Giá gạo thơm Thái Lan (Hom Mali) hiện ở mức 1.160-1.170 USD/tấn, cao gần gấp rưỡi so với gạo thơm Campuchia (khoảng 780 USD/tấn), khiến Trung Quốc gần như ngừng nhập khẩu và xuất khẩu sang Mỹ giảm 15-16% trong năm 2026. Ông Chukiat Opaswong, Chủ tịch danh dự Hiệp hội các nhà xuất khẩu gạo Thái Lan, cảnh báo nếu không giải quyết bài toán giá, thị phần gạo thơm Thái Lan có thể bị đối thủ chiếm lĩnh vĩnh viễn.

Giá gạo thơm Thái Lan cao gấp rưỡi Campuchia, Trung Quốc ngừng mua

Theo ông Chukiat, giá gạo thơm Thái Lan cao hơn gần 50% so với gạo thơm Campuchia, trong khi chất lượng tương đương. Điều này khiến Trung Quốc hầu như không mua gạo thơm Thái Lan trong năm nay, chuyển sang nhập từ Campuchia và Việt Nam. Xuất khẩu sang Mỹ, thị trường chủ lực, cũng giảm 15-16% và có nguy cơ tiếp tục suy giảm khi người mua cân nhắc chuyển đổi nguồn cung.

Nguyên nhân giá cao đến từ nhiều yếu tố: các nhà máy xay xát tích trữ gạo chờ giá tốt, làm giảm nguồn cung; chi phí sản xuất của Thái Lan cao hơn đối thủ do năng suất thấp và tiền công lao động lớn. Trong khi đó, Campuchia và Việt Nam sản xuất gạo thơm chất lượng tương tự với chi phí thấp hơn, cho phép chào giá cạnh tranh.

Nguy cơ từ thuế quan Mỹ và chi phí vận tải

Hiện gạo Thái Lan chịu thuế nhập khẩu vào Mỹ khoảng 10%. Nếu đàm phán thương mại dẫn đến mức thuế 15% hoặc cao hơn, giá bán lẻ tại Mỹ sẽ tăng thêm, thúc đẩy nhà nhập khẩu tìm nguồn thay thế. Dù Campuchia và Việt Nam cũng có thể đối mặt với mức thuế tương tự, nhưng giá xuất xưởng thấp hơn giúp họ duy trì lợi thế.

Chi phí vận tải biển tăng do giá nhiên liệu cao cũng gây áp lực lên gạo Thái Lan, đặc biệt ở thị trường châu Phi xa xôi, nơi gạo Ấn Độ và Pakistan có lợi thế về khoảng cách. Bên cạnh đó, biến động tỷ giá đồng baht khiến nhà xuất khẩu khó định giá và chấp nhận đơn hàng dài hạn, vì lợi nhuận biên của gạo rất mỏng.

El Niño có thể đẩy giá cao hơn, nhưng lợi thế không thuộc về Thái Lan

Hiện tượng El Niño có nguy cơ gây khô hạn vào tháng 8-9, làm giảm sản lượng gạo Thái Lan và đẩy giá tăng. Tuy nhiên, nếu giá gạo thơm Thái Lan tiếp tục cao hơn đối thủ, nhu cầu thế giới tăng cũng không giúp Thái Lan hưởng lợi trọn vẹn. Thái Lan sản xuất khoảng 20 triệu tấn gạo/năm, tiêu thụ nội địa 10-11 triệu tấn, nên dù sản lượng giảm 2 triệu tấn vẫn đủ cung ứng trong nước.

Xuất khẩu tổng thể vẫn đạt mục tiêu 7 triệu tấn nhờ thị trường khác

Trong 5 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu gạo thơm Thái Lan đạt 193.470 tấn, giảm 13% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, tổng xuất khẩu gạo Thái Lan nửa đầu năm đạt khoảng 3,5 triệu tấn, vẫn trên đà đạt mục tiêu 7 triệu tấn cả năm nhờ nhu cầu từ Philippines và Malaysia. Philippines dự kiến nhập khẩu 5,6 triệu tấn do sản lượng nội địa giảm 1-1,5 triệu tấn. Malaysia tăng nhập gạo Thái Lan gần 370% trong 5 tháng đầu năm, từ 50.000 tấn lên hơn 200.000 tấn, dự kiến cả năm không dưới 500.000 tấn. Dù vậy, Thái Lan vẫn đứng thứ ba thế giới về xuất khẩu gạo, sau Ấn Độ và Việt Nam.

Ảnh: Nothing Ahead / Pexels