Một nghiên cứu do Tiến sĩ Mathew Hennessey của Trường Cao đẳng Thú y Hoàng gia London (Vương quốc Anh) và nhóm nghiên cứu thực hiện đã chỉ ra rằng cấu hình mạng lưới sản xuất và phân phối gia cầm, bao gồm nguồn gốc các trang trại cung cấp, ảnh hưởng đến tỷ lệ nhiễm virus cúm gia cầm H9N2 và do đó làm tăng nguy cơ phơi nhiễm ở người.

Nghiên cứu được thực hiện tại bốn tỉnh phía Bắc Việt Nam

Nghiên cứu cắt ngang được tiến hành tại các tỉnh Bắc Giang, Hà Nội, Hải Dương và Quảng Ninh, Việt Nam, từ tháng 3/2021 đến tháng 3/2022. Nhóm nghiên cứu đã đánh giá tỷ lệ nhiễm virus cúm gia cầm A(H5N1) và A(H9N2) trên gà, đồng thời xác định sự khác biệt về tỷ lệ nhiễm giữa các trang trại và các loại cơ sở phân phối khác nhau, cũng như xem xét cấu trúc đa dạng di truyền của virus dọc theo chuỗi sản xuất và phân phối (PDN).

Virus H9N2 và H5N1 lưu hành phổ biến tại Việt Nam

Theo bài báo nghiên cứu, virus cúm gia cầm độc lực cao A/H5N1 thuộc dòng Goose/Guangdong/1/96 và virus cúm gia cầm độc lực thấp A/H9N2 đang lưu hành ở Đông Nam Á, bao gồm Việt Nam. Cả hai phân nhóm đều ảnh hưởng đến chăn nuôi gia cầm và gây nguy cơ lây nhiễm từ động vật sang người, trực tiếp hoặc thông qua việc tạo ra các tổ hợp virus mới. Tại Việt Nam, các phân nhóm này thường được phát hiện tại các chợ buôn bán gia cầm sống, và tỷ lệ nhiễm cao hơn có liên quan đến các hoạt động như trộn gia cầm từ nhiều nguồn.

Phát hiện chính: Mạng lưới phân phối ảnh hưởng đến tỷ lệ nhiễm H9N2

Các nhà nghiên cứu phát hiện rằng cấu hình mạng lưới sản xuất và phân phối gia cầm, bao gồm nguồn gốc các trang trại cung cấp, ảnh hưởng đến tỷ lệ nhiễm virus H9N2 và do đó ảnh hưởng đến nguy cơ phơi nhiễm ở người. Mô hình khuếch đại lưu hành virus dọc theo chuỗi PDN phù hợp với các nghiên cứu tại miền Nam Việt Nam và Bangladesh, và có thể phản ánh điều kiện buôn bán. Ví dụ, gia cầm từ nhiều nguồn được trộn lẫn và trải qua quá trình vận chuyển dài, căng thẳng (như chen chúc, thiếu thức ăn nước uống), tạo cơ hội cho virus xâm nhập và lây truyền trên đường. Phát hiện này được hỗ trợ bởi mô hình cải thiện khi bao gồm các khu vực cung cấp, cho thấy hoạt động thu mua và phân phối ảnh hưởng đến tỷ lệ nhiễm virus tại các cơ sở phân phối.

Tỷ lệ nhiễm cao tại điểm giết mổ và chợ bán lẻ

Tỷ lệ nhiễm virus cao tại các điểm giết mổ và chợ bán lẻ có thể phản ánh việc thu mua từ nhiều nhà cung cấp, bao gồm cả chợ đầu mối, cho thấy gà đã ở trong chuỗi PDN lâu hơn trước khi lấy mẫu. Sự thiếu cấu trúc địa lý trong đa dạng di truyền của virus cúm gia cầm càng chỉ ra sự pha trộn virus rộng rãi giữa các quần thể gia cầm. Do đó, các nỗ lực kiểm soát và giám sát cần nhắm vào toàn bộ chuỗi PDN gia cầm.

Khuyến nghị: Cần giám sát toàn bộ chuỗi sản xuất và phân phối

Chương trình Phòng chống Cúm gia cầm và Đại dịch ở người tại Việt Nam đã ưu tiên nâng cấp các chợ đầu mối và lò giết mổ công nghiệp, đồng thời thúc đẩy việc sử dụng chúng. Mặc dù tỷ lệ nhiễm thấp tại các cơ sở này ủng hộ định hướng trên, nhưng các lò giết mổ vẫn chưa được sử dụng rộng rãi và các điểm giết mổ không chính thức vẫn được ưa chuộng. Các chiến lược giám sát và giảm thiểu rủi ro cũng phải nhắm vào nhiều cơ sở phân phối nhỏ, không chính thức nhưng được sử dụng rộng rãi tại Việt Nam.

Theo AviNews, the global poultry magazine

Ảnh: Ralphs_Fotos / Pixabay