Ngày 30/7/2026, nhóm nghiên cứu World Weather Attribution (WWA) công bố phân tích cho thấy biến đổi khí hậu do con người gây ra đã khiến điều kiện nóng và khô dẫn đến cháy rừng kỷ lục ở Tây Ban Nha có khả năng xảy ra cao gấp 20 lần, đồng thời tăng gấp đôi nguy cơ cháy rừng cực đoan ở Pháp. Phân tích được thực hiện trong khi các đám cháy vẫn đang hoành hành.

Các nhà khoa học đã so sánh mức độ khắc nghiệt của thời tiết cháy rừng với dữ liệu trong quá khứ và với một thế giới mát hơn 1,4 độ C — mức Trái Đất đã ấm lên kể từ thời kỳ tiền công nghiệp. Kết quả cho thấy trong 26 năm qua, sự ấm lên đã làm tăng gấp ba lần nguy cơ cháy rừng nghiêm trọng ở Tây Ban Nha và tăng 40% nguy cơ ở Pháp.

Phân tích nhanh và phản ứng khoa học

Friederike Otto, nhà khoa học khí hậu tại Imperial College London, người điều phối WWA, nhận định: “Sự thay đổi trong điều kiện thời tiết cháy rừng ở Tây Ban Nha thực sự rất mạnh và tôi nghĩ đó là một trong những thay đổi lớn nhất mà tôi từng thấy”. Bà cho biết Tây Ban Nha đang trải qua mùa hè nóng nhất trong lịch sử, sau một tháng Một ẩm ướt bất thường cho phép cây cối phát triển trước khi hạn hán nghiêm trọng xảy ra — sự kết hợp làm tăng nhiên liệu cháy rừng. Ngoài ra, tình trạng bỏ hoang đất khiến cây cối không được quản lý và khô đi càng làm vấn đề thêm trầm trọng.

Phân tích của WWA chưa được bình duyệt, nhưng các kỹ thuật được sử dụng đã được chấp nhận trong khoa học và nhiều báo cáo của nhóm sau đó được đăng trên các tạp chí có bình duyệt. Jacob Bendix, nhà khoa học cháy rừng tại Đại học Syracuse (không tham gia nghiên cứu), cho rằng nghiên cứu này “có ý nghĩa và cung cấp những con số xác nhận những gì các nhà khoa học về cháy rừng đã biết”.

Số ngày cháy rừng cực đoan ở Nam Âu tăng gấp 2,5 lần

Một nghiên cứu riêng biệt được công bố trên tạp chí Scientific Reports cùng ngày cho thấy số ngày có thời tiết cực đoan dẫn đến cháy rừng ở Nam Âu đã tăng từ khoảng 10 ngày/năm trong các thập kỷ trước lên khoảng 25 ngày/năm hiện nay. Tác giả Raúl Cordero, nhà khoa học khí hậu tại Đại học Groningen (Hà Lan), cho biết những ngày này còn khắc nghiệt hơn khoảng 50% so với giai đoạn 1981-2010.

Cordero nhấn mạnh rằng số vụ cháy và diện tích cháy ở Nam Âu đã giảm đáng kể từ những năm 1980 đến năm 2018 nhờ các biện pháp quản lý và dập lửa tốt hơn, nhưng sau đó tình hình xấu đi nhanh chóng vì biến đổi khí hậu lấn át những cải thiện đó. “Dù bạn có bao nhiêu nguồn lực hay tiền bạc, bạn không thể ngăn chặn sự lan rộng của đám cháy khi thời tiết quá khắc nghiệt”, ông nói.

Lời kêu gọi hành động khí hậu

John Abatzaglou, nhà khoa học cháy rừng tại Đại học California Merced (không tham gia nghiên cứu), nhận xét: “Những phát hiện này cho thấy rõ ràng biến đổi khí hậu không chỉ là vấn đề của tương lai, nó đã ở đây rồi”. Friederike Otto kêu gọi ngừng đốt nhiên liệu hóa thạch: “Chừng nào chúng ta còn đốt nhiên liệu hóa thạch, nhiệt độ sẽ tăng lên toàn cầu và điều đó có nghĩa là các điều kiện thời tiết cháy rừng sẽ ngày càng tồi tệ hơn. Có những giới hạn cứng mà chúng ta có thể thích ứng.”

Theo AP News

Ảnh: makabera / Pixabay