

Ngày 30/7, Saudi Arabia và 13 quốc gia khác công bố thành lập một liên minh quân sự hàng hải đa quốc gia nhằm bảo vệ tự do hàng hải qua các tuyến đường thủy chiến lược gồm eo biển Bab al-Mandeb, Biển Đỏ và Vịnh Aden. Bộ Quốc phòng Saudi Arabia cho biết liên minh này được thiết lập như một khuôn khổ tăng cường hợp tác phòng thủ hàng hải tập thể.

Danh sách các thành viên tham gia liên minh

Theo tuyên bố của Bộ Quốc phòng Saudi Arabia, 43 quốc gia trong số 51 nước được mời đã tham dự cuộc họp thành lập liên minh. Phái đoàn Liên minh châu Âu (EU) cũng có mặt, dù EU đã có phái bộ bảo vệ hải quân Aspides tại Biển Đỏ. Các quốc gia ký kết liên minh bao gồm: Saudi Arabia, Thổ Nhĩ Kỳ, Kuwait, Bahrain, Qatar, Jordan, Ai Cập, Pakistan, Djibouti, Somalia, Bangladesh, Yemen, Sudan và Comoros.

Đáng chú ý, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) và Oman không tham gia mặc dù có mục tiêu an ninh tương tự trong bối cảnh xung đột liên quan đến Iran. Bộ Quốc phòng Saudi Arabia nhấn mạnh "cánh cửa vẫn mở cho các quốc gia khác gia nhập hiến chương liên minh sau khi hoàn tất thủ tục quốc gia".

Mục tiêu và hoạt động của liên minh

Liên minh tuyên bố mục đích bảo vệ tự do hàng hải, bảo đảm các tuyến thương mại quốc tế và tuyến cung cấp năng lượng qua ba tuyến đường thủy, tạo thành hành lang chiến lược nối Ấn Độ Dương với Địa Trung Hải. Các hoạt động bao gồm chia sẻ thông tin tình báo, dữ liệu, lập kế hoạch tác chiến, đồng thời tiến hành các cuộc tập trận chung và hoạt động hàng hải. Liên minh được mô tả là "mang tính phòng thủ thuần túy và không nhắm vào bất kỳ quốc gia nào". Saudi Arabia được công nhận là thành viên sáng lập và đặt trụ sở chính, nhưng vị trí cụ thể chưa được xác định.

Bối cảnh căng thẳng ở eo biển Bab al-Mandeb

Động thái này diễn ra khi xung đột Mỹ-Iran tập trung vào eo biển Hormuz, nơi từng vận chuyển khoảng 20% lượng xuất khẩu dầu và khí đốt toàn cầu, và tuyến đường này gần như bị đóng cửa. Trong khi đó, tuyến Bab al-Mandeb - Biển Đỏ - Vịnh Aden liên tục bị tấn công bởi lực lượng Houthi được Iran hậu thuẫn tại Yemen. Tuần trước, nhóm Houthi áp đặt phong tỏa hàng hải đối với Saudi Arabia, làm gián đoạn các lô hàng dầu chuyển hướng sang Biển Đỏ.

Khoảng 10-12% thương mại hàng hải toàn cầu đi qua eo biển Bab al-Mandeb, bao gồm hàng triệu thùng dầu mỗi ngày. Đây là một trong hai điểm ra vào duy nhất của Biển Đỏ, bên kia là kênh đào Suez. Eo biển hẹp nhất chỉ rộng 29 km, giới hạn giao thông thành hai kênh cho tàu vào và ra. Vì vậy, bất kỳ sự gián đoạn nào tại đây cũng có thể gây ra đợt tăng giá năng lượng toàn cầu mới.

Nhờ đường ống Đông-Tây nối các nhà máy lọc dầu ở phía đông với cảng Yanbu trên bờ Biển Đỏ, Saudi Arabia vẫn có thể xuất khẩu phần lớn dầu mỏ bất chấp tình hình. Tuy nhiên, xuất khẩu của Saudi phải đi qua Bab al-Mandeb, nơi Yemen do Houthi kiểm soát ở tỉnh phía tây đối diện eo biển, tạo lợi thế chiến lược cho nhóm vũ trang này nhắm vào tàu thuyền.

Theo Al Jazeera

Ảnh: Tayssir Kadamany / Pexels