The World Directory of Modern Military Aircraft (WDMMA) vừa công bố bảng xếp hạng không quân toàn cầu năm 2026, trong đó Không quân Ấn Độ (IAF) đứng thứ 3, sau Không quân Mỹ (USAF) và Không quân Nga. Đáng chú ý, Không quân Trung Quốc (PLAAF) xếp thứ 4. Đây là lần thứ 5 kể từ năm 2022 IAF vượt qua PLAAF, và là lần thứ 6 tổng thể IAF xếp sau USAF, Hải quân Mỹ, Không quân Nga, Lục quân Mỹ và Thủy quân lục chiến Mỹ.

Phương pháp đánh giá True Value Rating (TVR)

WDMMA sử dụng hệ thống đánh giá True Value Rating (TVR) độc quyền để xếp hạng 103 lực lượng không quân, với điểm số tối đa 242,9 do USAF nắm giữ. TVR dựa trên công thức tính đến quy mô đội bay, cơ cấu đội hình, hiện đại hóa, hỗ trợ hậu cần và năng lực tổng thể. Trọng số cao hơn được dành cho cơ cấu đội bay và các năng lực đặc biệt như máy bay nhiệm vụ đặc biệt, tiếp dầu trên không, yểm trợ tầm gần, vận tải và huấn luyện, thay vì chỉ dựa vào số lượng tiêm kích. Ngoài ra, đơn hàng đang chờ và năng lực sản xuất hàng không nội địa cũng được xem xét.

Đội bay của IAF: 1.716 máy bay, tiêm kích chiếm tỷ lệ lớn

WDMMA thống kê IAF có 1.716 máy bay. Tiêm kích là phân khúc lớn nhất với 542 khung thân thuộc 7 loại, bao gồm cả MiG-21 (đã nghỉ hưu từ tháng 9/2025). Trực thăng đứng thứ hai với 498 chiếc (gần 30% đội bay), trong đó Mi-17 chiếm 222 chiếc, tiếp theo là 111 HAL Dhruv và Rudra. Máy bay vận tải có 282 chiếc (16%), máy bay huấn luyện 374 chiếc (22%), trong đó 325 chiếc là huấn luyện thuần túy, số còn lại là biến thể chuyển loại. Hai mươi máy bay được xếp vào loại đặc biệt (tiếp dầu trên không, cảnh báo sớm và tình báo), chiếm hơn 1% tổng số.

So sánh với USAF: khác biệt về cơ cấu

Không quân Mỹ (USAF) đứng đầu bảng có cơ cấu tiêm kích tương tự (32% đội bay), nhưng khi tính cả máy bay ném bom và yểm trợ tầm gần, tỷ lệ này lên 41%. Trực thăng chỉ chiếm 4% đội bay USAF, vận tải 14%, trái ngược với IAF khi trực thăng và vận tải cùng chiếm 46%. Máy bay nhiệm vụ đặc biệt chiếm khoảng 14% (cứ 7 máy bay thì có 1 chiếc) trong đội bay Mỹ.

Những điểm yếu còn tồn tại của IAF

IAF đang thiếu hụt số lượng máy bay, đặc biệt là tiêm kích, dẫn đến khoảng cách phi đội. Biên chế cho phép là 42 phi đội tiêm kích, nhưng hiện chỉ có 29 phi đội. Với 18 máy bay mỗi phi đội, mục tiêu của IAF là khoảng 750 tiêm kích. Ngoài ra, IAF cần thêm các nền tảng nhiệm vụ đặc biệt. Các thiếu hụt nghiêm trọng bao gồm máy bay tiếp dầu trên không, cảnh báo sớm và kiểm soát trên không, tác chiến điện tử và nền tảng ISTAR (Tình báo, Giám sát, Thu thập mục tiêu và Trinh sát). IAF đang triển khai nhiều chương trình để khắc phục.

Các chương trình mua sắm và hiện đại hóa

IAF đã đặt hàng 180 tiêm kích Tejas Mk-1A trong hai đợt (83 và 97 chiếc). Những chiếc đầu tiên đã được sản xuất và đang chờ tích hợp hệ thống cuối cùng trước khi biên chế. Một đơn hàng khác có thể bổ sung tới 114 tiêm kích Rafale, nâng tổng số tiêm kích tăng thêm 294 khung thân. Đồng thời, hơn 200 chiếc Jaguar, Mirage 2000 và MiG-29 dự kiến nghỉ hưu trong thập kỷ 2030. Các chương trình cũng đang được tiến hành để mua thêm hệ thống cảnh báo sớm trên không và máy bay tiếp dầu nhằm mở rộng tầm hoạt động. Bộ Quốc phòng Ấn Độ năm ngoái đã phê duyệt mua sắm nền tảng ISTAR. Khi các máy bay này gia nhập đội bay, chúng sẽ tăng cường năng lực của IAF và cải thiện hiệu quả sử dụng sức mạnh không quân trong cả chiến tranh và hòa bình.

Theo The Times of India

Ảnh: Alehunter78 / Pexels