Pentagon đã trao cho Lockheed Martin một hợp đồng trị giá 53,86 tỷ USD để sản xuất tên lửa đánh chặn PAC-3, nâng tổng giá trị thỏa thuận nhiều năm lên 58,62 tỷ USD, nhằm tăng gấp ba năng lực sản xuất vào cuối năm 2030. Động thái này diễn ra trong bối cảnh cuộc chạy đua chế tạo vũ khí chống tên lửa đạn đạo giá rẻ đang nóng lên, với ba hướng đi mới được mở ra chỉ trong tháng 7/2026.

Nguyên nhân cuộc chạy đua: Kho dự trữ Patriot cạn kiệt

Theo phân tích mới của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), trong cuộc xung đột Mỹ-Israel với Iran, lực lượng Mỹ đã bắn từ 1.060 đến 1.430 tên lửa Patriot, mỗi quả trị giá khoảng 3,9 triệu USD, làm tiêu hao ước tính hai phần ba kho dự trữ Patriot thời tiền chiến của Mỹ. Sự suy giảm này càng trầm trọng hơn do cuộc chiến ở Ukraine, nơi Kiev đã hoàn toàn cạn kiệt tên lửa đánh chặn tên lửa đạn đạo – loại vũ khí duy nhất họ vẫn cần hỗ trợ. Các quan chức hy vọng các nguyên mẫu mới đầu tiên sẽ được đưa vào biên chế trước cuối năm 2026, nhanh hơn nhiều so với thời gian sản xuất Patriot hiện tại.

Ba hướng đi thay thế Patriot

1. Ukraine được cấp phép sản xuất PAC-3

Tổng thống Mỹ Donald Trump cam kết cấp phép cho Ukraine sản xuất tên lửa Patriot lần đầu tiên tại hội nghị thượng đỉnh NATO ở Ankara đầu tháng 7/2026. Điều này sẽ đưa Ukraine trở thành quốc gia thứ hai ngoài Mỹ được cấp phép sản xuất tên lửa Patriot, sau Nhật Bản. Phó Thứ trưởng Quốc phòng Ba Lan Magdalena Sobkowiak-Czarnecka cho biết Ba Lan đã đề nghị đăng cai tổ chức sản xuất chung trên lãnh thổ của mình vì lý do an toàn. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy cho biết ông kỳ vọng đội ngũ Ukraine sẽ có năng lực kỹ thuật để sản xuất tên lửa Mỹ vào cuối năm 2026, đồng thời đã gặp đại diện Lockheed Martin vào ngày 28/7. Tuy nhiên, chi phí cho mỗi tên lửa PAC-3 được cấp phép vẫn giữ nguyên ở mức gần 4 triệu USD. Phó Chủ tịch Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Tình báo của Rada, Yehor Chernev, ước tính Ukraine cần ít nhất 18-24 tháng để khởi động dây chuyền sản xuất thử nghiệm đầu tiên.

2. Hệ thống Freyja: Giá rẻ hơn 1/5

Hệ thống Freyja do công ty khởi nghiệp Fire Point của Ukraine thiết kế, bao gồm tên lửa đánh chặn, bệ phóng, radar và mạng chỉ huy-kiểm soát. Tên lửa FP-7.X có giá mục tiêu khoảng 700.000 USD mỗi quả, tương đương 1/5 giá PAC-3. Nó sử dụng đầu đạn nổ phân mảnh thay vì cơ chế đánh chặn trực diện. Chuyến bay đầu tiên của FP-7.X diễn ra vào đầu tháng 6/2026. Liên minh chống tên lửa đạn đạo tổng hợp, do Ukraine và 9 nước châu Âu thành lập tại Paris vào ngày 13/7, đặt mục tiêu có thể đánh chặn tên lửa đạn đạo thực tế đầu tiên vào cuối năm 2027. Công ty cho biết sẽ sản xuất ba tên lửa mỗi ngày bắt đầu từ tháng 8/2026. Phó Thư ký Hội đồng An ninh và Quốc phòng Ukraine Davyd Aloian cho biết mục tiêu có nguyên mẫu hoạt động vào nửa đầu năm 2027.

3. PAC-3 ACE: Rẻ hơn một nửa

Lockheed Martin công bố tên lửa PAC-3 Adapted Capability Effector (ACE) tại Triển lãm Hàng không Farnborough vào ngày 20/7. Tên lửa này sử dụng hệ thống điều khiển hỏa lực của PAC-3 và tương thích với Patriot cũng như Hệ thống Chỉ huy Tác chiến Tích hợp (IBCS) của các đồng minh. ACE được thiết kế để chống lại các mối đe dọa dưới tầm cao, bao gồm tên lửa hành trình và tên lửa đạn đạo tầm ngắn. Lockheed quảng cáo ACE có giá dưới một nửa giá MSE, khoảng 2 triệu USD mỗi quả. Chuyến bay đầu tiên dự kiến vào đầu năm 2028. Công ty sẽ phát triển và sản xuất cùng với các đối tác công nghiệp Mỹ và châu Âu, và có thể sản xuất quốc tế.

Hiện trạng tên lửa Patriot

Patriot vẫn là tiêu chuẩn vàng của phòng không mặt đất, với hai dòng tên lửa chính: PAC-3 MSE (đánh chặn trực diện, đã bắn hạ thành công tên lửa đạn đạo Nga như Iskander, S-300 và Kinzhal) và PAC-2 GEM-T (nổ gần mục tiêu). Giá mỗi quả PAC-3 MSE hiện khoảng 3,9 triệu USD. Lockheed đang nỗ lực tăng gấp ba năng lực sản xuất vào cuối năm 2030. Chủ tịch kiêm CEO Jim Taiclet gọi đây là “thời khắc một lần trong một thế hệ” và đang hành động với khẩn trương thời chiến.

Theo Defense News

Ảnh: Matthew Hintz / Pexels