Ngày 18/6, Ukraine phát động cuộc tấn công bằng UAV tầm xa lớn nhất vào Moscow kể từ khi xung đột bùng nổ, lần thứ hai trong vòng một tuần nhắm vào nhà máy lọc dầu Gazprom Neft ở Kapotnya, cách trung tâm Moscow khoảng 15 km. Số lượng UAV tham gia không được tiết lộ, nhưng các nguồn tin Nga cho biết tổng cộng hơn 550 UAV đã bị phá hủy trên toàn quốc, trong đó khoảng 180 chiếc tiếp cận Moscow. Tuy nhiên, một số UAV vẫn tiếp cận mục tiêu, gây ra các đám cháy và vụ nổ lớn. Một số tên lửa hành trình có thể cũng tham gia cuộc tấn công.

Hệ thống phòng không Nga bị bào mòn: Radar và tên lửa đánh chặn thiếu hụt

Cuộc tập kích ngày 18/6 diễn ra sau nhiều tháng Ukraine tấn công có hệ thống vào mạng lưới phòng không mặt đất của Nga, làm mỏng đi các lớp bảo vệ Moscow. Radar là thành phần chịu tổn thất nặng nhất. Từ tháng 3 đến tháng 5, Bộ Tổng tham mưu Ukraine báo cáo 24 hệ thống radar bị hư hại chỉ riêng ở Crimea. Tháng 4 chứng kiến thêm 25 hệ thống phòng không bị tấn công, với radar là hạng mục lớn nhất, cùng với tổn thất của các hệ thống Tor, Buk, Osa và Pantsir. Một số thành phần S-400 và S-300V, radar điều khiển hỏa lực, radar giám sát và bệ phóng đã bị phá hủy trong các cuộc tấn công gần Sevastopol, Yevpatoria và Dalne trong cùng kỳ.

Cơ quan An ninh Ukraine (SBU) tuyên bố đơn vị Alpha của họ đã phá hủy hoặc vô hiệu hóa khoảng một nửa số hệ thống Pantsir-S đang hoạt động của Nga chỉ trong năm 2025. Con số này không thể xác minh độc lập, nhưng phù hợp với thống kê 45 tổn thất Pantsir (hư hỏng hoặc phá hủy) kể từ năm 2022, con số đang tăng mạnh trong những tháng gần đây. Hậu quả là hệ thống phòng không Nga có ít lớp bảo vệ nguyên vẹn hơn, vùng phủ radar bị thu hẹp, buộc phải dàn trải các hệ thống còn lại trên diện tích ngày càng lớn khi tầm bắn của vũ khí tầm xa Ukraine gia tăng.

Khủng hoảng tên lửa đánh chặn: Nga tiêu thụ nhiều hơn sản xuất

Cho đến gần đây, sự thiếu hụt tên lửa đánh chặn hầu như chỉ được coi là vấn đề của Ukraine. Tuy nhiên, các báo cáo từ tháng 11/2025 cho thấy Nga cũng đang đối mặt với tình trạng tương tự. Khi đó, các kíp vận hành Nga được ghi nhận đang nạp đạn cho bệ phóng Osa-AKM bằng tên lửa đánh chặn hải quân 9M33M lỗi thời và vận hành bệ phóng Buk chỉ với một hoặc hai quả đạn. Tháng 12/2025, phân tích của Viện Dịch vụ Thống nhất Hoàng gia Anh (RUSI) kết luận Nga đang tiêu hao nhiều tên lửa đánh chặn hơn mức sản xuất.

Đến tháng 4/2026, các blogger quân sự Nga báo cáo tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng tên lửa phòng không, đặc biệt là cho hệ thống Pantsir. Điều này xảy ra trong bối cảnh Nga vẫn duy trì và mở rộng vòng tròn phòng thủ tên lửa dày đặc quanh Moscow, tiêu tốn thêm kho dự trữ. Gần đây, các báo cáo cho thấy Nga có thể đang thiếu hụt tên lửa đánh chặn S-300 và S-400. Mặc dù khó xác nhận từ các nguồn mở, nhưng được biết Nga đã tiêu thụ rất nhiều tên lửa đánh chặn trong những năm qua, một phần do chuyển đổi hàng nghìn tên lửa thành tên lửa đất đối đất để áp đảo phòng không Ukraine.

Ngoài ra, sản xuất tên lửa đánh chặn và tên lửa tấn công của Nga đều phụ thuộc vào vi điện tử phương Tây nhập qua cùng một mạng lưới trừng phạt, và có sự chồng chéo trong sản xuất thuốc phóng và đầu đạn. Việc Nga tiếp tục đầu tư mở rộng sản xuất UAV, tên lửa hành trình và tên lửa đạn đạo tầm xa có thể phải trả giá bằng sự tăng trưởng tương ứng trong ngành công nghiệp tên lửa đánh chặn.

Logic phòng thủ tên lửa khắc nghiệt: Người tấn công luôn chiếm ưu thế

Nga đang ngày càng trải nghiệm logic khắc nghiệt của phòng thủ tên lửa. Trong hầu hết các tình huống, bên tấn công có lợi thế hơn bên phòng thủ do chi phí tên lửa đánh chặn cao hơn so với vũ khí tấn công và kiến trúc hệ thống phức tạp hơn. Ukraine đã chống lại động lực cấu trúc này trong nhiều năm. Mỹ, Israel và các quốc gia vùng Vịnh cũng trải nghiệm điều này trong những tháng gần đây. Các nước châu Âu sẽ đối mặt với tình trạng tương tự trong một cuộc chiến với Nga.

Trừ khi có đột phá công nghệ làm thay đổi cán cân tấn công-phòng thủ, kỷ nguyên tấn công tầm xa lan rộng mà thế giới đang bước vào sẽ mang lại sự tổn thương ngày càng tăng. Trừ khi các cuộc chiến tranh được giải quyết nhanh chóng trong vài ngày hoặc vài tuần, kho tên lửa đánh chặn sẽ không thể theo kịp các mối đe dọa phức tạp.

Theo Missile Matters — with Fabian Hoffmann

Ảnh: DiceME / Pixabay